|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
3.851 kamu yatirimi 116 milyar $ bekliyor
Yeni belirlenmis olan 2004 yili buyuklukleri ve butcesi, buyumenin ancak ozel sektor yatirimlari ve harcamasiyla olmasini hedefliyor. Kamu yatirimlari icin gecen yilki duzeyine yakin odenek ayrildi. Butce disiplini acisindan olumlu bir gelisme. Bir de, buyumenin ve yatirimlarin ozel sektor araciligiyla yapilmasi hem bir rasyonalite hem de bir zorunluluk.
Bu zorunlulugun nedeni yandaki tobloda yer aliyor. Kamu eliyle yatirim yapmak, bunu sonuclandirmak artik mumkun degil. Cunku yatirimlara ayrilacak kaynak yok. 3.851 yatirim projesi icin ihtiyac duyulan kaynak miktari 116 milyar dolar. Bu kadar kaynak nereden bulunacak?
* Borclanmanin sonu- Gecmiste bu projelere basladik, bazilarini yaptik, bazilarini yarim biraktik veya devam ediyoruz, ama bunu buyuk olcude borclanarak yaptik. Yatirim odenekleri dusuk tutuldu, ancak yil icinde Yuksek Planlama Kurulu karari ile yeni odenekler yarattik. Bu odenekler icin de Hazine ic ve dis piyasalardan borclandi. Sonuc ortada. Borclanmada yolun sonuna geldik. 2001'de net kamu borcunun milli gelire orani yuzde 92'ye cikarak dunyanin en borclu bir kac ulkesi arasina girdik. Borclarin cevrilebilmesini kolaylastirmak acisindan Borclanma Kanunu cikardik ve siyasilerin zoruyla sinirsiz borclanmaya sinir koyduk. Bunun da bir sonucu olarak borclarin milli gelire orani yuzde 80'in altina geriledi. Burada kismi bir rahatlama sagladik.
* 116 milyar dolarlik kaynak- Henuz yeni yayimlanan 2004 Yili Yatirim Programi'nda yer alan veriler, kamu kesiminin 3.851 yatirim projesini yuruttugunu ortaya koyuyor. Bu proje stokunun yillar itibariyle dokumu verilmis. 1985 ve oncesine ait 209 proje var. Yani 20 yila uzanan devlet yatirimlari soz konusu. Yine ayni tabloda bu projelerin tutarlari ve her yil icin ayrilan odenekler 2003 yili fiyatlariyla yer almis. Milyar TL olarak verilen bu tutarlari resmi ortalama dolar kuru tahmini olan 1.5 milyon lirayla dolar bazina cevirdik. Kamu yatirimlari 2003 fiyatlariyla 187 katrilyon veya dolar karsiligi 127.7 milyar dolar. Bu tutarin butcede odenek ayrilmak suretiyle gerceklestirilen kismi 12.5 katrilyon veya 8.3 milyar dolar.
Bu kadar proje tutarinin bu kadar az yatirim odenegiyle tamamlanmasi cok zor. 20-30 yili almasi isten bile degil. Kaldi ki ilerdeki yillarda bazi zorunlu yatirimlar gundeme gelecek, yeni projelere odenek ayrilmak zorunda kalinacak.
* Devletle buyumenin sonu- Kisaca Cumhuriyet'in 80. yilinda devlet eliyle, kamu yatirimlarini sisirerek, gerekli gereksiz yatirimlar yaparak ekonomiyi buyutmenin sonuna geldik. Bundan sonra yatirimlari zorunlu olarak ozel sektor yapacak. Buyumeyi ya ozel sektor yapacak ya da buyuyemeyecegiz.
Eger kamu kesimi sirtindaki bu yatirimlardan kurtulursa, istihdam deposu olmaktan cikarsa, Turkiye asiri borcluluk durumundan da kurtulabilir. Borcla dogan ve 80. yilini da asiri borclu tamamlayan Cumhuriyet'in 100. yilina normal borclu bir ulke olarak girebilmesi buna bagli.
* Sonuc- "Dunu duzeltebilmek elimizde degil, ancak yarini kazanmak veya kaybetmek elimizdedir" Lyndon Johnson
Mesajlariniz icin:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
