|
 |
|
Çayeli'nden öteye...
İşte, türkülere konu olan Çayeli...
Mesut Yılmaz'ın memleketi.
- Ey Çayelili... Hemşehrileriniz arasında başka kimler var?
- Ha bu nasil soridur daa?.. Kimler yoktir diye soracaasin da... Şarki söyler, Sinön Özer buralidur... İshakol boyalarinin sahibi Süleyman İshakoğlu buralidir... Galatasaray'da idarecilik yapti, ALTUR'un sahibi Abdurrahman Albayrak buralidir... Orhan Keçeli var... DYP'li... Hemşehrimizdir.
****
"HÃœSREV" bir Karadeniz klasiÄŸi.
"Hacı" dedik
- Çayını içmeye geldik.
67 yaşındaki Hacı Fahri Hüsrev diklendi
- Kuru fasulyemi yemeden şuradan, şuraya bir adım atamazsın... Sonra da köftemi yiyeceksin.
Saat, sabahın 09.00'u.
Bu saatte yemek yenilir mi? Karadenizli "yiyeceksin diyorsa, yiyeceksin."
Yoksa "kan çıkar." Bereket, Hüsrev'le dostluğumuz var.
****
Hüsrev'in lokantası "müze gibi."
"Kimler gelmiş, kimler geçmiş?.. Kimler burada yemek yemiş?.. Hepsinin, lokantada çekilmiş resimleri var."
Demirel'den Özal'a...
Türkeş'ten, Erbakan'a...
Doğan Güreş'ten, Hüseyin Kıvrıkoğlu'na...
Barış Manço'ya, Adile Naşit'e, Hulusi Kentmen'e, Kadir İnanır'a kadar herkes.
Recep Tayyip Erdoğan da uğramış, Rauf Denktaş da.
Kenan Evren... Cevdet Sunay... Mirkelam... Tabii defalarca Mesut Yılmaz.
Fahri Hüsrev
- Gelmeyen tek kişi var Tansu Çiller.
****
- Hacı Bey... Sizin hemşehri barajı aşamadı.
- Yavuz Bey... İster kazansın, ister kaybetsin, Mesut Yılmaz benim canımdır, ciğerimdir... Kardeşimdir, hemşehrimdir... Ben hiçbir partiden değilim... Kim çalışırsa onu severim.
- Mesut Bey neden kaybetti?
- Çevresinden.
****
- Yavuz Bey... Allah'tan başka kimseye borcum yok... Mangalın üstüne süt koydum, kaynattım... Bir bardak sütü on kuruşa satarak ticarete başladım... Sonra lokanta açtım... On yıl lokantamın elektriği bile yoktu... Bu yaşa geldim, önlük önümde... Yavuz Bey, Atatürk dedi ki... Önce çalış... Sonra öğün... Ve kendine güven, ülkene güven... Ben de çalışıyorum.
****
- Fahri Bey... Tayyip Bey de hemÅŸehriniz... Ona ne tavsiye edersiniz?
- Ey hemşehrim, sayın Başbakanım... Okul yap... Yol yap... Hastane yap... Üst kısmını nasıl olsa çalışarak biz yaparız.
****
Lokantanın duvarları sadece resimlerle değil, yazılarla da dolu. Örneğin "lokanta personeline hitaben" yazılmış bir yazı
"Patrondan deÄŸil, Allah'tan kork."
****
- Fahri Bey... Bize müsaade.
- Yemek yemeden mi gideceksin?.. Gönül koyarım... Alınırım.
- Alınma... Yolumuz uzun... Söyleyeceğin bir şey kaldı mı?
- Kaldı.
- Nedir?
- Ankara'ya gittim, bir tuvalet üçyüz bin lira... Burada bir kilo çaya veriliyor dörtyüzbin... Ayiptir...
Laz tüneli
Rize'den, Gürcistan sınırına doğru giderken... Çayeli'ni geçtikten sonra karşınıza bir "tünel" çıkar.
Çayeli çıkışından sonra "dördüncü kilometrede."
Üzerinde "Çayeli Tüneli" yazılıdır ama...
Çayeli'ne "daha çok vardır."
