|
 |
|
MUHARREM SARIKAYA
Uc parcali Irak Konfederasyonu
Turk askerinin Irak'a gitme alternatifinin tamamen kalkmasi ile Ankara'da bir suredir sessiz bir sekilde dile getirilen kaygilar dunden itibaren acikca soylenmeye baslandi.
Oncelikli olarak Ankara'daki beklenti, her ne kadar "esnek federasyon" adi konulmus olsa da tam adiyla "Irak Konfederasyonu"nun kurulmasi icin harekete gecildigi noktasinda.
Yani, "Bagimsiz devletlerin, ortak ve sinirli cikarlari icin, ic ve dis egemenliklerini koruyarak bir anlasmayla olusturduklari" devlet yapisi.
Bunun ilk temel tasi da Irak Anayasasi'nin olusumu ile atilacak.
Turkiye'nin yeni Irak Anayasasinin olusumuna mudahale sansinin kalmadigi da bir gercek.
Cunku, Irak halkinin Anayasa oylamasi ile Konfederatif Irak'in kabul etmesi halinde Turkiye'nin soyleyecek bir sozu bulunmuyor.
Uc parcali Irak
Bir mudahalesi halinde, Birlesmis Milletler tarafindan "Anayasasi olan kurulmus bir devletin ic islerine karisan ulke" damgasini yiyecegi de herkes tarafindan biliniyor.
Irak'ta planlanan Konfederatif yapiya gelince
Washington yonetiminin agirlik noktasini olusturan neo-conlar (yeni muhafazakarlar) uzun suredir Irak icin uc parcali yapi ongorduklerini dile getiriyordu.
Boyle bir yapilanmanin Israil'i de bolgede rahatlatacaginin altini ciziyorlardi.
Bu yapilanmanin nasil olacagina gelince;
Guneyde Sii, ortada Sunni-Arap ve Kuzey'de Kurtler'in konfedere devletleri...
Bunlarin icinde de yer alan kantonlar...
Ornegin; Kuzey'de Kurt Konfederasyonu icinde yer alacak, Turkmen ve Asuri kantonlari veya federasyonlari...
Konfederasyonlar disisleri ve ulusal savunmada Bagdat'a bagli olurken, dogal kaynaklarinin kullaniminda, icislerinde ve polis teskilatinda tamamen ozgur bir devlet yapisi sergileyecek.
Boylece Irak, "daha rahat yonetilebilir" ve konfedere devletlerin arasindaki rekabetle "daha iyi yonlendirilebilir" hale gelecek.
Bu yapilanmanin de-facto siniri 34 ve 36'nci paralellere cekilen iki hat ile Korfez Savasi'nin baslamasiyla 12 yil once cizilmisti.
Konfederasyona, Korfez Savasi ile birlikte Bagdat yonetimi disinda kalmis Kuzey'de Kurtler, Guney'de de Siiler zaten hazirdi.
Hatta boyle bir yapilanmanin ortaya cikmasi gerektigini uzun suredir Kuzey Irak'li Kurt liderler Mesut Barzani ve Celal Talabani de defalarca dile getirmisti.
Sadece bu donemde degil, Turkiye'den sert aciklama gormeleri uzerine sozlerini geri almis olsalar da, Korfez Savasi'nin hemen ardindan da federasyon beklentisini defalarca kayda gecirmislerdi.
Bununla da kalmayip, bu yonde bir yapilanmaya gidilmesi icin Kurtler'in, Irak operasyonu baslamadan hemen once guneyde Siiler'le bir anlasmaya vardigi da sir degildi.
B plani olmayinca
ABD cephesinden bakilinca da durum degisiklik gostermiyor.
Washington'un Irak'ta Turkiye'ye ihtiyaci olmadigi onceki gun kibarca ABD Disisleri Bakani Colin Powell tarafindan iletilmis bulunuyor.
Turk askerini sokup, sinir ulkesi olmasi dolayisiyla bolgede kendisi ile esit agirlikli hale gelecek bir Turkiye arzu etmiyor.
Federatif devlet olan ABD, Irak'ta olusacak yeni formasyonla Arap dunyasina da ilk kez konfederasyonu tanistirmaya hazirlaniyor.
Son donemde her ne kadar teror gerekce gosterilse de Suudi Arabistan'daki diplomatik misyonlarini kapatmasi da bu acidan dikkat cekici bulunuyor.
Gecen yil ABD ile yurutulen muzakerelerde, "Biz etnik ozelliklere dayali bir federasyona karsiyiz, olacaksa cografi bolunmeye dayali bir federasyon olsun" diyen Ankara'nin, Irak halkinin kendi kaderini tayin hakki karsisinda soyleyecek sozu de bulunmuyor.
Daha da ilerisi, 10 ay once "ABD kac asker gonderecekse biz bir fazlasini gonderecegiz" diyen Ankara, bugun hic asker gonderemeyen duruma geliyor.
Turkiye Irak operasyonu baslarken "bizsiz hicbir sey olmaz" varsayimi ile hareket etmesinin ve bir B planinin olmamasinin sikintisi ile yuz yuze kaliyor.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
