|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Fındıkta tüm hesaplar 2 dolara çıkıyor...
Karadeniz turunda gördük ki, bölge insanının sorunlarının çözümü ve Türkiye'nin yılda yaklaşık 300-400 milyon dolarlık daha fazla ihraç geliri elde etmesi için fındığın fiyatı önemli. Çünkü dünya fındık ihracatının yaklaşık yüzde 70'i Türkiye'nin elinde. Ancak finansman güçlüklerinden, doğru dürüst bir fındık politikası olmamasından dolayı, fiyatları belirlemek son yıllarda tamamiyle ithalatçıların eline geçmiş. İhracatçıların büyük kısmı ithalatçıların temsilcileri gibi çalışıyor. Türkiye elindeki fındığı ucuza Avrupa'ya kaptırıyor. Örneğin, fındık fiyatının yükseldiği 1997'de Türkiye 1 milyar dolarlık ihracat yaparken sonraki yıllarda bu rakam 500-600 milyon dolara indi. 10 yıllık sürede Türkiye'nin kayıp rakamı 4-5 milyar dolar eder.
* Piyasa düzenleyicisi- Çiftçinin eline geçen rakam kg başına 1 dolarla 4 dolar arasında değişiyor. Piyasa düzenleyicisine şiddetli bir ihtiyaç var. Burada Fiskobirlik çok az alımla ve önümüzdeki yıllardaki tavrını ortaya koyarak bu piyasa düzenleyicisi görevini üstlenebilir. Elbetteki çiftçilerin örgütü olan bu kuruluşun siyasetçilerin etkisiyle "ucuz fındık lobisinin" etkisine girmemesi koşuluyla. 1990'dan bu yana fındık taban fiyatlarını her yılın ağustos ayı sonu dolar kuru ile dolara çevirdik. 13 yıllık ortalama 2 dolara çok yakın çıkıyor. Uzun vadeli ortalama fiyatı 2 dolar civarında.
* Piyasanın yapısı- Buna alıcıların bir itirazı yok. Alternatif bir ürün aramaya da gerek duymuyorlar. Üstelik fındığın en çok kullanıldığı sanayi dalı çıkolatanın ürüteminde fındık maliyetin yüzde 20'sini oluşturuyor. Yani çikolata üreticilerini fındık fiyatının 2 dolar veya 2.5 dolar olması pek rahatsız etmiyor. Fındığın son üç yılda dolar bazında yaklaşık yarıyarıya düşmesi çikolata fiyatlarında ucuzluk yaratmadı. Başka bir ülkenin 2 dolar civarından pazara girmesi de söz konusu değil. Bu durumda Türkiye kaderini eline almak için fındıkta piyasa düzenleyicisi olmalı. 2002'den itibaren taban fiyatı açıklanmaması ve destekleme alımı yapılmaması, fındığın kaderine terketmesini gerektirmiyor. Çünkü piyasanın yapısı bozuk. Tamamen alıcılardan yana bir piyasa kurulmuş.
* Çay-buğday örnek- Trabzon CHP Milletvekili Akif Hamzaçebi'nin belirttiği gibi, "fındık fiyatında en iyi hesap, hükümet açısından en tutarlı davranış, çaya ve buğdaya verilen yüzde 40'lık artış." Bu da geçen yılki kg başına 2 milyon liralık fiyatın bu yıl 2.8 milyon liraya çıkması demektir. Bugünkü 1.4 milyon liralık dolar kuru üzerinden 2 dolarlık fiyata ulaşılıyor.
* Üç temel gerekçe- Eski Trabzon milletvekillerinden Eyüp Aşık, böyle bir artışın verilmesinin zorunlu olduğuna dikkat çekiyor. Üstelik bu yıl fındık rekoltesi düşük. Aşık diyor ki, "Fındıkta üç kazığı birden çiftçi kaldıramaz. Hükümetin ona göre fındığa bir an önce sahip çıkması, politikası açıklaması ve düşük fındık fiyatı lobisinin tuzağına düşmemesi gerekir." Çiftçinin ve ülkenin çıkarının nerede olduğu apaçık belli. Siyasetçinin çıkarı da yerel seçim öncesinde çiftçiyle aynı. Bakalım hükümet ne yapacak?
* Sonuç - "Hileli pazar mideyi bozar" Türk Atasözü
Mesajlarınız için:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
