kapat
   
SABAH Gazetesi
 
  » Yazarlar
    Günün İçinden
    Ekonomi
    Gündem
    Siyaset
    Dünya
    Spor
    Hava Durumu
    Sarı Sayfalar
    Ana Sayfa
    Dosyalar
    Arşiv
    Euro 2004
    Günaydın
    Televizyon
    Astroloji
    Magazin
    Sağlık
    Cumartesi
    Aktüel Pazar
    Bilgi ve Yaşam
    Otomobil
    Sinema
    Çizerler
    Kampüs
Bizimcity
Sizinkiler
emedya.sabah.com.tr
Google
Google Arama
 
Omer Lutfi Mete @ SABAH
 

Yaver çıkmazı

HER alanda 'birinci adam'ın has çevresini meydana getirenlerin hem kendilerini, hem de 'efendi'lerini sürükledikleri hürriyetsizliğe 'yaver çıkmazı' diyorum. Bu, eleştiriyi bitiren baş etkendir. Eleştirinin bittiği yerde efendi dahil kimsenin hürriyeti kalmamıştır. Orada efendi övgülerin esiridir, yaver de yanlışları hayra yorma makinesi..
Bu çıkmaz, hem efendiyi, hem yaveri kendi vicdanlarında pişmanlığa, gündelik parıltılarla teselliye mahkum eder.
Yaver; başvezir, başdanışman, sağ kol, hazretin halifesi, ağabey vesairedir. Siyasette, diyanette, riyazette, ticarette; her yerde 'başlar başı'nın birincil yardımcılarını ifade etmek için 'yaver'i terimleştirmek mümkün.
Yaver de 'başlar başı' olabilecek kıvamdadır veya en azından kendisini için için o çapta görür. İster sıradan bir danışman, ister başvezir, ister sağ kol konumunda bulunsun yaver, iktidar lezzetini en yüksek sofrada tatmış, dolayısıyla günün birinde kendini 'başlar ba- şı' olarak hayal etmiş kişidir. İnsan doğası, bireyin kendini sadece ve sürekli 'sadık hizmetli' konumu ile sınırlamasına aykırıdır. Keloğlan bile sultanlık rüyası görür.
Denebilir ki: - Dünyevi amaçlar için kurulu yapılarda 'yaver çıkmazı' geçerli olabilir amma maneviyat üzere oluşmuş camialar öyle değildir. Oralarda 'mübarek' büyüğün hizmetindeki yaver sadece kendisine verilen görevi yerine getirmeye çalışan fedakarlık timsali insandır...
Tam aksine; bin bir cemaat deneyi ile bilirim ki 'yaver çıkmazı'nın en dar ve boğucu olanı, sözde manevi yapılardaki iktidar şehvetinin yol açtığı türdür.
Yalnız, kişinin erginleşmesini amaçlayan halis mistik okullardaki mürşit-mürit, usta-çırak ilişkisi 'yaver çıkmazı' ile açıklanamaz. Orada öteki yapılardaki gibi, 1) Birinci adam, 2) Yaverler halkası, 3) Kitle şeklinde bir yapı yoktur. Sivil yapılanış hiyerarşi gerektirmez. Cemaatini çoğaltmak ve büyütmek gibi bir hedef gütmeyen, sadece isteklisine ve meraklısına rehberlik etmeye çalışan mürşit ile bağlılarının ilişkisinde ara halka yoktur. Bu yapılar kitleleri ıslah veya ihya etmeyi öngörmedikleri için tanınmaya ihtiyaç duymaz, aksine şöhretten sakınırlar.
Bireyi arındırmak ve manen süslemek üzere gönül kuyumculuğunu esas alırlar. Sahtesi de çok olan bu tür mistik okulların hakikileri Yaver Çıkmazı'ndan tenzihe layık görülebilirler.


