|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Yatırıma bu kadar aç bir ülke nasıl yatırım mezarlığı olur?
Kamu yatırımlarının artırılması konusunda geldiğimiz tıkanıklığı DPT'nin hazırladığı 2004 yılı strateji raporu ortaya koyuyor. 1987 yılından başlamak üzere 2000 yılına kadar kamu yatırımlarının GSMH içindeki payı yüzde 22-26, 2001 sonrasında ise yüzde 17-19 aralığında gerçekleşti. Bütçe kısıtları nedeniyle kamu yatırımlarına giderek daha az kaynak ayırmak zorunda kalıyoruz.
* IMF'den fren- Çok sayıda yatırım projesi geçmişteki siyasetçiler tarafından verimliliği ve finansmanı dikkate alınmadan yürürlüğe sokuldu. Bu da projelerin tamamlanma sürelerinin uzamasına ve maliyetlerinde artışa yol açtı. Toplam yatırım stokunda IMF'nin isteğiyle rasyonelleştirme çalışması başlatıldı ve proje sayısında ciddi azaltıma gidildi. 2003 fiyatlarıyla 30 katrilyon lira olan 1.602 proje yatırım programından çıkarıldı. 2000 yılında 2004 fiyatlarıyla 223.1 katrilyon liraya çıkan proje stok tutarı 2003'te 120.1 katrilyon liraya indirildi. 2001'de 5.047 olan proje sayısıyla 2003 itibariyle 3.851'e indirildi. Yani en az 1.196 projeden vazgeçildi. Bir anlamda Türkiye yatırım mezarlığına dönüştü.
* Yatırım süresi 7.5 yıl- Ortalama tamamlama süresi de 9.4 yıldan 7.6 yıla indirildi. Tamamlama süreleri sektörlere göre önemli farklılıklar gösteriyor. Yandaki grafikten izlenebileceği gibi bu süre tarımda 20 yıl iken DSİ sulamada 30.5 yıl, DSİ enerjide 15.3 yıl, karayollarında 13 yıl. En hızlı gerçekleşen kamu yatırımı ise 1.5 yıl ile eğitim yatırımları.
* Yatırım mezarlığı- Ankara Ticaret Odası Başkanı Sinan Aygün, Türkiye'nin kaynak ayıramadığı için yarım kalmış yatırımlar mezarlığına dönüşmesine bazı örnekler gönderdi.
* 1987'de başlanan Nemrut Dağına turistik yol inşaatı hala bitirilememiş.
* Manisa-Akhisar'daki sigara fabrikası 27 yıldır tamamlanamıyor.
* İzmit-Haramidere Petrol Boru hattı 18 yıldır sürüyor. Projeye 8.5 milyon dolar kredi veren İslam Bankası parasını geri istiyor.
* İstanbul-Ankara hızlı tren projesi 28 yıl önce başladı. 2003 fiyatlarıyla projeye 650 trilyon harcandı. Ancak fay hattında kurulması ve diğer altyapı eksiklikleri nedeniyle 28 yıl sonra 12 milyar dolar daha harcama yapılması anlamsız bulundu ve proje iptal edildi.
* Çarpık siyasi düzen- Yarım kalmış, başlanmış ama ilerlememiş yüzlerce hatta bini geçen kamu yatırımı şuphesiz kamu hizmeti götürmek, istihdam yaratmak veya birilerine iş çıkarmak amacıyla yapılmış. Ancak nedeni ne olursa olsun finansal kaynakları bu kadar kıt, yatırıma bu kadar aç olan bir ülke, aynı zamanda kaynaklarını bu kadar hoyratça heba edebiliyor, yatırımlarını bitirme gücünü kendinde bulamıyor. Işte çarpık siyasi yapının topluma bir faturası da bu.
* Sonuç- "Değiştirilemeyen bir düzen kötü bir düzendir" Publilius Syrus
Mesajlarınız için:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
