|
 |
|
Ege Denizi'nin altı "sıcak su deposu"
Belediye Başkanı'nın odasında toplandık. Önümüze haritaları, raporları yaydılar.
"Bodrum'da, denizin dibinde sıcak su var" dediler.
Sadece Bodrum'da mı?
Ege'nin pek çok yerinde.
Hem de 200 derece kaynar su.
Bazı yerlerde 400 dereceye kadar çıkıyor. Biz "biraz daha ayrıntı" isteyince...
Toplantıya katılanlardan "biri" teknik izahat vermeye başladı
- İzmir'de 220 bin konut jeotermal enerji ile ısıtılabilir... Bu potansiyel var... Denizli ve civarında 90 bin konut... Bursa'da 75 bin konut.
"Bir dakika" dedik.
- Toplantıya başlarken kendinizi tanıtmıştınız ama... Unuttuk... Afedersiniz, siz kimdiniz?
Muhatabımız hemen "kartını" uzattı
- Ben Orhan Mertoğlu... Türkiye Jeotermal Derneği Genel Başkanı'yım.
"Kartı" okuduk.
Aynı zamanda "Dünya Jeotermal Kurumu'nun da Başkan Yardımcısı."
- Orhan bey, Türkiye'de kaç konut yerin altından çıkacak sıcak su ile ısıtılabilir?
- 945 bin.
Ve yine saymaya başladı
- Aydın, 60 bin konut... Balıkesir ve civarı, 55 bin konut... Manisa ve Turgutlu 45 bin konut.
Toplantıyı "Gündoğan Beldesi'nde" yaptık.
Belediye Başkanı İbrahim Bilgi dedi ki
- Madem bizim beldenin altında sıcak su var, öyleyse yarından tezi yok, deniz dibinde sondaj başlasın... Ne diye zaman kaybediliyor ki?
Orhan MertoÄŸlu
- Jeotermal kaynaklar devlete ait... Onun için Ankara'nın onayı ile ilk sondajın yapılması gerekiyor... Ankara'nın harekete geçmesi için de konunun kamuoyuna mal olması şart... Eğer bu konuyu SABAH'ta gündeme getirirseniz...
Yerin altı "hazine" gibi
Toplantıda sorduk
- Jeotermal kaynaklarla neler yapılabilir?
Önümüze Türkiye Jeotermal Derneği'nin son "raporu" konuldu.
"İkinci sayfada" neler yapılabileceği sıralanmış
1. Elektrik enerjisi üretilebilir.
2. Merkezi ısıtma... Merkezi soğutma... Sera ısıtması yapılabilir.
3. Endüstri amaçlı kullanılabilir... Proses ısısı temini... Kurutma.
4. Kimyasal madde üretimi, mineral eldesi, karbondioksit, gübre, lityum, ağır su, hidrojen...
5. Kaplıca amacı kullanım.
6. Çok düşük sıcaklıklarda kültür balıkçılığı.
****
Sorduk
- Karbondioksit nerede kullanılacak?
- Coca Cola'nın içinde kullanılıyor ya... Ayrıca... Almanya'da hidrojenle çalışan otomobil yapılmaya başlandı. Roket yakıtı da hidrojen.
- Ya ağır su dediğiniz nedir?
- Nükleer santrallarda kullanılan reaksiyon suyu.
- Lityum?
- Cep telefonunda... Ama bizde üretimi yok... Zira bizde lityum yok.
****
Orhan MertoÄŸlu
- Jeotermal ısıtmada dünyanın 2010 yılı hedeflerini biliyor musunuz?
- Bilmiyoruz... Nedir?
- Avrupa'da üç milyon ev... ABD'de yedi milyon ev.
- Ya Türkiye'de?
- 500 bin ev... 2010'dan sonra kademeli bir şekilde ev sayısı artacak... 945 bin olarak belirlenen potansiyele ulaşılacak.
170 sahada sıcak su var
Sayın Orhan Mertoğlu... Türkiye'de kaç noktada, yerin altında sıcak su var?
- Jeotermal kaynaklar yönünden dünyanın yedinci ülkesiyiz... 170 sahada sıcak su olduğu belirlendi.
- Ne kadarını kullanıyoruz?
- Sadece yüzde üçünü.
- Ya Amerika?
- Yüzde 40'ını kullanıyor... Öylesine ucuz ki... Neden kullanmasın?.. Çin ne yapıyor, biliyor musunuz?
- Bilmiyoruz.
- 2008 Olimpiyatları Çin'de yapılacak... Bunun için bir olimpiyat köyü kuruluyor... Köyün ısıtma ve soğutma işi, jeotermal enerji ile olacak... Bunu çok iyi biliyorum... Zira ben de işin içindeyim.
- Nasıl?
- Bu projenin Danışma Kurulu'nda ben de varım.
