|
 |
|
Kamyonlar mal götürüp nakit getiriyor
Her gün Habur sınır kapısından Kuzey Irak'a geçen 3 bin kamyon Türkiye'ye dolar taşıyor. Çünkü bankacılık sistemi henüz kurulmayan Irak'ta dolar sıkıntısı yok ve insanlar nakit çalışıyor
Irak'ta güvenlik henüz tam anlamıyla sağlanamadı ama Türkler komşuyu ürünleriyle fethetti bile. Güneydoğu'daki kamyon trafiği öyle bir safhaya ulaştı ki, insanlar iki saatte ulaşacağı yere 4-5 saatte ulaşır oldu. Daha geçen yıla kadar Habur Sınır Kapısı'nın işlemediğinden dert yanan Mardinliler, şimdi günde 3 bin kamyonu Irak'a gönderiyor. Ve hergün Iraklılar'a oyuncaktan elektroniğe, yiyecekten mobilyaya götüren kamyonlar, milyon dolarlarla geri geliyor. Çünkü bankacılık sektöründen söz bile edilmeyen Irak'ta herşey nakit alınıp satılıyor.
Nisan başında 1 milyon 700 bini aşan doların bugün 1 milyon 400 binin altına düşmesinde, Irak'tan gelen bu nakit akışının da payı olduğu, uzun zamandır konuşuluyor. Öyle ki, savaşın bitmesiyle birlikte Türkiye'nin Irak'la olan ticaretinin, 2-3 milyar doları bulduğu kaydediliyor. Tabii bunun bir bölümü ve belki de büyük bir bölümü, kayıtlara geçmiyor. Konu ile ilgili gözlemlerini sorduğumuz Güneydoğulu işadamları, 2-3 milyar dolar olmasa da, bölgedeki nakit para ile yapılan ticaretin önemli bir rahatlama getirdiğini söylüyorlar. Ancak, doların gevşemesine neden olan asıl etkenin ABD'lilere yapılan akaryakıt satışları olduğunu ekliyorlar. Yani, Irak'ta iş yapmak için resmi izinler Birleşmiş Milletler'den çıksa bile Türkiye, coğrafi yakınlığını çoktan avantaja çevirmiş durumda.
Irak'ta tam anlamıyla Türk malları egemenliği yaşandığını söyleyen Güneydoğulu işadamları Bedrettin Karaboğa ve Şeyhmus Akbaş da, Irak pazarında şanslarını denemek için dış ticaret şirketi kurmuşlar. Karaboğa, aynı zamanda Kerkük, Musul, Dohuk, Erbil gibi büyük kentlerde ofis açacak. Geçtiğimiz günlerde Diyarbakır'da yapılan uluslararası ticaret fuarına Erbil, Kerkük, Musul ve Dohuk'tan 90 işadamı gelmiş. 5 gün boyunca Diyarbakır'da kalan Iraklı işadamları, bu dört şehirde bir numaralı partnerlerinin Türkler olduğunu söylemiş.
KAYSERİLİ MEMNUN
Aynı zamanda Güneydoğu Anadolu Sanayici ve İşadamları Derneği (GÜNSİAD) Başkanı olan Bedrettin Karaboğa, "Şu anda bu bölgeye ne isterseniz satabilirsiniz" diyor. Arçelik, Vestel, Beko ve İstikbal gibi büyük şirketlerin bölgeyi adeta kuşattığını kaydeden Karaboğa, şunları söylüyor
"Özellikle küçük ev aletleri, televizyon gibi ürünler yok satıyor. Öyle ki bir televizyon markasının ayda 50 bin adet gönderiyor. Kayseri'deki küçük ev eşyası üreticileri de oldukça memnun. Irak'a her şey satabilirsiniz. Yeter ki ucuz olsun. Biraz da renkli olsun. Koyu renkli ürünler istemiyorlar. En çok bulunan markalar da Beko, Arçelik, Vestel ve İstikbal. Nakit çalışıyorlar. Irak'ta dolar konusunda hiçbir sıkıntı yok."
RAKİBİMİZ YİNE KENDİMİZ
Ancak, bu pazarda Türkler'in en büyük rakibi yine Türkler. Diyarbakır Sanayici ve İşadamları Derneği (DİSİAD) Başkanı Şeyhmus Akbaş, bunu, şu sözlerle anlatıyor "Bugüne kadar Irak'ta ticaret yapmadım. Şimdi bir şirket kurduk. Sunta satmak istiyoruz. Ama rekabet o kadar büyük ki, ketmek neredeyse imkansız. İnsan değer mi, diye düşünüyor. Sen 5 dolar diyorsun, sonra arkadaşın gelip aynı malı 4 dolara satıyor. Zaten iç pazarda bir şey yok. Herkes Irak'a hücum etti. Bu da fiyatları çok aşağıya çekiyor."
Yatırım için giden de var
Irak'a sadece ticaret için değil yatırım için gidenler de var. DİSİAD Başkanı Şeyhmus Akbaş'ın anlattığına göre, özellikle bölgedeki yatırımlarını Kuzey Irak'a kaydırmayı planlayan birçok işadamı bölgeye inceleme turları düzenliyor. Çünkü Güneydoğu'nun hiçbir avantajı kalmamış. Akbaş, "Şimdi kişi başına milli geliri 1500 doların altında kalan illere teşvik verilecek. Ama yine sorun çıkacak. Çünkü Malatya da, Şırnak da bu kapsama giriyor. Ama iki iler de aynı avantajları verirseniz kimse Malatya'yı bırakıp Şırnak'a gitmez. O nedenle ikili sistem uygulanmalı. Bölgesel avantajı az olan illere daha büyük teşvikler tanınmalı" diyor.
KAMYONDA SIRA 3 AY SONRAYA
Habur sınır kapısının açılması hiç kuşkusuz en çok Güneydoğulu nakliyatçılara yaramış. Yıllardır işsizlikten araçlarını otoparklarda eskitenler şimdi yenilemek için sıraya girmiş. Tabii herkes aynı anda araç yenilemeye kalkınca, şirketler Güneydoğu'ya kamyon yetiştiremez olmuş. Ford, Mercedes, Volvo ve diğerleri... Bayiler, ancak Aralık sonuna gün verebiliyor.
Leyla ŞEN
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