Her benlik -ölümü tadıcı olduğu gibi- aynı zamanda da başların başı, tanrıların tanrısı, hiç değilse yeryüzünün tanrısı olmayı isteyicidir.. Firavun'a kendini ilah ilan ettiren ve veziri Haman'a 'Bana bir kule yap da, Musa'nın tanrısının yanına çıkayım' dedirten benlik ateşi herkeste var. Bu beşeri cevher, yaver terimi ile ifade ettiğim, has çevre, merkez takım, başkanın adamları diye bilinen kişileri tehlikeli bir çıkmaza sokar. Çünkü bir efendi- nin sağ kolu olmak her benlik için başlı başına sorundur.
Yaver bu sorunu kendi özelinde kolay taşıyamaz. Yakın çevresinin konuşkan soluğunu ve bakışlarını üstünde hisseder:
-Ne olacak işte, nihayet sen de emir kulusun, bürokratsın, danışmansın, bakansın; yani kaderin efendinin iki dudağı arasında...
Bu gerçek veya varsayımlık taciz yavere mekanizma geliştirtir:
-Aslında hizmet ettiğim efendi (lider, patron, üstat, şeyh, ağabey, baba; her ne ise) sizin gördüğünüz gibi sıradan biri değil. Yalın, hatta yavan durduğuna, derinlik vaat etmediğine bakmayın, aslında yakından tanıdınız mı fark ediyorsunuz ki çok ilginç özellikleri vardır..
Peki gerçek bu mu?
Genellikle yaver yakından tanıdığı efendisi ile kendisi arasında hiç de önemli bir çap farkı bulunmadığına hükmeder. Ama aksine hayranlığı artıyormuş gibi davranmak zorunda kalır..
Zaman ilerledikçe yaver başkalarının efendiye yönelttiğinden çok daha fazla eleştiriyi kendi zihninde birikmiş buluverir. Lakin, ikbalinin zirvesinde olduğu sürece, bırakın bunları dışa vurmayı, efendinin eleştirilemezliğini kollama memuru haline gelir. Bu da onu efendi hakkında efsane üretmeye, en azından üremiş masalları benimser görünmeye kadar götürür. Artık yaver de, efendi de imajın esiridirler. Bunu korumak için her dem yeni sorunlar çözmek, yeni oyunlar geliştirmek, yeni yalanlar üretmek, üstelik bunlara inanmak veya inanmış görünmek şart olur.. Öyle zaman gelir ki, efendiye en büyük hasmından fazla kızan yaver sükutun altın olduğunu öğrendiği için 'gözünüzün üstünde kaşınız var' bile demekten korkar. Çünkü dükkanı artık 'yaver çıkmazı'ndadır.. Hizmet ettiği 'başlar başı', Tanrı'nın özel tercihidir; içinde bulunduğu şirket, cemaat veya parti de Nuh'un gemisidir..

YAZARIN ÖNCEKİ YAZILARI
 Öcalan 'en büyük Kürt' kaldıkça   / 15-06-2004
 Asıl bela Kürtler'in 'Türk' sorunu   / 14-06-2004
 Türkiye'yi bölme aşkı bitti mi?   / 11-06-2004
 Sevgisizliğin kahramanları   / 10-06-2004
 Uygar adamın konsolosluğu   / 08-06-2004
 Çuvalın babası NATO   / 07-06-2004
 TÜPRAŞ ah mı, vah mı?   / 04-06-2004
 Çürümüşlüğün AK'tarılması   / 03-06-2004
 Yaver çıkmazı   / 01-06-2004
 Azerbaycansız laşmak   / 31-05-2004
ERGUN BABAHAN
Teröre azmettirmek.
Ortada tuhaf bir durum var.
ERDAL ŞAFAK
Çelmenin adresi

AB'nin Türkiye için kader zirvesine...
AHMET HAKAN COŞKUN
Gül'ün başarısı
Tam da İslam ülkelerinin en büyük...
MEHMET BARLAS
Savaşın bittiğini bilmeyen Japon askerlerine...
ALİ KIRCA
Hoşça kal kardeşim!..
Bugün gidiyor işte... İzmir'e,...
SAVAŞ AY
Bu memleketin çocuğu olmaktan gururluyum!..
ŞU ...
ÖMER LÜTFİ METE
Yeni yüz eskidi, astar duruyor
DÜNYANIN en çok...
REFİK DURBAŞ
Çankırı üniversite istiyor
SELÇUK Üniversitesi...
HINCAL ULUÇ
Teşekkürler Şarık Ağabey.. Teşekkürler..
Nerdeyse 20...
İki golde Fener'e
İki golde Fener'e
Transferde hız kesmeyen Beşiktaş dün iki bomba daha patlattı...
Şampiyon Memo
Şampiyon Memo
Mehmet Okur, Detroit Pistons formasıyla NBA şampiyonu olurken, bu...
Eski DEP'liler şehit evinde
Eski DEP'liler şehit evinde
Leyla Zana, şehit annesinin elini öptü, acılı babaya sarılan Selim...
Savcılar avukata tepeden bakamayacak
Savcılar avukata tepeden bakamayacak
TCK'dan sonra CMUK da çağdaşlaşıyor. "Savunma hakkı"nı güçlendiren...
İstanbul NATO zirvesine hazır
İstanbul NATO zirvesine hazır
NATO Organizasyon Komitesi Başkanı Büyükelçi Umur Apaydın, 'sıfır...
Çocuklar Türkiye'de babalarıyla kalacak
Çocuklar Türkiye'de babalarıyla kalacak
Alman vatandaşı Emel Övüş ve polis memuru Kubilay Bilinmez çiftinin...
 
    Günün İçinden | Yazarlar | Ekonomi | Gündem | Siyaset | Dünya | Televizyon | Hava Durumu
Spor | Günaydın | Kapak Güzeli | Astroloji | Magazin | Sağlık | Bizim City | Çizerler
Cumartesi | Aktüel Pazar | Bilgi ve Yaşam | Sarı Sayfalar | Otomobil | Dosyalar | Arşiv
   
    Copyright © 2003, 2004 - Tüm hakları saklıdır.
MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş.