|
 |
|
Gölge ekonomi
Anlaşıldı IMF ile gelecek yılın ilk gözden geçirmesinde en önemli konulardan biri (belki de ilki) kayıt dışı ekonomiyle mücadele olacak.
"Biz bu lafları çok duyduk" diyebilirsiniz. Haksız da sayılmazsınız. Gerçekten son 20 yılda tüm partiler kayıt dışı ekonomiye el atmayı programlarına yazdılar. Ancak her iktidar (Meclis'e girip de hükümet olmayan parti yok) kayıt dışının boyutlarını daha da büyüttü. Bir başka deyişle, her gelen hükümet gideni arattı.
DPT'ye göre, 1968-1980 arasında kayıt dışının GSMH'deki payı yüzde 36 düzeyindeydi. 1981-1990 döneminde biraz gerileyip yüzde 35.6'ya indi. Ancak 1991 sonrası yeniden tırmanışa geçerek yüzde 50 tavanını deldi. Belimizi büken ekonomik krizlerin ilki olan 1994 çöküşünde yüzde 69.1'e, ertesi yıl ise yüzde 84'e dayandı.
İzleyen yıllarda kayıt dışı inişli-çıkışlı seyir gösterdi 1996'da yüzde 55.8, 1997'de yüzde 76.1, 1998'de yüzde 82.5, 1999'da yüzde 58.6, 2000'de yüzde 54.7, yine bir krizle sarsıldığımız 2001'de yüzde 66.2. Geçen yılla ilgili olarak ise elimizde Hesap Uzmanları Kurulu'nun tahmini var Yüzde 61.
Evet, tüm ülkelerde ekonominin bir bölümü kayıt dışı. Ama hiçbirinde Türkiye'deki kadar yüksek düzeylere ulaşmıyor. Örneğin ABD ve Japonya'da yüzde 8-10 arasında. Huyları-suyları bize benzeyen Akdenizli dostlarımız Yunanistan ve İtalya'da bile yüzde 24-30'u geçmiyor.
Gölge ekonomi, saklı ekonomi, örtülü ekonomi, alaca karanlık ekonomi gibi şiirsel tanımları da olan, "Vergilendirilemeyen işlem ve faaliyetler" anlamına gelen kayıt dışı Türkiye'de neden yüksek? Kayıt dışını teşvik eden nedenler, gelirin düşüklüğünden yargının etkin ve hızlı çalışmamasına kadar uzun bir liste oluşturuyor. Ancak en önemlilerini şöyle sayabiliriz Vergilerin ve SSK primlerinin yüksekliği, vergi sisteminin adaletsizliği ve sık sık çıkarılan aflar.
5 milyar lirayı aşan para hareketlerini bankadan geçirme zorunluluğu getirilerek, kayıt dışıyla mücadelede iyi bir adım atıldı. Bunu hangi önlemlerin izleyeceğini önümüzdeki aylarda göreceğiz ama tüm uzmanların birleştikleri bir çözüm demeti var Gelir Vergisi tarifesinin ilk dilimini yüzde 5'e çekmek ve tavanı yüzde 40'la sınırlandırmak, stopaj oranlarını yeniden belirleyip istisna ve muafiyetleri azaltmak, KDV'de oran sayısını 2'ye indirmek, SSK prim oranlarını düşürmek, bir daha asla mali af çıkarılmaması için Anayasa'ya hüküm koymak. Ve en önemlisi ekonomiyi hamiline yazılıdan, nama yazılıya dönüştürmek.
İtiraf edelim; Türkiye bugüne kadar kayıt dışı ekonomiyle büyüme modelini benimsedi. Ancak deniz bitti. Kayıt dışı makul düzeye indirilemezse, ne bütçe açığına çare bulunabilir, ne sosyal güvenlik sistemi ayağa kaldırılabilir.
Ve ne de yıllık faaliyetinin, 100 milyar doları aşan bölümü kayıt dışında olan ekonomiyle AB'ye girilebilir. Böyle biline.
Erzurum'da 2 köy
SABAH'ın en önem verdiği ilkelerinden biri, çocuklarımıza güvenli bir gelecek sağlamak ve yaşanabilir bir dünya bırakmak.
Bu ilkenin yayın politikamızla sınırlı olmadığını, bu yönde faaliyet gösteren iki seçkin sivil toplum örgütü Darüşşafaka Cemiyeti ile TEMA'ya sizlerin desteğiyle düzenli katkıda bulunduğumuzu biliyorsunuz.
TEMA bu katkılarla Erzurum'un Yayladağı ve Kotandüzü köylerinin 222 bin 720 dolar bütçeli kırsal kalkınma ile 2 milyon 702 bin 500 dolar bütçeli erozyon kontrolü ve ağaçlandırma entegre projelerini uygulamaya koydu. İki proje de 3 yılda tamamlanacak.
Bir gün yolunuz bu köylere düşerse, katkılarınızla ne büyük işler başarıldığını görecek, tarifi güç bir huzur ve mutluluk duyacaksınız.
SABAH okuru olmanın ayrıcalığı işte o duygular...
Mesajlarınız için:
esafak@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
