Dolar/Euro'da ne oluyor?

Dolar geçen hafta euro karşısında tarihinin en düşük seviyesi olan 1.2930'u gördükten sonra ani bir şekilde değer kazanmaya başladı. Oysa daha bir hafta öncesinde bütçe açığı rekor düzeyde yüksek çıkmış ve piyasayı kaplayan ümitsizlikle doların euro karşısında 1.30'un altına inip inmeyeceği tartışılmaya başlanmıştı.
Doların birkaç gün içinde yüzde dört dolayında değer kazanmasını gerektirecek temel bir neden yok. Dealerlar doların iki yıllık düşüş trendinin sona erdiğini söylemek için henüz çok erken olduğunu belirtiyorlar.
Aslında doların tekrar yükselmesi için son 54 yılın en düşük düzeyine inen Amerikan faizlerinin tekrar yükselmesi gerekiyor. Görüldüğü kadarıyla ABD Merkez Bankasının (Fed) çok yakın bir gelecekte faiz artırmasını kimse beklemiyor.

ABD faiz artışı ne zaman?
Reuters'in en son anketine katılan dünyanın önde gelen 23 banka ve finans kuruluşundan hiçbiri 16 Mart'taki Fed toplantısında faiz artışı beklemiyor. Bu kuruluşlardan 4'ü artırımın Haziran sonuna kadar yapılacağını bekliyor. Diğer 9'u artışın yılın ikinci yarısında gelebileceğini söylerken, 10 tanesi "Bu yıl indirim olmaz" diyor. 2004 içinde artış tahmin edenlerin 6'sı şu anda yüzde 1 olan Fed faizinin yıl sonunda en fazla 1.5 olacağını tahmin ederken, geri kalan 7'si yüzde 1.5 ila 2.5 arasında tahminlerde bulunmuşlar.
Anketten de görüldüğü gibi milyarlarca dolarlık pozisyonları yönetenler faiz indirimi konusunda neredeyse ikiye bölünmüş durumdalar. Ufukta bir faiz indirimi net olarak görülmediği sürece dolardaki dönüşün kalıcı olduğunu söyleyebilmek çok zor. Bu nedenle doların 1.2930'dan 1.2450 dolayına gerilemesine son haftalarda görülen hızlı düşüşün ardından gelen bir düzeltme olarak bakılıyor ve 1.2350'dan aşağısı kısa vadede zor görünüyor. Eğer bu görüş doğru çıkarsa bu düzeltmenin ardından yeni bir düşüş baskısının gelmesi sürpriz olmamalı. Nitekim dolar son birkaç günde tekrar değer kaybederek 1.27'ye doğru geriledi.

Türkiye'ye etkisi
Dolar ve faizlerle ilgili tartışma bizi oldukça ilgilendiriyor. Özellikle faiz tartışmasını yakından izlememiz gerekiyor, çünkü ABD gibi gelişmiş piyasalarda faizlerin yükselmesi Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışını tetikleyebilir. Oysa gelişmiş piyasalarda neredeyse 2 yıldır süren faiz düşüşü nedeniyle yüksek getiri arayan sermayenin park ettiği piyasalardan biriyiz.

G-7 olarak bilinen dünyanın en gelişmiş 7 ekonomisindeki faizlerin ortalaması 2002 sonunda yüzde 2.15 iken şimdi 1.90 düzeyinde bulunuyor. Gerçi bizde de aynı dönemde Merkez Bankası gecelik faizi yüzde 44'ten 24'e kadar geriledi ancak reel faizimiz hala onların çok üzerinde. Nominal olarak da yüzde 28.5'lik Venezuela'dan sonra en yüksek faiz bizde. Bize en yakın faiz yüzde 16.5 ile Brezilya'da. Eğer batıda faizler yükselmeye başlarsa uluslararası sermaye Türkiye gibi riski yüksek piyasalara gelmekte daha da nazlanabilir. Buna en son Arjantin'de olduğu gibi bir de gelişmekte olan piyasalardan birindeki ekonomik sorun eklenirse o zaman batılıların çok sevdiği "kaliteye kaçış" hareketi başlayabilir.