Hacettepeliler Sitesi
Dünya jeotermal kuşağı madem Bodrum'dan geçiyor... "Bu kuşak nasıl bir kuşak" dedik
- Nasıl hissedebiliriz?
Türkiye Jeotermal Derneği Genel Başkanı Orhan Mertoğlu "Hacettepeliler Sitesi'ni biliyor musunuz" dedi
- Orada, 129 metre derinlikte inanılmaz sıcak su kaynakları var... Tabii gözünüzle göremezsiniz ama... Sizi götürelim... Hissedeceksiniz.
Salihli modeli
Bodrum'un altı "sıcak su kaynağıysa..." Ayrıca...
Türkiye'de "170 sahada" sıcak su varsa... Bu büyük bir potansiyel.
Biz "bunları" söyleyince...
Önümüze "rakamlar" serildi
- Toplam jeotermal potansiyelimiz elektrik üretimi, şehir ısıtma, soğutma, sera ısıtma, termal tesis ısıtma, kaplıca kullanımı, kimyasal maddeler üretimi ve sanayi kullanımı olarak değerlendirilirse... Sağlanacak yıllık katma değer yirmi milyar dolardır.
Dedik ki "bu müthiş bir rakam... Hükümete anlattınız mı?"
Erkan Mumcu'ya anlatılmış.
"Bodrum sondajı için" destek istenmiş. Bakan Mumcu da "olur" demiş. Soru
- Sondaj için kaç para gerekli?
- 250 milyara ilk deneme kuyusu açılacak.
- Sonra?
- Sonrası kolay... Aslında bu 250 milyarı bulmak da kolay... Ama ilk sondajı sadece devlet yapabilir... Yasa öyle.
- Ya sonrası?
- Sonrası için değişik modeller var... Amerikan modeli... Avrupa modeli... Salihli modeli.
- Salihli modeli nedir?
- İlk sondajı devlet yaptı... Sonra halk, 18 ayda 1.800 dolar yatırım payı ödedi... Yatırımın yüzde 20'sine de belediye ortak oldu... Salihli bir buçuk yıldır sıcak suyla ısınıyor... Ayda 25 milyona... Yani verdiğiniz para hızla geri dönüyor.
Ayda 25-30 milyona ısıtma artı sıcak su
Orhan bey... Bir konut, yerin altından çıkan sıcak su ile ısıtılırsa... Ayda ne kadar para ödemek gerekir?
Türkiye Jeotermal Derneği Başkanı Orhan Mertoğlu'nun yanıtı
- Şu anda Balçova, Simav, Kızılcahamam, Kırşehir, Afyon, Sandıklı, Salihli ve Edremit'te 62 bin ev, yerin altından çıkan sıcak suyla ısıtılıyor... Yaz, kış 24 saat sıcak su... Aylık aidat 25-30 milyon lira... Ayrıca Denizli'de yerin altından çıkan su ile enerji üretiliyor.
Sıcak suyla, soğuk hava
Toplantıda bize "yerin altından çıkan sıcak suyun, soğutmada da kullanılacağı" söylenince...
"Nasıl" diye sorduk.
Aldığımız yanıt
- Eskiden köylerde elektrik yoktu... Ama buzdolabı vardı... Buzdolabı, gazyağı ile çalışırdı... Yani, yüz derece sıcak su vereceksiniz ve soğuk hava elde edeceksiniz... Bu zor bir teknoloji değil... Ve çok da ucuz... Merkezi soğutma için en uygun yöntem.
Bodrum'da sıcak kaynak
Kışın bazı bölgeler "kar tutmaz." Neden?
Oysa, aynı yükseklikteki "diğer yerler" kar altındadır. Bize "bilimsel sözcüklerle" uzun uzun bilgi verildi. "Özeti" şu
- Yerin altında sıcak su vardır... Isı akımı yüksektir... O nedenle toprak sıcaktır... Sıcak toprak da kar tutmaz.
****
Türkiye'de en yüksek yeraltı ısısı nerede? Yanıt
- Bodrum yarımadasında.
- Karada mı, denizde mi?
- Her ikisinde de... Bodrum'un karşısında Karaada var... Orada, kışın bile deniz suyu sıcaklığı 33 derecedir... Zira aşağıda öyle sıcak su var ki.
****
- Su denizin dibinde kaç derece olarak kaynıyor ki, yukarıya 33 derece olarak çıkıyor?
- 100 derece olarak kaynıyor.
- Su örneği alındı mı?
- Evet... Dört yıl önce.
****
Bize bir örnek verildi
- Tencerenin kapağını kapatırsanız, içerideki ısı yükselir... Bodrum'da, denizden sıcak su kaynıyor... Ama tencerenin kapağı açık... Eğer kaynayan suya kapak takabilsek, Bodrum'un ısıtma ve soğutma masrafı ne olur, biliyor musunuz?
- Ne olur?
- Konut başına ayda sadece 25 milyon lira.
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
