|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Yatirima bu kadar ac bir ulke nasil yatirim mezarligi olur?
Kamu yatirimlarinin artirilmasi konusunda geldigimiz tikanikligi DPT'nin hazirladigi 2004 yili strateji raporu ortaya koyuyor. 1987 yilindan baslamak uzere 2000 yilina kadar kamu yatirimlarinin GSMH icindeki payi yuzde 22-26, 2001 sonrasinda ise yuzde 17-19 araliginda gerceklesti. Butce kisitlari nedeniyle kamu yatirimlarina giderek daha az kaynak ayirmak zorunda kaliyoruz.
* IMF'den fren- Cok sayida yatirim projesi gecmisteki siyasetciler tarafindan verimliligi ve finansmani dikkate alinmadan yururluge sokuldu. Bu da projelerin tamamlanma surelerinin uzamasina ve maliyetlerinde artisa yol acti. Toplam yatirim stokunda IMF'nin istegiyle rasyonellestirme calismasi baslatildi ve proje sayisinda ciddi azaltima gidildi. 2003 fiyatlariyla 30 katrilyon lira olan 1.602 proje yatirim programindan cikarildi. 2000 yilinda 2004 fiyatlariyla 223.1 katrilyon liraya cikan proje stok tutari 2003'te 120.1 katrilyon liraya indirildi. 2001'de 5.047 olan proje sayisiyla 2003 itibariyle 3.851'e indirildi. Yani en az 1.196 projeden vazgecildi. Bir anlamda Turkiye yatirim mezarligina donustu.
* Yatirim suresi 7.5 yil- Ortalama tamamlama suresi de 9.4 yildan 7.6 yila indirildi. Tamamlama sureleri sektorlere gore onemli farkliliklar gosteriyor. Yandaki grafikten izlenebilecegi gibi bu sure tarimda 20 yil iken DSI sulamada 30.5 yil, DSI enerjide 15.3 yil, karayollarinda 13 yil. En hizli gerceklesen kamu yatirimi ise 1.5 yil ile egitim yatirimlari.
* Yatirim mezarligi- Ankara Ticaret Odasi Baskani Sinan Aygun, Turkiye'nin kaynak ayiramadigi icin yarim kalmis yatirimlar mezarligina donusmesine bazi ornekler gonderdi.
* 1987'de baslanan Nemrut Dagina turistik yol insaati hala bitirilememis.
* Manisa-Akhisar'daki sigara fabrikasi 27 yildir tamamlanamiyor.
* Izmit-Haramidere Petrol Boru hatti 18 yildir suruyor. Projeye 8.5 milyon dolar kredi veren Islam Bankasi parasini geri istiyor.
* Istanbul-Ankara hizli tren projesi 28 yil once basladi. 2003 fiyatlariyla projeye 650 trilyon harcandi. Ancak fay hattinda kurulmasi ve diger altyapi eksiklikleri nedeniyle 28 yil sonra 12 milyar dolar daha harcama yapilmasi anlamsiz bulundu ve proje iptal edildi.
* Carpik siyasi duzen- Yarim kalmis, baslanmis ama ilerlememis yuzlerce hatta bini gecen kamu yatirimi suphesiz kamu hizmeti goturmek, istihdam yaratmak veya birilerine is cikarmak amaciyla yapilmis. Ancak nedeni ne olursa olsun finansal kaynaklari bu kadar kit, yatirima bu kadar ac olan bir ulke, ayni zamanda kaynaklarini bu kadar hoyratca heba edebiliyor, yatirimlarini bitirme gucunu kendinde bulamiyor. Iste carpik siyasi yapinin topluma bir faturasi da bu.
* Sonuc- "Degistirilemeyen bir duzen kotu bir duzendir" Publilius Syrus
Mesajlariniz icin:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
