Bayram, "iyilik"tir. Biraz da "muhasebe"dir. Yarına bakarak "iyilik", yani umut; geçmişe bakarak "muhasebe", yani değerlendirme. Eski bayramlar anıldıkça, hayatımızın nasıl değiştiği ince ince akılların arkasına süzülür, öne de yarına ilişkin "iyilik" planları yerleşir.

Bu yüzden bayram günleri, her günden daha özenli giyinilir. "İyilik" önde olduğu için herkes herkesi kutlar, "iyilik" duygularını paylaşır.

Bayram, toplu bir "moral"dir. Geçmişle ve gelecekle, hep birlikte yaşamanın, ortak duyguları paylaşmanın verdiği "moral"dir.

Toplumun morali yüksek oldukça bayramlar da daha bir "anlam" kazanır. Ortak moral "bayram"ı insanlara yakınlaştırır, moral yoksa bayram da uzaklaşır, anlamı moralsizlik bulutları arasında belirsizleşir.

Sadece sorular uçuştukça
Türkiye, bir süredir "moral"ini kaybetti, 70 milyonluk bir ülkeye, 70 milyon insana moralini kaybettirdiler. Daha önce de "kötü" günler yaşandı, ama hep bir "moral aralığı" vardı. Bu aralıktan sızan ışık, bazen güçlüydü, bazen zayıftı. Ama hep vardı.

"Şimdi ne olacak", "Bundan sonra ne olacak?" sorusuna verilen her cevap, cevap gibi cevap, aralıktan sızan ışığın varlığının kanıtıdır. Her gün, her şeyin biraz daha kötüye gittiği duygusu ile birlikte, havada sadece soruların uçuşması, cevapların yok olması, o ışığı biraz daha görünmez yapar.

"Bilmiyorum!"

"Nereden bileyim!"

"Kim biliyor ki!"

Bunlar cevap niyetine tekrarlandıkça "moral" biraz daha aşağı iner, ışık biraz daha zayıflar.

Sorular doğru sorulduğu, cevaplar üretildiği, doğru tartışıldığı zaman "moral" de geri gelecektir. Cevaplar, "hedef"leri oluşturacak, hedeflere her ulaşıldığında toplumsal moral çıtası biraz daha yükseğe çıkacaktır.

Geriye çekilerek bakmak
Toplumların hayatları da, tıpkı insan hayatları gibi, düz çizgide seyretmez. İnişler vardır, çıkışlar vardır. Aradaki küçük inişler ve küçük çıkışlara fazla yoğunlaşıldığı zaman çizginin ana seyri gözden kaçabilir. Toplumların hayatına da, insanların hayatında olduğu gibi, biraz "geriye çekilerek" bakıldığı zaman çizginin esas olarak yukarıya mı, yoksa aşağıya mı gittiği görülebilir. Kırılmaların nedenleri, kaynakları da görülebilir.

Bayrama yakınlaşmak için
Türkiye'nin "moralini" bozan, bayramları insanlardan "uzaklaştıran" unsurları, kırılma noktalarını da biraz geriye çekilip bakan herkes görebilir.

Çizginin yukarıya doğru dönmesinin koşullarını da görebilir... Çizgiyi tutup aşağı çekenleri de görebilir..

Türkiye "silkinmek" ve çizgisini yukarıya doğru çevirmek için bütün koşullara sahiptir. Yeter ki bunun "moral" altyapısı harekete geçirilsin.

İyi bayramlar.