Seçmen oy verecek parti bulamıyor

Türkiye'de 40 parti var. Ancak, yapılan ankete göre, seçmen hiçbir partinin kendisini temsil etmediğini düşünüyor. Seçim sisteminin değişmesini isteyen seçmenin dörtte biri sadece "yasal zorunluluk" olduğu için sandığa gidiyor

Önümüzdeki yıl ekonomik reformların yanı sıra, siyasal reformlar da yapılmasını isteyen patronlar, seçmenin nabzını tuttu.

TÜSİAD, TOBB, TİSK bünyesinden oluşturulan "İş Çevresi Grubu" tarafından sipariş edilen "Seçim Sistemi ve Siyasi partiler Araştırması"nda, çarpıcı sonuçlara ulaşıldı. En dikkat çekici ortak payda ise, "Türk seçmeni mevcut seçim sisteminden ve lider sultasından rahatsız" olarak belirlendi.

TÜSİAD'ın SAM (Sosyal Araştırmalar Merkezi-Araştırma Danışmanlık) şirketine yaptırdığı çalışmanın sonuçları 195 sayfalık rapor halinde Başbakan ve Cumhurbaşkanı'na da sunuldu. Raporun önsözünde şöyle ifade edildi: "TÜSİAD, misyonu doğrultusunda ve faaliyetleri çerçevesinde ülke gündeminde bulunan konularla ilgili görüşlerini bilimsel çalışmalarla destekleyerek kamuoyuna duyurur ve bu görüşlerden hareketle kamuoyunda tartışma platformlarının oluşmasını sağlar."

2422 SEÇMENE SORULDU
Yarın Çırağan Sarayı'nda düzenlenecek basın toplantısı ile kamuoyuna açıklanacak anket, 2 bin 422 kişi üzerinde yapıldı. Sorulara yanıt verenlerin yüzde 36'sı kırsal kesimden, yüzde 24.5'i metropollerden, yüzde 39.4'ü ise kentlerden seçildi. Ankete katılanların yüzde 50.9'unu erkekler, yüzde 49.1'ini kadınlar oluşturdu. Sorulara yanıt verenlerin önemli bölümü 25-44 yaş arasındakilerden seçildi. Siyasetin geleceğine ilişkin görüş bildirenlerin yüzde 43.8'i ilkokul, yüzde 25.4'ü lise, yüzde 13.4'ü orta okul, yüzde 9.3'ü üniversite mezunu, yüzde 4.6'sı okur-yazar olmayan- lar, yüzde 3.1'i okur yazarlar, yüzde 0.4'ü ise master yapanlar arasından seçildi.

SADECE OY VERİYORUZ
Ankete katılanların ağırlık bölümü 100-300 milyon lira arasında aylık kazancı olanlar ile ev kadınları, küçük esnaf, emekli, işçi ve öğrencilerden oluştu.

Siyasal Etkinlik ve Bilgi Düzeyi'nin ölçüldüğü sorularla şu sonuçlara ulaşıldı:

* Seçmen kitlesinin "her zaman" denilebilecek sıklıkta gerçekleştirdiği tek siyasal katılım, "seçimlerde oy kullanmak."

* Seçmenlerin beşte üçü hiçbir zaman siyasal tartışmaya girmediğini beyan etti.

* Ülkenin geleceğinde etkili olabileceği inancı ile oy kullananların oranı yarıdan biraz fazla olarak saptandı.

* Seçmenlerin dörtte biri genellikle yalnızca yasal zorunluluk olduğu için sandık başına gittiğini bildirdi.

* Seçmenlerin yüzde 63'ü belli bir partiyi iktidarda görmek istedikleri için, yüzde 34'ü ise kötülerin iyisini tercih ettiği için oy verdiğini söyledi.

PARTİLERİN HEPSİ AYNI
"Türkiye'de Yönetim ve Siyasal Sistemin Sorunları"nın belirlendiği bölümün sonuçları da şöyle:

* Türkiye'de hemen her beş seçmenden dördü, seçim sisteminin kötü ya da çok kötü işlediği kanısında olduğunu söyledi.

* Seçmenlerin yüzde 84'ü Türkiye'de siyasal partiler sisteminin seçim sisteminden de kötü işlediği görüşünü dile getirdi.

* Seçmenlerin yüzde 72'si koalisyonların başarılı olamayacağını ifade etti.

* Bir partinin tek başına iktidara gelebileceğini düşünenlerin oranı yüzde 35.

* Ankete katılanların üçte ikisi, kurulacak bir koalisyona hem sağ hem de sol partilerin katılmasına karşı çıktı.

