|
Sağ siyaset ve değişim
Çinliler birine beddua edecekleri zaman 'Tanrı seni geçis döneminde yaşatsın derlermiş.' Geçis dönemlerinin en sancılısının büyük değişimlerin tam ortası olduğuna, eski dönemden yeni döneme geçişin toplumun her kesimi için bir dizi krizle yüklü olduğuna kuşku yok. Biz Türkler'in yeni 'kızıl elma'sı durumundaki 'değişim' süreci, Çinliler'in beddua olarak bahsettiği geçiş dönemine karşılık geliyor tam olarak. Değişim, krizleriyle ve imkanlarıyla hayatımıza damgasını vuruyor... Türk siyasal hayatı, değişimle ilişkisi bakımından muhafazakâr özellikler gösterir. Bir önceki dönemden yeni bir döneme geçiş çok yavaş ve ancak süreklilik yoluyla olur. 'Buralı' olmak, değişimin radikal süreçlerin hızını reddettiğini ve 'kopuşlarla' değil ancak 'eklemlenmeler' yoluyla olabileceğini bilmek anlamına gelir.
***
Muhafazakârlığın babalarından Edmund Burke'un yaklaşımları, Türk siyasal hayatının değişim karşısındaki reflekslerini izah etmek bakımından açıklayıcıdır. Burke, 'değişim'e karşı çıkmamış, 'değişimin yöntemleri'ne bakarak pozisyon almıştır. Değişimin, toplumun geleneklerinin ve kurumlarının içinden yürüyerek gelişmesi halinde anlamlı olduğunu, sürekliliğin reddi anlamına gelmesi durumunda toplumun değerlerini ve bir arada yaşama kodlarını zedeleyeceğini belirtmiştir. Fransız Devrimi'ne karşı çıkması, O'nun değişim karşıtı gibi gösterilmesine yol açmıştır. Oysa Fransız Devrimi'ne itirazı toplumsal değerler arasında kopuşlar meydana getirmesi, geleneksel kurumların mirasını reddetmesi ve süreklilik fikrine karşı olmasıdır. Dolayısıyla bir muhafazâkar olarak 'devrim' fikrine karşı olmaktan çok, toplumsal sürekliliğin zedelenmesine karşıdır. Bu nedenle Amerikan ve İngiliz devrimlerini desteklemiştir. Çünkü O'na göre bu devrimler rayından çıkmış toplumsal değerlerin yeniden doğru bir hat üzerinde akması için yapılmıştır. Bugün dünyanın çeşitli yerlerinde muhafazakarlığın 'statükoculuk'la eş anlamlı ele alınmasına karşılık, temelde Burke gibi düşünürler muhafazakârlığın 'toplumsal ve siyasal itiraz' fikri olarak üretilmesine zemin hazırlamışlardır. Burke, Kral'a itiraz etmiş ve toplumun layık olduğu yönetimi ve refahı sağlayamadığı için meşruiyet kaybına uğramakla suçlamıştır. Böylece 'değişim' karşısındaki pozisyonunu 'değişimin yöntemleri'ni önceleyerek belirlemiştir. Muhafazakârlığı da 'süreklilik içinde değişim' fikri ile barışık bir düşünce ve siyaset olarak üretmiştir...
***
Türk sağı'nın çoğu zaman 'değişimin yöntemleri' temelinde geliştirdiği itirazlarını 'değişim' fikrine karşı olmak biçiminde bir aşırı-yorum ve ve siyasete dönüştürdüğü söylenebilir. 'Devletçilik' yerine 'piyasa' fikrine doğru açılımları yapmış olan sağ siyaset, siyasi değerler karşısında aynı ataklığı gösterememiştir. Hatta sağ siyasetin siyasi liberalizmle ilişkisinin zaman zaman husumet'e vardığı dönemler olmuştur. Ekonomik liberalizmle bir sorunu yokmuş gibi gözüken sağ siyasetin siyasi liberalizmle bu derece sorunlu olması, siyasal hayatı kilitleyen dinamiklerin başında gelmektedir. Ekonomik liberalizm konusunda kendini rahat hisseden sağ siyaset, siyasi liberalizm karşısında, ekonomik liberalizme karşı olanların siyasi liberalizme karşıtlığı kadar şiddetli bir tutum almıştır. Bunun en büyük sebebi, bir yandan sağ'ın bilinen tutuculuğu, öbür yandan değişimi dillendirenlerin gelenekle sorunlu ve toplumsal sürekliliği dikkate almayan 'değişim yöntemleri' öne sürmeleridir. Zaten öteden beri 'fikir temelinde siyaset'le arası hoş olmayan sağ, 'değişimin yöntemleri'ne olan itirazını 'değişim'in bizzat kendisine yönelten bir derinliksizlik sergilemiştir.
***
Bugün, değişimin en kritik dönemeçlerini geçiyoruz. Değişim artık bir 'siyasi tercih' olmaktan çok 'yapısal zorunluluk' olarak önümüzde. Yapısal zorunluluk olması kanunların değişimini ve kurumların yönetim şemalarını değiştirmeyi mümkün kılıyor ama bu tek başına yeterli değil. Değişim esasında biçimsel olmaktan çok zihinsel bir süreçtir. Zihniyet değişimi olmadan şekil değişiklikleri ile bir yere varılmaz. Dünyanın dinamizmi karşısında, Türkiye'deki değişimin zihinsel tarafı, biçimsel tarafının gerisinde kalmaktadır. Uzun zamandır sağ iktidarlar çıkaran ve sağ'ın oy potansiyelinin ezici bir sütünlüğe sahip olduğu Türkiye'de, sağ düşüncenin sadece siyasetçilere has bir şey olmadığı, bir tür yaygın bilinç durumu olduğu göz önüne alınırsa, 'değişimin yöntemleri'ne karşı geliştirilen reflekslerin 'değişim'i kilitlemeye devam ettiğini tesbit etmek gerekir. Fakat her şeye rağmen Türkiye 'değişimin yöntemleri' konusunda kendi geleneğine has bir tutum geliştirmiştir.
|