Tünelden sonraki ilk ilçe Pazar'dır. Pazar'ın, tünele uzaklığı "13 kilometredir."
ÇAYELİ TÜNELİ
Tünelin "devlet kayıtlarına göre" adı, Çayeli Tüneli'dir ama
Bölgenin "bürokrasisiOkumuşu, yazmışı" arasında "Kemer Tüneli" diye bilinir.
Tünelin "köylü arasındaki... Yaşlılar arasındaki adı ise" çok farklıdır.
Pazar Belediye Başkanı Naci Atabey'e sorduk
- Bu tünel ne tünelidir?
- Laz tüneli.
HERKES LAZCA BÄ°LÄ°YOR
Tarihi "laz tüneli"nin yanına, yeni, büyük ve modern bir tünel daha yapılmış.
"Karadeniz Sahil Yolu"nun tüneli.
Ama henüz açılmamış.
"Yeni yol... Yeni tünel" açılınca...
"Laz tüneli" artık, tarih olacak.
- Naci Bey... Neden Laz tüneli deniliyor?
- Yavuz Bey... Bu tüneli geçtikten sonra, Lazca konuşmaya başlanır... Tünelin öte yanı Lazca bilmez.
- Başkan siz Laz mısınız?
- Türkmenim... Ama Lazca bilirim... Burada herkes bilir.
VERÄ°MLÄ° TOPRAKLAR
Pazar...
Nüfus 17.600.
Balıkçılık var.
Çay, kivi, mandalina, elma, armut... Ne ararsanız var.
Belediye Başkanı
- Yavuz Bey, muz dışında burada her şey yetişir... Bakın şu üzüm, şaraplık kara üzüm.
Pazar çok verimli bir yer. Tabii denize olan ilgiyi söylemeye gerek yok.
İstanbul'daki pek çok armatör "Pazar'dan çıkma."
KRÄ°Z VE VÄ°RAJ
Başar Telatar, eski Belediye Başkanı
- Yavuz Bey, kriz buraya daha yeni, yeni geliyor.
- Neden iki yıl gecikmeli?
Çevredekilerden biri espriyi patlatıyor
- Karadeniz'in yolları ne halde, görmediniz mi?.. Kriz, virajları aşamadı.
BaÅŸar Telatar
- Bizde dayanışma çok kuvvetlidir... Bu nedenle kriz hissedilmedi... Ama halkın birikimi tükendi... Kriz yeni, yeni acıtıyor.
OKEY MASASI
- Şefik Bey... İşler nasıl?
Şefik Sarıoğlu 65 yaşında.
Beko... Aygaz bayii.. Ev eşyası satıyor.
- Yavuz Bey, Batum'a mal satıyorum.
- Batum nasıl?
- İyi... Batumlu çok güzel okey oynar.
Ve bize soruluyor
- Oynar mısınız?.. Masayı hazırlayalım mı?
ESKÄ° ATÄ°NA
Sonra "Pazar ile ilgili" bilgi veriliyor
Pazar'ın, 1928'e kadar adı, Atina idi.
Osmanlı döneminde, Batum sancağına bağlıydı.
1940'larda burada, Almanlar'ın kurduğu elmasuyu fabrikası vardı.
Meyvecilik çok meşhurdu.
MİNARE GİBİ AĞAÇ
Mevye ağaçları gördük.
Boyu 20 metre, 30 metre.
- Bu nasıl iş böyle?
- Yavuz Bey... Meyveciliği boşlayıp, çay tarımına döndük... Bastık gübreyi, bastık gübreyi... Meyve ağaçları oldu, minare gibi.
SÄ°YASET... TÄ°CARET
- Şemsi Bey, siyaset nasıl?
76 yaşındaki Şemsi Naiboğlu'nun yanıtı
- İktidarda hangi parti varsa, biz o partideniz... Tabii, sağ parti olması şartıyla.
- Yüksel Bey... Ticaret nasıl?
Ticaret Odası Başkanı Yüksel Zaman'ın yanıtı
- AK Parti verdiği sözleri tutarsa ülke için de iyi olur, kendisi için de... Hala beklemedeyiz.