* Seçmenlerin yüzde 80'i, siyasal partilerin birbirinden farksız hale gelmesi en önemli sorunlardan biri olarak gösterdi.

* Siyasal partilerin kendi yakınlarının çıkarlarını savunmasını ve iş takibi yapmasını önemli bir sorun olarak gösterenlerin oranı yüzde 89'u buldu.

* Partilerin halkı temsil edememesi de seçmenlerin yüzde 86'sı tarafından önemli sorunlar arasında gösterildi.

* Siyasal partilerin seçmen kitlesinden kopukluğunun ağırlıklı nedenini, seçmenin beğenmediği milletvekili adayını seçmesi olarak belirtenlerin oranı yüzde 85'e ulaştı.

* Seçim çevrelerinin büyüklüğü nedeniyle seçmenin milletvekili adayını tanımaması bugünkü seçim sistemine yöneltilen en temel eleştiriler arasında yer aldı.

MECLİS'TE İŞÇİ-MEMUR YOK
* Seçim sisteminin temsil yönü ile yarattığı üç önemli sorun, Meclis'te işçi memur gibi kesimlerin eksikliği, istikrarlı hükümetler kurulamaması ve genç milletvekillerinin sayısının yetersizliği olarak belirtildi. Diğer sorunlar ise Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan azınlıkların adaletli temsil edilememesi ve yeterince kadın milletvekili olmaması olarak ifade edildi.

SORUN LİDER SULTASINDA
* Seçmenlerin yüzde 84'ü siyasal partilerde demokratik bir işleyiş olmamasını, yüzde 78'i de partilerin başında hep aynı liderlerin olmasını çok önemli sorun olarak sıraladı.

* Seçmenlerin yüzde 61'i partilerde lider sultası olduğunu, yüzde 84'ü de partilerin diktatörce yönetildiğini söyledi.

* Seçmenlerin yüzde 86'sı, seçim sisteminin güçlü ve istikrarlı hükümetler çıkaramamasını mevcut sıkıntıların kaynağı olarak gösterdi.

VEKİLİMİ TANIMIYORUM
"Siyasette Temel Tutum ve Eğilimler"in analiz edildiği sorular ise şöyle yanıtlandı:

* Seçmenlerin yüzde 70'i milletvekili adaylarının belirlenmesinde inisiyatif parti tabanına bırakılmasını istedi.

* Seçmenlerin yüzde 85'i, oy verdikleri partinin adayını tanımak istediğini bildirdi.

* Seçmenlerin beşte dördü, partilerin devlet yardımından yararlanmasına karşı.

* Seçmenlerin beşte dördü, partilere yapılan bütün bağışların kamuoyuna açıklanmasından yana olduğunu ifade etti.

* Aynı orandaki seçmen, milletvekili dokunulmazlığına karşı olduğunu bildirdi.

* Seçmenlerin beşte dördü, hükümeti kuran partilerin halkın en az yüzde 50'sinin desteğine sahip olması gerektiğini belirtti.

Seçmen dört tercihli oy verme hakkı istiyor!
* Her seçimde oy verenlerin oranı Ege Bölgesi'nde yüzde 92, İç Anadolu Bölgesi'nde yüzde 93, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yüzde 84 olarak belirlendi.

* Doğu Anadolu'da yakın çevrenin tercihi, Karadeniz'de ise parti lideri ve parti adayları seçmen davranışını belirleyici unsur olarak görüldü.

* Seçmenlerin yarıdan çoğu ihlali halinde bir siyasi partinin hemen kapatılmasını gerekli gördüğü iki etkeni "Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı amaçlar güdülmesi" ve "dinin siyasi amaçlara yönelik kullanılması" olarak gösterdi.

* Alternatif oy uygulamasına gidilerek her seçmenin en çok tercih ettiği partinin yanısıra ikinci, üçüncü ve dördüncü parti tercihlerini de belirtmesini yararlı görenlerin oranı da yüzde 47.

* Seçmenlerin yüzde 62'si ülke barajının kaldırılmasına karşı.

* Seçmenlerin yüzde 48'i, siyasi partilerin seçimlere ittifak yaparak girmesini istedi.

* Türkiye'nin 550 seçim çevresine bölünerek her bölgeden 1 vekil seçilmesini istemeyenlerin oranı yüzde 51 olarak ortaya çıktı.

* Seçmenlerin yüzde 51'i iki turlu seçimin uygun olduğunu bildirdi.

* Seçmenlerin yüzde 61'i ilk turda tercih ettiği siyasi parti elenirse, ikinci turda öteki tercihleri arasından bir başka partiye oy vereceğini belirtti.

Okan MÜDERRİSOĞLU