|
 |
|
Turkiye'siz Irak'in yarini
Barzani, 1 Mart'ta o unlu tezkerenin Meclis'te reddedilmesinden sonra "Turkiye'nin Kuzey Irak'a girememesi bizim icin zafer" demisti.
Kabul etmek gerekir ki, simdi Turk askerinin Irak'in hicbir yerine girememesi, hem Barzani, hem de Talabani icin daha buyuk bir zafer oldu.
Meclis'in 7 Ekim'de tezkereyi kabul etmesinin hemen ardindan Barzani'nin "Turk askeri gelirse Gecici Hukumet Konseyi'nden istifa ederim" restiyle baslayan surec, onceki gece ABD Disisleri Bakani Colin Powell'in Gul'u arayip "Kusura bakmayin" ozuruyle noktalandi.
Bu sonucun, CHP'den sendikalara, TUSIAD'dan adi duyulmus-duyulmamis bircok sivil girisime kadar genis bir kesimi sevindirse de, Irak'in yarini ve o yarinda Turkiye'nin rolunu dusunenlerde derin bir hayalkirikligi, hatta kaygi yarattigini soylemek yanlis olmaz.
Cunku, Turk askeri faktorunun ortadan kalkmasiyla, Irak'ta tum veriler, hesaplar, planlar esasli degisiklige ugrayacak.
Turdes mi, cografi mi?
Dikkatler ABD kuvvetlerine saldirilarda odaklandigi icin pek fark edilmiyor ama Irak'in hangi model temelinde yeniden yapilandirilacagi tartismalari iyice hizlandi. Iki secenek var Ya uniter devlet ya da federasyon.
Uniter devlet modelini Turkiye'nin disinda Irak'ta ve dunyada kimse desteklemiyor. Bu da biz istesek de, istemesek de Irak'in federal bir devlet, yani federasyonlar toplulugu olacagi anlamina geliyor.
Peki ama nasil bir federasyon? Iste konunun can alici noktasi bu.
Kurt liderler "Turdes", yani nufus acisindan homojen bir federasyon modeli icin ugrasiyor. ABD fikir degistirmezse "cografi" federasyon ongoruyor.
"Turdes" federasyon olursa, ortaya Dohuk, Erbil, Suleymaniye ve asil onemlisi Kerkuk'u icine alacak bir "Kurt federe devleti" cikacak. Bu bolgede Arap unsurlar yok denecek kadar az. Nufusun yuzde 65-70'ini Kurtler, yuzde 20-25'ini Turkmenler, kalanini da o cok az Araplar ile Asuri, Keldani, Suryani gibi Hiristiyan topluluklar olusturuyor.
Kurtler ayrica bu basina buyruk federasyonun "gonulluluk" ilkesine dayanmasi, self-determinasyon, yani gelecegini belirleme hakkini sakli tutmasini da sart kosarak, ileride (tahminlere gore en gec 20 yil sonra) bagimsizliklarini ilan etme kapisini acik tutmaya ugrasiyor. Zaten Barzani'nin "Irak'in yeni durumunu takdir ediyoruz, ancak davamizi unutmuyoruz", Talabani'nin de "Bagimsiz bir Kurt devleti ruyamiz sona ermedi, sadece su an icin imkansiz goruyoruz" gibi her firsatta tekrarladiklari aciklamalar da, nihai hedefin "makul" surede bagimsizlik oldugunu acikca gosteriyor.
Sulandirilmis formul
ABD bugunku seceneginde direnip cografi federasyon modelini kabul ettirirse, Kuzey Irak'in yani sira Musul ve Tikrit'i de kapsayan bir federe devlet dogacak. Arap agirlikli bu iki kent ve cevresi sayesinde nufus yapisi dengelenecek, Kurtler'in bagimsizlik planlarina set cekilmis olacak.
Barzani son zamanlarda cografi federasyonu da kabul edebileceklerini soylemeye basladi ama niteligini degistirerek, yani sulandirarak "Federasyon cografi temelde olusacaksa, bunu ancak Kurdistan'in cografi birliginin korunmasi kosuluyla kabul edebiliriz. Nasil bir federasyon istedigimize biz Kurtler karar verecegiz.."
Demek istiyor ki, "Cografi federasyon bile olsa, Kurt federe devletine Arap nufusun yogun oldugu bolgelerin eklenmesine direnecegiz. Cunku bizim hedefimiz baska..."
ABD birliklerinin basta Kerkuk olmak uzere Kuzey Irak'tan yavas yavas cekilip denetimi pesmergelere birakmalari da, Kurt liderlerin elini guclendiriyor, en azindan cesaretlerini artiriyor.
Ne dersiniz; daha gecen hafta "Turk askeri gelmezse Irak uce bolunur" diyen Sunni muhalefet liderlerinden Muzhir El Dileymi'nin kehaneti gerceklesecek mi?
Mesajlariniz icin:
esafak@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
