Bankalar için altın fırsat

Dünya Bankası, bankaların sermaye ihtiyacının karşılanması için kredi verecek.
Bu fırsattan en iyi şekilde yararlanmak gerekiyor. Dünya Bankası'nın bankacılık reformu için Hazine'ye vereceği fon için son aşamaya yaklaşılıyor. Mekanizma şöyle çalışacak: Dünya Bankası Hazine'ye kredi açacak, Hazine krediyi sermayesini güçlendirme ihtiyacında olan büyük ve orta ölçekli bankalara transfer edecek.

Geçtiğimiz iki yılda devlet 20 bankaya el koydu. Geriye kalanların çoğu badireden yaralı kurtuldu. Birçok bankanın bilanço aktifleri içerisinde büyük iştirakler, problemli krediler ve açık pozisyon dolayısıyla birikmiş zararlar var. Bu durum, öz kaynak artırımına gidilmesi ihtiyacını doğuruyor. Ancak, yaşanmakta olan ağır ekonomik kriz birçok patronun cebinden yeni sermaye çıkarma yeteneğini aldı.

Dünya Bankası uzmanları, bankaların Ağustos sonu bilançolarını inceledi. Değişik enflasyon, devalüasyon ve kalkınma hızı modeline göre, hangi bankanın ne kadar sermaye enjeksiyonuna ihtiyacı olduğunu tespit etti.

Kredinin boyutunu bu ihtiyacın cesameti tayin edecek. Öğrendiğime göre, bu transferi mümkün kılmak için bir yasa tasarısı hazırlanıyor.

Peki, transfer nasıl yapılacak? Sermaye enjeksiyonundan maksimum fayda sağlanması için uygulanması gereken yöntem nedir?

FON UCUZ KREDİ Mİ?
Bu soruların bu aşamada sorulması ve doğru cevaplar alınması önemlidir. Banka sahipleri belki de Türkiye'nin en güçlü ve etkin lobisini oluşturmaktadır. Fonların bu lobinin istekleri değil, serbest piyasa ekonomisi ve haklı rekabet kuralları doğrultusunda şekillendirilmesi gerekir. Çünkü bu fonlar "tek atımlık barut"tur. Eğer akıllı kullanılmazlarsa bir daha bulunamayabilirler.

Bir defa fonlar bankalara "ucuz kredi" şeklinde aktarılmamalıdır. İki nedenle: Ucuz, yani piyasada oluşan faizlerin altıdaki bir fiyata verilecek krediler, muazzam bir servet transferi oluşturacaktır. İkincisi, bu krediye ihtiyaç duymayan bankalar için haksız rekabet teşkil edecektir.

HİSSE VER KREDİ AL
Dünya Bankası kredileri bankalara hisse mukabili verilmelidir. Örneğin, A bankasının öz kaynağı 100 trilyon lira ise ve 50 trilyon Dünya Bankası-Hazine kredisi alıyorsa, banka hisselerinin yüzde 50'sini Hazine'ye devretmelidir.

Geriye kalan hisseler, Hazine'nin hisseleri satın alınıncaya kadar bloke edilmelidir. Hisselerin değerini tespit için adil ve akıllı bir hesaplama yöntemi bulunmalıdır.

Bu şekilde sermayesi güçlenen bankaların yönetim kurullarına belli sayıda, ne hissedarlar ne de Hazine ile bağlantısı olan, tarafsız yönetim kurulu üyeleri atanmalıdır.

YAN ÖNLEMLER ŞART
Ek olarak, Hazine'den taze kan alan hissedarlar bankalarını güçlendirmek için gerekli yan önlemleri almalıdırlar. Örneğin, arada banka dışındaki iştiraklere transfer yapmaya son vermelidirler. Bu iştirakleri, birkaç yıllık bir perspektif içerisinde satmalı, elde edilen parayı sermayeye aktarmalıdırlar.

Yabancı bankaların bu bankaları almaları halinde, önce Hazine hisseleri satılmalıdır.

Dünya Bankası bankacılık reform kredisi, sektör için iyi kullanılması gereken altın bir fırsattır. Bankacılık sektörü düzelmeden ekonomi düzelemeyeceğine göre, bu fırsatın değerini bilmeli ve hakkını vermeliyiz. Bu, kamu yararını özel çıkarların önüne koymakla ve eski alışkanlıkları modern finans dünyasının gerekleri ile değiştirmekle olur.f

Kredi için yasal düzenleme şart
Dünya Bankası'nın bankacılık sistemi reformu için vereceği kredinin miktarı, koşulları, yöntemi gibi konular henüz netleşmiş değil. Bu konuda Dünya Bankası, IMF, Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu (BDDK) ve Hazine arasında müzakereler sürüyor. Edinilen bilgilere göre krediyi alacak bankaların seçimi, BDDK tarafından yapılacak. BDDK bu seçimi yapmak için bazı kriterler kullanacak.

Piyasalarda Dünya Bankası'nın vereceği para tutarının "3 milyar dolar" olduğu konuşuluyor. Ancak tutar henüz net değil, BDDK'nın yaptığı çalışma sonucu ortaya çıkacak.

Kaynağın nasıl kullandırılacağı yönünde net bir karara varılmış da değil. Ancak en fazla "Hazine'nin bankaya sermaye benzeri kredi vermesi" yöntemi üzerinde duruluyor. Bu noktada bir 'kayırma, haksız rekabet yaratma' gibi endişeler ortaya çıkıyor. Bunun önlenmesi için de kredinin piyasa faizlerinden verilmesi gerektiği ifade ediyor. Hatta bürokratlar, "Kredi piyasa faizinden verilmezse, kimse altına imza atmaz" diyor.

'Kaynağın hisse karşılığı verilmesi' konusuna ise sıcak bakılmıyor. Hazine'nin bir bankanın hissedarı olmasının, yönetime girmesi ile sonuçlanacağı, bu durumun da sakıncalı olduğu ifade ediliyor.

Bu noktalar açığa kavuştuktan sonra Dünya Bankası'dan gelecek kredinin bankalara kullandırılması için yasal düzenlemeye ihtiyaç duyuluyor. Bu yasanın komisyonlardan, Meclis'ten geçmesi, Cumhurbaşkanı tarafından kabul edilmesi gerekiyor.

Metin MÜNİR