DEVLET İstatistik Enstitüsü (DİE), temmuz, ağustos, eylül aylarını kapsayan bu yılın üçüncü üç aylık döneminde, Türkiye'nin Gayri Safi Milli Hasılası'nın (GSMH), geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4.9 büyüdüğünü açıkladı. Büyüme hızı, yılın dokuz ayında ise yüzde 5.2 olarak gerçekleşti. Aynı dönemde Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'daki (GSYİH) artış ise yüzde 4.8 olarak hesaplandı. DİE, 2003 yılının III. dönemine ilişkin GSMH ile harcama yöntemiyle hesaplanan GSYİH geçici sonuçlarını açıkladı. Buna göre bu yılın temmuz-eylül döneminde GSMH, cari fiyatlarla 108 katrilyon 383 trilyon 823 milyar lira, 1987 yılı sabit fiyatlarıyla 39 trilyon 329 milyar lira oldu.
BEKLENTİLERİN ALTINDA Sanayi üretim verilerinin üç aylık bazdaki toplamının aylık bazda açıklanan verilere kıyasla aşağıya doğru revize edilmesi, tarımdaki daralma ve inşaat sektöründe süren küçülme nedeniyle bu yılın üçüncü çeyreğindeki ekonomik büyüme beklentilerin altında gerçekleşti. Reuters'in 16 banka ve aracı kurum analistinin katılımı ile yaptığı ankette üçüncü çeyrek GMSH ve GSYİH tahminlerinin ortalaması sırasıyla yüzde 6.4 ve yüzde 6.6 olarak belirlenmişti. DİE verilerine göre, büyümede önemli ağırlığı olan sanayi üretimindeki artış 3. çeyrekte yüzde 8.1 olarak gerçekleşi. Oysa, temmuz, ağustos ve eylül aylarında aylık bazda sırasıyla yüzde 11.8, yüzde 11.1 ve yüzde 13.3 olarak açıklanan toplam sanayi üretim endeksindeki artışların ortalaması yüzde 12.1'lik yükselişe işaret ediyordu. Sanayi üretim verilerindeki revizyona dikkat çeken uzmanlar, "Bu rakam iyi değil, genel görünüm daha iyi bir tabloya işaret ediyordu ancak sanayi üretim verileri revize edilmiş. Bu zamana kadar bu veriler açıklanmamıştı. Büyümedeki genel düşüs bundan kaynaklandı, ticaret rakamları, sanayi üretiminden hesaplanıyor ve sanayi ile ticaretin payı oldukça fazla" diye değerlendiriyorlar.
İNŞAATTA DARALMA Büyüme verilerinin hesaplanmasında sanayi üretiminin yanı sıra ağırlığı yüksek olan ticaret 3. çeyrekte sabit fiyatlarla yüzde 7 artarken, tarımsal üretim yüzde 1 geriledi. Ticaretteki artış ilk çeyrekte yüzde 10.8, ikinci çeyrekte ise yüzde 6 olmuştu. Tarımsal üretim ise ilk çeyrekte yüzde 7 arttıktan sonra ikinci çeyrekte yüzde 2.8 azalmıştı. İç talepteki canlanmanın da önemli göstergelerinden birisi olan inşaat sektörünün ise bu yıl başından itibaren sürdürdüğü daralma üçüncü çeyrekte de devam etti ve sektör yüzde 16.9 küçüldü. İlk iki çeyrekteki daralma sırasıyla yüzde 17 ve yüzde 14.5 olmuştu. Temmuz-ağustos-eylül verilerinin beklentilerin altında kalmasına rağmen, IMF destekli program çerçevesinde yüzde 5 olarak hedeflenen yıl sonu GSMH artışına ulaşılacağını söyleyen uzmanlar, ancak hedefin çok üstüne çıkılabileceği beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirtiyorlar. Uzmanlar, yıl sonu hedefi olan yüzde 5'in tutturulacağını ancak önceden öngörülen yüzde 5'in aşılma olasılığının çok düşük olduğunun altını çiziyorlar.
