|
 |
|
Yolsuzlukta mücadele dersleri
Yolsuzlukları Araştırma Komisyonu, Türkiye'nin temiz toplum mücadelesinde Afrika ülkesi Botswana'nın bile gerisinde kalmasından yakınıyor.
Bir de örnek veriyor "Yolsuzluktan arınmada Botswana düzeyinde olsaydık, bu yıl eğitim ve sağlığa 382 trilyon lira daha fazla yatırım yapabilecektik. Marmara depreminde dünyadan gelen hibeler dahil tüm yardımın 160 trilyon olduğu düşünülürse bu rakamın önemi daha iyi anlaşılır."
Uluslararası Şeffaflık Örgütü'nün 2002 yolsuzluk raporuna göre, Türkiye 102 ülke arasında 10 üzerinden 3.2 puanla 64'üncü, Botswana ise 6.4 puanla 24'üncü sırada. 10 puan yolsuzluğun tümüyle kökünün kazınması, sıfır puan ise tam çürüme anlamına geliyor. Bu durumda Türkiye 3.2 puanla listede yolsuzluğun bir hayli yaygın olduğu ülkeler grubuna giriyor.
Her yıl kötüye gidiyor
Daha da kötüsü, Türkiye'nin listede sürekli gerilemesi, yani her yıl biraz daha kirlenmesi. Örneğin 1995'te notu 4.1'di, ertesi yıl 3.54'e indi, 1999'da bir hamleyle 3.6'ya, 2000'de 3.8'e çıkabildi, ama sonra yeniden düşüşe geçti 2001'de 3.6 puan, 2002'de 3.2 puan.
Bir başka gelişme 2001'de Türkiye'nin altında yer alan birçok ülkenin şimdi üste çıkmaları. El Salvador, Mısır, Çin, Gana, Letonya, Dominik...
Ancak yine de komisyonun Botswana örneği pek isabetli değil. Çünkü bu ülke onlarca yıldır yolsuzluğu yenmiş ülke ilan ediliyor. Örneğin Dünya Bankası'nın 1998'de yayınladığı "Yolsuzluk ve Kalkınma" araştırmasında, şöyle anlatılıyor "Botswana ekonomi ve kamu yönetiminde sağlıklı ve şeffaf yapısıyla, temiz toplum hedefine ulaşmak için gerekli siyasal kararlılığa uzun süredir iyi bir örnek oluşturuyor. Bu ülke, kirlenmeye yol açan gedikleri tıkadıktan sonra kamu hizmetlerinde büyük gelişme sağladı."
Yolsuzlukla savaşta daha taze başarı örnekleri aranıyorsa son yıllarda atağa kalkan Uganda, Şili, Hong Kong, Singapur, hatta Polonya iyi birer esin kaynağı olabilir.
Bir de kötü örnek var İtalya. Yine Dünya Bankası'na göre, İtalya'da Temiz Eller Operasyonu ardından karayolu inşaatı maliyetinde yüzde 20 düşüş meydana geldi. Ama sonra ne oldu? Yanıtını operasyonun simgesi savcı Antonio Di Pietro'nun ağzından aktaralım
İtalya kirlenme virüsüne alıştı
"Temiz Eller Operasyonu ile ilk kez bir demokraside tencerenin kapağının kaldırılmasına karar verilmişti. Kapağın altında ne bulundu? Çok tehlikeli bir yolsuzluk virüsü. Biz yargıçlar bir teşhis koyduk ve her vakayı tek tek tedavi etmeye çalıştık. Ancak hastalıkla mücadele sorumluluğu kurumlara ve siyasetçi sınıfına düşüyordu. Oysa tam tersi oldu; onlar hastalığa değil, hekimlere, yani yargıçlara savaş açtılar. Böylece virüs kurumsallaştı. Halk da bu duruma alıştı.
Şimdi durum, Temiz Eller öncesinden de kötü. Güçlü bir işadamı devletin başına geçti ve Temiz Eller'in tasfiye ettiği siyasetçilere elini uzattı. Bunlardan, sokağa bile çıkacak yüzleri olmaması gereken en az 100'ü yine parlamentoya girdi."
Di Pietro sözlerini iç çekerek bitiriyor "Bu sonuç genç kuşaklar için çok kötü bir örnek oldu. Çünkü köşeyi dönmek için her yolun mübah olduğu ve yapanın yanına kâr kaldığı inancı topluma iyice yerleşti..."
MGK'ya sunduğu 140 sayfalık raporda yolsuzlukla mücadele için tasarladığı önlemleri sayan hükümetin Di Pietro'ya kulak vermesini öneririz. İtalya'nın bugün geldiği nokta gösteriyor ki;
Toplumda en kestirme yoldan ve en çabuk köşe dönme hevesleri kırılmadıkça, yolsuzluk bataklığını kurutmak imkansız...
Mesajlarınız için:
esafak@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
