|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Anadolu'nun kurtuluşu sanayiden değil, öncelikle turizmden geçiyor
Böyle bir soru sormaya ve yanıtını aramaya, bizi geçen hafta Mardin, bu hafta da Çorum'u görmemiz itti. Eski ve yeni diye iki ayrı Mardin var. Yenisi düzenli ve modern bir kent. Eskisi de taş işlemeciliğinin şaheserlerinden bir açıkhava müzesi gibi. Mardin bu tarihi yapısı, Süryani nüfusu ve bu nüfusun inanç merkezi olması sayesinde öncelikle turizm sektörüyle kalkınmaya aday. Öncü sektör turizm ama Irak ve Suriye'ye yakınlığı nedeniyle ticaret sektörü de gelişebilir. Ancak Mardin'de aynı zamanda hatırı sayılır bir sanayi tesisi var. Yıllık 350 bin turistle belli bir mesafe alındığı için, kenti bu sektörün sürüklemesi, ticaret ve sanayi sektörlerinin turizm geliştiği oranda gelişmesi en muhtemel senaryo. Yani Mardin, turizmin öncülüğünde kurtuluş yoluna girmiş durumda.
* Leblebi Denizli'den- Garanti Bankası'nın düzenlediği Anadolu Sohbetleri için hafta sonunda Çorum'u da gördük. Çorum 250'yi bulan sanayi tesisi ile bir KOBİ şehri. İmalat sanayiinde 9 bin kişi istihdam ediliyor. Sert havası ve toprağı, Çorum'da tuğla ve kiremit sanayiini doğurmuş. Türkiye'de bu sektörün yüzde 35'ini ellerinde tutuyorlar. Sert hava sert buğdayı, oda Çorum'da un sanayini geliştirmiş. Toprak ve un fabrikalarının kuruluşu ile makine sanayii gelişmeye başlamış. Yumurta üretiminin yüzde 15'ini Çorum karşılıyor. Makine, tekstil, seramik gibi çok çeşitli sektörlere girmiş ve başarılı olmuşlar. Yani Çorumlu sadece leblebiden ekmek yememiş. Çorum'da 200'e yakın leblebici var ve bu işten yaklaşık 300 kişi ekmek yiyor. Günde ortalama 5 ton leblebi satıyorlar. Çorum'da satılan leblebi büyük ölçüde Denizli ve Kütahya'dan getirtiliyor. İyi bir leblebinin sırrını Seyfettin Damar veriyor İki parmak arasında sıkıldığında un gibi dağılan leblebi iyidir.
* KOBİ başkenti- Zamanında verilen teşviklerden Çorumlu iyi yararlanmış. 32 il arasında bu teşvikleri amacına en uygun şekilde, yatırıma, üretime, istihdama dönüştürmüş ve kredi geri ödemesini yapmış.
Ancak Çorum, son krizler yanında 1998'de yürürlüğe girip 2002 sonunda biten OHAL kapsamındaki illere teşvikten olumsuz etkilenmiş. Pazarlara uzak ve bölgesel kalmış. İçlerinde önce pazarı bulup sonra Çorum'da üretime geçen Bilsar gibi örnekler var. Bilsar'ın sahibi Selman Bilal, "Önce pazarı bulduk. Sonra üretim tesislerini Çorum'da kurduk. Çorum'dan dünyaya açılmadık. Bu çok zor. Dünyaya açıldıktan sonra Çorum'a döndük. Böylece uluslararası pazarlara ulaşma tıkanıklığını aştık" diyor.
* En anlamlı iş- Dünyanın ilk büyük organize devletini kuran Hititlerin başkenti Hattuşa, Alacahöyük ve Şapinova'da Çorum'da yer alıyor. Derya deniz gibi bir tarih ve uygarlık merkezi burası. Kazı yapmayı, keşfedilmeyi, korumayı, tesis yapmayı ve turizmi bekliyor. Bu açıdan Mahfi Eğilmez çok anlamlı bir iş yapmış, kamu yönetiminde ve ekonomide bıraktığı iz kadar, belki ondan da önemli bir işe, Hitit uygarlığının ortaya çıkartılması ve tanıtılmasına katkıda bulunmuş.
Sanayiyi beceren bir toplum nasıl olup da dönüp tarihine bakmıyor, turizme yatırım yapmıyor? Leblebiyi Denizli'den getirip satmasını beceriyor da neden Türkiye'nin en önemli turizm merkezlerinden biri olmaya aday, Unesco'nun "Dünya Kültür Mirası" listesinde yer alan Hattuşa'ya yatırım yapmıyor? Hitit uygarlığının tarihi mirasını iyi değerlendirmiyor?
* Mardin-Çorum benzerliği- Çünkü kültür turizmini ortaya çıkarmak, buna uygun pazarlama yapmak ve altyapısını oluşturmak, deniz ve güneş turizmi gibi kolay değil. Ayrı bir girişimciliği, birikimi ve devlet öncülüğünde organizasyonu gerektiriyor. Böyle bir boyut Çorum'da yok, Türkiye'de de yok.
Halbuki mukayeseli üstünlük teorisine göre Türkiye'nin dünyada rekabet gücünün yüksek olduğu tek sektör kültür turizmi. Turizmin geliştiği bir ilde sanayileşmek daha kolay, uluslararası pazara ulaşmak da. Bu sadece Mardin ile Çorum'un arasındaki bir benzerlik değil.
* Sonuç- "Ekmeğini yiyecek, suyunu içeceksin" Hitit Sözü
Mesajlarınız için:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
