Bir ülke ekonomisinin sağlıklı olup olmadığını belirleyebilmek için, aranılan üç kriter var. Bu kriterlerin neler olduğunu Maliye Bakanı Oral, yaklaşık iki yıl önce, İstanbul'da yapılan ve benim de panelist olduğum "Türkiye V. Vergi Kongresi"nde belirtmişti.

Oral'a göre;

"1- Bir ülkede, gayrisafi milli hasılanın (GSMH) yüzde 3'ünü aşmayan bir kamu açığı varsa,

2- O ülkenin, iç ve dış borç toplamı, gayrisafi milli hasılanın yüzde 60'ını aşmıyorsa,

3- Avrupa Birliği üyesi 15 ülke içinde, enflasyon oranı en yüksek olan iki ülkenin enflasyon oranı ortalamasını aşmayan bir enflasyon oranı varsa, o ülkenin sağlıklı bir ekonomisi olduğu sonucuna varılır.

Türkiye'nin durumu
Yukarıda sayılan kriterlere göre Türkiye ekonomisinin fotoğrafını çekecek olursak;

1- GSMH'nin, yüzde üçünü aşmayan değil, aşan bir kamu açığı ile karşı karşıyayız. 2001 yılı sonu itibariyle, kamu açığımız, GSMH'nin yüzde 14'ü civarında...

2- İç ve dış borçlarımızın, GSMH'ye oranına gelince; dış borçlarımız 118 milyar dolar, iç borçlarımız ise 122 katrilyon TL. yani yaklaşık 90 milyar dolar. Buna göre, iç ve dış borçlarımızın toplamı 208 milyar doları buluyor. 208 milyar dolarlık borcumuzu, 150 milyar dolar civarında olan GSMH'ye oranladığımızda, yüzde 139 oranı çıkıyor. Hemen belirtelim, bu oran iki yıl önce yüzde 80 idi...

3- Enflasyon oranı ise, en zayıf olduğumuz nokta. Bırakınız iki ülkeyi, AB üyesi tüm ülkelerin, enflasyon oranının toplamının dahi üzerinde...

AB ülkelerinin tümünde, enflasyon oranı tek haneli ve genellikle yıllık yüzde 2-3 civarında. Türkiye'de ise, Aralık 2001 sonu itibariyle enflasyon TÜFE'de yüzde 68.5, TEFE'de ise yüzde 88.6. Bu oranlar, 2002 Ocak sonu itibariyle TÜFE'de yüzde 73.2, TEFE'de ise yüzde 92'ye ulaşmış durumda.

Fotoğraf bulanık
Görüldüğü gibi, yukarıdaki üç göstergeye göre, Türkiye ekonomisinin sağlıklı olup olmadığına gözattığımızda, fotoğrafın çok bulanık olduğu ortaya çıkıyor. Bırakınız sağlıklı ekonomiyi, son iki yılda sağlığı daha da bozulan bir ekonomi ile karşı karşıyayız.

Bu bizim kişisel yorumumuz değil. Sağlıklı ekonominin nasıl olacağı yönünde ortaya konulan kriterlere göre, mevcut rakamları esas alarak tespit edilen bir gerçek...