|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Dolarda alıcı da satıcı da tetikte
Sonbahar yaklaşırken doların vakti nin gelip gelmediği sorusuna yanıt ararken, cari açıkta ve reel kurda tehlike sınırına yaklaştığımızı belirtmiştik. Cari açık hedefi 7.4 milyar dolara, dolar kuru 1.752 bin yerine 1.537 bine revize edildi. Buna göre milli gelir 200.3 milyardan 233.8 milyar dolara yükseliyor. Bu artış, cari açığın milli gelire oranını yüzde 3.2 ile tehlike sınırının altında tutuyor.
Milli gelirdeki artış borçlanmayı sürdürme açısından da önemli. Böyle bir sonuç, 184 milyar dolar olan kamu borcunun yıl sonunda 200 milyarra varması halinde, borcun milli gelire oranını yüzde 85'lerde tutabiliyor. Bu borcun çevrilmesi ve reel faizlerin devamı için önemli.
* Reel faizin önemi- Yüksek reel faizin bir başka önemi, düşük kalan kurun patlamasının önünde baraj oluşturması ihtimali. Bitişikteki tabloda görülebileceği gibi, cari açık milli gelirin yüzde 3.5'i düzeyine vardığında faizler negatifse kriz kesin gelmiş. 1980, 1993, 2000 yılları bunu gösteriyor. Ancak reel faizin yüksek olduğu bir döneme, tehlike sınırına varan bir cari açık rastlamadığından dolayı, faizin ne kadar etkili olduğu bilinmiyor. Bu test edilmemiş. İşte yüzde 3'ü geçmesi öngörülen cari açığın krize yol açıp açmayacağını tartışmalı hale getiren, yüzde 20'nin üzerindeki reel faizler. Eğer iç borçların konsolidasyonu gibi bir korku ortaya çıkmadığı sürece de sorun çıkmayabilir.
Bunun için programın yürütülmesi ve reel faizlerin yüksekliği belirleyici. Bu durumda ters dolarizasyon sürecek ve cari açığın finansmanı kolaylaşacak.
* Satıcılar alıcıları bekliyor- Şu anda kurun düşük düzeylerde seyretmesinden ve sonbalar beklentilerinden dolayı dolara dönmekte olanlar var. Ancak döviz kurları, döviz taşımanın serbest bırakıldığı 1983'ten bu yana ilk kez dört aya yaklaşan bir dönemdir düşüyor. Düşüş yüzde 20'yi aşmış durumda. Dövize yatırım yapanların ağzı yandı. TL'ye geçmek için fırsat kollayanlar ve kurun biraz yükselmesini bekleyenler var. Kur düzeyinin çok düşük olmasından, mevsimsel nedenlerden veya süpekülasyon amacıyla dövize bir talep olur ve kur yukarı giderse, satış için tetikte bekleyenlere iyi bir fırsat doğacak. O zaman satışların göğüslenebilmesi için, trendin çok güçlü olması gerekiyor. Yani doların fiyatında meydana gelebilecek bir düzeltmenin dövizden TL'ye geçmek isteyenlerin satışlarıyla kesilmesi pekala mümkün.
* Tehlikeli olanı- Dolar fiyatında tehlikeli olacak düzeltme ise içeride veya dışarıda, siyasi veya ekonomik bir şokun bu düzeltme hareketiyle çakışması ile gerçekleşebilir. Burada hükümete düşen, en azından işin ekonomik risk tarafını bertaraf etmek. Ekonomi programını sürdürmesi ve enflasyonu düşürmeye devam etmesi tehlike sınırını ileriye doğru genişletebilir.
* Sonuç- "Samandan kuyruğu olan ateşe yaklaşmasın" Latin Amerika Atasözün
Mesajlarınız için: ayidirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
