|
 |
|
Osmanlı'daki yolsuzluğun cezasını Cumhuriyet verdi
Yolsuzluğun tarihini yazan Sayıştay, Mahmut Muhtar Paşa'nın 1911'de Hazine'yi nasıl 20 bin İngiliz Lirası zarara soktuğunu belgeledi. Para, tam 19 yıl sonra faiziyle paşadan geri istenmiş
Yolsuzlukları Araştırma Komisyonu, Yolsuzlukları Önleme Yasası derken yolsuzlukla ilgili son çalışma da Sayıştay'dan geldi. Sayıştay'ın hazırladığı "Türk Kamu Yönetiminde Yolsuzluklar, Nedenleri, Zararları ve Çözüm Önerileri" başlıklı araştırmada, adeta yolsuzluğun tarihi yazıldı. Sayıştay Başdenetçisi Kemal Özsemerci tarafından kaleme alınan araştırmada, Osmanlı dönemindeki yolsuzluklara ilgili somut örnekler verildi. Araştırmada belki de en ilginç yolsuzluk, Bahriye Nazırı Mahmut Muhtar Paşa'nın (Katırcıoğlu) Hazine'yi 20 bin İngiliz Lirası zarara sokması ile ilgili örnek... Nasıl mı
KEFALETSİZ ÖDEDİ
1911 yılında Padişah Sultan Reşad döneminde kurulan Gazi Ahmed Muhtar Paşa hükümetinde bahriye nazırı olan Mahmut Muhtar Paşa, o zamanlar bakanlığa bağlı olan Devlet Denizyolları adına Anadolu Demiryolu Kumpanyası'ndan borçlanarak aldığı 20 bin İngiliz Lirası'nı sözleşmede açıkça yazılı olduğu halde bir bankadan kefalet almadan Londra'daki Times Iron Works adlı bir şirkete şehir hatları vapurlarını yapması için avans olarak ödetir. Sonra bu şirket batınca para da batar.
Böylece Hazine zarara sokulur. 1911 yılının üzerinden bir Trablusgarb Savaşı, bir Balkan Savaşı, Dünya Savaşı ve bir de Kurtuluş Savaşı geçtikten, bir imparatorluk batıp elde kalabilen topraklar üzerinde Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra, bu bahriye nazırının yakasına yapışılır. TBMM, konuyu Divan-ı Ali'ye sevke karar verir. Duruşma ancak 3 Kasım 1929'da sona erer. Hüküm ise oldukça ağırdır. Mahmut Muhtar Paşa, ziyanına neden olduğu gerekçesiyle 22 bin 411 lirayı faiziyle birlikte ödemeye mahkum edilir... Ayrıca mahkeme masrafları da Mahmut Muhtar Paşa'ya kalmıştır..."
Cezaya çarptırılınca ülkeyi terketti
Mahmut Muhtar Paşa, Balkan Savaşı çıkınca bahriye nazırlığı görevinden ayrılarak orduya döndü. Ağır yaralanınca komutanlıktan çekilmek zorunda kaldı. 1913'te Berlin elçiliğine atandı. Osmanlı devletinin Almanya'nın yanında 1. Dünya Savaşı'na girmesine karşı çıkarak 1915 yılında bu görevinden ayrıldı. Ardından İsviçre'ye yerleşti 1922'de Türkiye'ye döndü. Damat Ferit Paşa kabinesinde önerilen harbiye nazırlığını kabul etmedi. 1929'da, 1911'deki olay nedeniyle İngiltere'ye ısmarladığı iki geminin parasını tazmin etmeye mahkum edilince Türkiye'yi terketti. 1935'te Messina ile Napoli arasında bir gemide öldü.
Padişah 3. Murad da rüşvet olayına bulaşmış
Sayıştay'ın çalışmasında bir başka örnek de rüşvetle ilgili. Burada Padişah III. Murad'ın nasıl rüşvet mekanizmasına bulaştığı anlatılıyor. Araştırmada olay şöyle aktarılıyor
"III. Murad'ın vezirlerinden Şemsi Paşa, ataları Kızıl Ahmetli Ailesi'nin öcünü almak için bahane uydurup padişaha 40 bin altın rüşvet almayı kabul ettirmiştir. Böylece rüşvet hastalığını devletin en yüksek katına da bulaştırdığını tarihçi Ali'ye bizzat kendisi anlatmıştır. Aynı Şemsi Paşa bu olaydan sonra da padişaha verilen dilekçeleri yüklü rüşvetler karşılığında almaya ve aldığı rüşvetlerin bir bölümünü de padişaha vermeye, böylece bir komisyoncu gibi çalışmaya başlamıştır."
Hecer GEMÄ°CÄ°
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
