|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Sigortacılar 10 yıllık vadenin borsa ise spora bağışın peşinde
Bireysel emeklilik sistemi dün resmen başladı. En az 10 yıl prim ödeyenler 56 yaşını tamamlamak şartıyla emekli olabilecekler.
Bireysel emeklilik devlet, finansal sektör ve medyadan büyük destek görüyor.
* Devlete yararı- Devlet sisteme destek vererek doğru dürüst maaş veremediği emeklilerin sorununun hafiflemesini amaçlıyor.
* Aynı zamanda bireysel emeklilik fonlarının ana değerlendirme aracının devlet iç borçlanma senetleri olacağı belli. Yani bireysel emeklilik yaygınlaştıkça, iç borçlanma senetlerinin satılacağı taban genişleyecek. Hazine daha kolay ve uzun vadeli borçlanabilecek.
* Devlet açısından bir üçüncü yarar, harcama yapması gereken bir alandan vergi geliri elde etmesidir. Devlet, yatırılan paraları değerlendirme ve geri ödeme aşamasında stopaj kesecek. Kesintiler, birikimlerin toplamı yani değer artışları ve faiz kazançları üzerinden yapılacağından, devlet iyi vergi geliri elde edecek.
* Mali sisteme yararı- Finansal sektörün desteğinin nedeni de belli. Aracılık komisyonları artacak. 10 yılda 10-15 milyar dolarlık bir birikim toplanmasının beklendiği bireysel emeklilik fonları, finansal piyasaların doğrudan müşterisi olacak. Borsanın en çok ihtiyaç duyduğu kurumsal yatırımcı tabanı gelişecek. Bu durum fiyat oynaklıklarını azaltacak.
Bugün bankacılık sektörü 83 günlük ortalama vadeyle mevduat toplarken, bu sistemde en azından 10 yıllık vadeyle fon toplanacak.
* İşin zorlukları- Bu kadar desteğe ve isteğe rağmen bireysel emeklilikte kayda değer bir başarı elde edebilecek miyiz?
Durum kuşkulu. Çünkü;
* Türkiye'de reel ve finansal yatırımın vadesi çok kısadır. Bunu 10 yıl ve üstüne uzatmak çok yararlıdır ama çok zordur.
* Türkiye'de kurumlara ve piyasalara güven azdır. Her şey yenidir. Ya da eski ve kurumsallaşmış kurumlar çok azdır. Bitişikteki tabloda yer aldığı gibi, mali aracı kuruluşların ortalama ömrü 13 yıldır. 13 yıllık kuruma 15 yıl sonrası için para emanet etmek kolay olmasa gerek.
* Bireysel emeklik sistemi özünde bir portföy yönetimidir. Türkiye'de bugüne kadar portföy yönetimi başarısız değildir ama kendini de kanıtlayamamıştır. Doğru dürüst anlaşılamamıştır.
* Türkiye'de devlet iç borçlanma senetleri, döviz ve hisse senedi dışında finansal yatırım aracı yoktur. Yatırım aracı çeşitliliğinin olmaması portföy yönetiminin başarısını da olumsuz etkilemektedir. Hazine kağıtları en az riskli araçtır ama 15-20 yıllık süreçte iç borç geri ödeme riski doğarsa o zaman bütün sistem batacaktır. Dövizin uzun vadeli getirisi de faizin altındadır.
* Neler yapılmalı?- Hisse senetlerine doğru dürüst temettü dağıtılamamakta, şirketlerin şeffafca ve etkin yönetimi yapılamamaktadır. Borsa ise en büyük açığını kapacak böyle bir sisteme yardımcı olmak amacıyla kaliteli hisseleri ve özel sektör tahvillerini gündeme getirecekken, piyasa reformunu yapacakken, zamanını spor kulüplerine varacak bağışlarla geçirmekte, kaynaklarını ilgisiz alanlarda kullanmaktadır.
Böyle bir kısır döngüden hem kamuyu, hem mali piyasaları hem de bireyleri kurtaracak bir sonuç doğmaz.
Bu kısır döngü elbette kırılabilir.
* Devlet başlangıçta tanıdığı asgari ücret kadar vergi teşviğini yasada belirttiği imkan dahilinde iki katına çıkarmalıdır. Çünkü bu sisteme başvuracaklar gelir düzeyi yüksek olan kesimlerdir. Asgari ücretlinin aldığı emekli maaşı geliri yüksek kesimi sisteme çekmez.
* Geri ödemelerdeki kesintiler de düşürülmelidir.
* Devlet bireysel emeklilik sisteminde gelecek 15-20 yıl boyunca emekliler aleyhine yeni bir düzenleme yapma hakkından vazgeçtiğini açıklamalıdır.
* Piyasalar da enstrüman yaratmalı, etkin portföy yönetiminin diğer şartlarını oluşturmalıdır.
* Sonuç- "Bir yanı sazlık samanlık, bir yanı tozluk dumanlık" Türk Atasözü
Mesajlarınız için:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