Fırtına deresi ve Ardeşen
ArdeÅŸen...
Rize'nin en büyük ilçesi.
Nüfus 45 bin.
Ä°ki yerel TV var.
Eskiden pek çok evde silah yapılırdı.
Şimdi "Atmaca-53"ün yapıldığı Asilsan (Ardeşen Silah Sanayii) fabrikası var.
BaÅŸkan'a sorduk
- Asayiş nasıl?.. Vurdu, kırdı var mı?
Belediye Başkanı Mümtaz Sinan
- O iÅŸler eskidendi... Åžimdi huzur var.
****
Meşhur Fırtına deresi burada.
Fırtına deresinde "rafting yapanlar" var. Gelecek yıl Türkiye Rafting Şampiyonası burada yapılacakmış.
Fırtına deresi ve doğa öylesine güzel ki.
****
- Başkan... Esnaf nasıl?
- Yavuz Bey, sormuşsunuzdur... Kriz biraz geç geldi ama... Esnafı kötü vurdu.
- Siyaset nasıl?
- Hükümetin, belediyelere farklı muamele etmemesi iyi.
****
Karadeniz'de düz arazi bulmak zor.
ArdeÅŸen'de biraz olsun var.
Arazinin oluşu üretim artışını da getirmiş. Çay fabrikası sayısı 20'den fazla.
Ama buna rağmen işsizlik yaygın.
Herkesin arzusu
- Hükümet, ekonomiye canlılık getirsin... İşsizlik azaltılsın.
****
Karadeniz'de nereye gitsek bir "duvar yazısı."
Ardeşen Belediyesi'ndeki duvar yazısı da şu
"Her iyiliğin kaynağı adalettir... İmza, Kanuni Sultan Süleyman."
Belediye Başkanı dedi ki
- Ama öyle değil mi?
"Evet" dedik
- Gerçekten öyle.
Günün haberi Arı soktu, müdür öldü
Pazar ilçesinde bir yerel TV muhabiri, yanımıza geldi
- Ben, Gelişim TV'den Yasin Başalmaz... Size sorularımız var.
- Yasin... Nereden yayın yapıyorsunuz?
- Merkezimiz ArdeÅŸen.
Yasin bize sorular sordu.
Sonra da biz ona sorduk
- Bölgeye yayın yapan yerel TV olarak bugün en önemli haberiniz nedir?
- Yavuz Abi... Ardeşen PTT müdürümüz Cengiz Gülser çok sevilen bir insandı... Fındıklı-Gürcüdüzü yaylasına çıkmış... Orada bal arısı soktu... Hastane yolunda öldü.
- Neresinden soktu?
- Boğazından.
- Arı sokmasıyla insan ölür mü?
- Alerjisi varmış.
****
ArdeÅŸen'e gittik.
Belediye Başkanı ile sohbet ederken, yine "yerel TV'den" geldiler.
Bize sorular sordular.
Biz de onlara "aynı soruyu" sorduk
- Günün haberi?
- Bugün acılı günümüz... PTT Müdürümüz.
Ardeşen Belediye Başkanı Mümtaz Sinan da ağlamaklıydı
- Ardeşen'in sevgilisiydi... On yıldır buradaydı... Bal arısı soktu ve öldü.
ÇAMLIHEMŞİN... AYDER...
Rize-Hopa-Sarp Sınır Kapısı istikametinde ilerlerken... Pazar ile Ardeşen arasında "sağa... Güney'e" doğru iki yol ayrılır.
Birincisi "HemÅŸin'e" gider.
İkincisi "Çamlıhemşin"e.
Çamlıhemşin'e giden yol meşhur "Fırtına deresidir... Fırtına vadisidir."
25 kilometre boyunca dereyi izlerseniz, orman içindeki Çamlıhemşin'e varırsınız.
"Çok eskilere uzanan" bir uygarlık.
"Biraz daha" tırmanırsanız... 10-15 kilometre... "Ayder"desiniz. Ayder, Karadeniz coğrafyasının "Uludağ'ı."
Kaçgar dağlarının eteklerinde "sisle kaplı" bir yayla.
