|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Kurun seviyesini yüzde 90 "gürültücü işlemler" belirliyor
Bugün yaratılan olumlu ekonomik ortamda döviz kurlarının yılın sekiz aylık döneminde yüzde 21.9 gerilemesinin önemli bir rolü var.
Ancak kurların düşüşü veya TL'nin aşırı değerlenmesi bir başka olumsuzluğu yol açtı. İthalatı ucuzlatması cari işlemler açığına yol açtı. Altı aylık açık 4 milyar dolar. Yılı 8 milyar dolarla bitirirsek iyi. Bu da krize yakalandığımız 2000 yılının 10 milyar dolarlık cari işlemler açığına çok yakın.
TL'nin ne kadar değerlendiğini ise reel efektif döviz kuru endeksi veriyor. İdealinin 100 dolayında olması gereken bu kur endeksi 147.1 ile 2001 krizi öncesinin sadece 1 puan altında. 2001 Ocak ayındaki düzeyi 148.1. TL'nin en değerli hali bu. Yandaki grafik TCMB'ye ait. Başkan Süreyya Serdengeçti, Kayseri konuşmasında bu grafiğe yer verirken "Reel döviz kuru endeksinin geçmişte de bugünkü değerine yakın seviyelere ulaştığı, hatta bu değeri geçtiği dönemler olmuş, ancak enflasyon hiçbir zaman bugünkü seviyelerine düşmemiştir" dedi.
* Ürküten makas- Kurun bu şekilde hızla değer kaybetmesi ve herhangi bir şok gelişmeyle kuvvetli bir düzeltme yapması ekonomi çevrelerini ürkütüyor. Merkez Bankası da bu riski kabul ediyor, "enflasyonun risk olmaktan çıkmakta ve yerini kur riskinin almakta olduğunu" belirtiyor.
Enflasyon riskine karşı geçmişte dövize yatırım yapıldığını, bugün değişen riske göre şirketlerin ve kişilerin kendilerini vadeli piyasada işlem yapmaları için uyarıyor. Bu işlemler belli bir asgari bilgiyi ve komisyon ödemek gibi maliyeti gerektiriyor. Dövize yatırım kadar basit değil. Sayın Serdengeçti, Kayseri konuşmasında "Artık bu maliyetin ödenmesinin gerektiği kabul edilmelidir. Ekonomik kesimlerin döviz riskine karşı kendilerini korumayı öğrenmeleri kaçınılmazdır" dedi. Buna ilişkin bir de örnek verdi Serdengeçti. Mart sonunda dört bankanın ortalamalarına göre doların altı ay sonraki vadeli fiyatı 2.088 bin lira. Mart sonundaki dolar kuru ise 1.700 bin lira. 8 Eylül'de dolar 1.377 bin liraya geriledi. Mart sonunda doları 2.088 bin liradan satanların karı 711 bin lira veya bugünkü kurun yüzde 51'i kadar. Aynı kurdan vadeli alım yapanlar ise aynı oranda zarara girmiş durumdalar. Vadeli piyasalarda ters işlem yaparak riskten korunmak pekala mümkün.
* Gürültücü işlemciler- Merkez Bankası Başkanı döviz kuru konusunda uyarı niteliğinde bir açıklama daha yaptı. Normalda dalgalı kur rejiminde döviz kurlarının düzeyini ekonominin temelleri, uygulanan ekonomik program ve bekleyişler belirliyor. Ama bu temel belirleyicilerin yanında bir de gürültücü işlemci diye tanımladığı çok kısa vadeli işlem yapan spekülatörler var. Bu spekülatörler işlemlerini piyasa psikololojisine, teknik analize, siyasetçilerin açıklamalarına, likidite analizine, tavsiye üzerine yapıyor ve hareketleri birbirini etkiliyor. Spekülatörlerin işlemleri zaman zaman toplam piyasa hacminin yüzde 90'ına ulaşıyor.
İster şirket ister kurum olsun bu kadar hayati bir konuda işi "gürültücü işlemlere" ve rastlantılara bırakmanın, riske aldırmamanın bir bedeli olsa gerek.
* Sonuç- "Tedbir alıp önlemek, sonradan iyileştirmekten evladır" Alman Atasözü
Mesajlarınız için:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