"Aşağıda" insanlar denize girerken...
Ayder'de şömine yakarsınız.
Bu bölge "milli park."
****
Ahçılar nasıl "Mengen'den" çıkarsa...
"Pastacılar... Fırıncılar" da Çamlıhemşin'den. Ankara'daki Milka... Flamingo... Serender... Palet... Ve daha başka pek çok pastane "Çamlıhemşinliler'in."
Yine Ankara'daki "Waşington Restoran" onların. Hemşinli "deniz kenarındaki Karadenizli'den" farklı.
Kadının "bağ bağlayışı bile."
****
Ayder'de oteller, moteller, pansiyonlar var. Tıklım, tıklım.
Yüzlerce kişi piknik yapıyor.
Oyunlar oynuyor.
"Kaç, göç" yok... Kadın, erkek el ele... Hopluyor, zıplıyor.
****
Mustafa Gürler "karakovan balı" satıyor.
- Mustafa nerelisin?
- Dünyanın en güzel yerinden... Ayder'den.
- Ne balı var?
- Karakovan... Ayder balı... 500 çiçekten yapılan bal... Sonra ıhlamur balı var... Kestane balı var.
Her bal "ayrı bir ilaç... Ayrı bir hastalığa iyi geliyor."
- Mustafa... Annen kaç yaşında?
- 97... Adı Hamdiye.
- Ninen sağ mı?
- Sağ... 116 yaşında. Adı Ayşe.
- Mustafa... Burada insanlar kaç yıl yaşıyor?
- 90... 100... 110...
****
Hasan Yılmaz, Çamlıhemşinli. 90 yaşında.
Yazları, Ayder'e çıkıyor. Beş çocuğu var.
BeÅŸini de okutmuÅŸ
- Sami, doçent oldu... Saim, ODTÜ'den mezun... Mühendis... Bahri de mühendis... Ayşe, Başbakanlık'ta çalışıyordu, emekli... Memnune, Keçiören'de öğretmen... Müdür yardımcısı.
****
- Hasan Bey... Buradan hep fırıncı çıkıyor, pastacı çıkıyor... Neden?
- Ben 11 yıl fırıncılık yaptım... Sonra tatlıcılık... Zamanında Rusya'da işi kaptık... Rusya'da pasta işi yaygındı... Biz onlardan daha iyisini yapmaya başladık.
Şimdi "göç" Batı'ya. Eskiden ise "Kırım'a... Sivastopol'a... Moskova'ya imiş."
****
Hasan Bey'in eşi Sündüz Hanım 83 yaşında. Aralarında hala büyük bir aşk var.
Sündüz Hanım, seneler önce Hasan Bey'e demiş ki
- Ben inek sağdım ama kızlarıma sağdırmam... Kızlarım mutlaka okuyacak.
Ve Sündüz Hanım'ın dediği olmuş.
* * *
- Hasan Bey... Burada insanlar uzun yaşıyor... Sağlığınızı neye borçlusunuz?
- Sıkı çalışma... İyi uyku... Bal... Süt, yoğurt... Kaçgar'da beslenen koyunun eti... Şehirde kolesterol diyorlar, burada öyle şeyler olmaz.
- Ya içki?
- Gençtim... İşim Ankara'daydı... Bir akşam Ulus'ta, Pala Sokak dokuz numarada, Apel Hüseyin'in dükkanında şarap içirdiler... Ertesi sabah zor uyandım... İlk ve son oldu.
****
- Hasan Bey... Silah... Falan.
- O işleri fazla kurcalama... İyi avcıyım... Bir günde 12 dağ keçisini vururum.
****
Ayder, gerçekten görülmeye değer.
Ayder'de, Kaçgar'lara doğru tırmanırken, solda bir "yeşil ev" var... Üç katlı.
Orası "Hasan Yılmaz'ın evi."
Size mutlaka "çay... Kahve... Yoğurt" ikram edecektir. Evin önündeki "Hasan Yılmaz'ın hayratı" olan çeşmeden, adresi kolayca bulabilirsiniz.
Mutlaka uğrayın "Hacı... İhtiyar delikanlı avcı" çok sevinecektir.
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
