|
 |
|
Kutahya onlarla gurur duyuyor
Kutahya'da iyi ki "Gural ailesi" var.
"Gural Porselen" onlarin.
"Gural Cam" onlarin.
"Kutahya Porselen" onlarin.
"Kutahya Vitrifiye" onlarin.
Ambalaj sanayii... Madencilik... Makine imalati... Turizm... Yine onlarin. Kutahya merkez ilcede, kamu sektoru dahil, calisan her uc kisiden biri "Gurallar"in personeli.
"6.500 kisiye" istihdam sagliyorlar.
Bu aile "Kutahya'yi seviyor."
Kutahyali da "bu aileyi."
****
Dedeleri, Canakkale'de sehit dusmus.
Babalari, Kutahya'da kerestecilik yaparmis. Uc kardes (Riza, Nafi ve Ismet Gural) Kutahya'dan kopmamislar. Gece, gunduz calismislar. Hala calisiyorlar.
Fabrika yapiyorlar, okul yapiyorlar.
Burs veriyorlar, yoksullara yiyecek, giyecek veriyorlar. Kutahya'da kazanip, Kutahya'ya yatiriyorlar.
****
Nafi bey ayni zamanda Ticaret ve Sanayi Odasi Baskani. Bir oglu, uc kizi var.
Kizlarindan Sema "sigaraya karsi savas kampanyasi yurutuyor."
Ama agabeyi Erkan "sigara iciyor."
- Abi icme... Sagliga zararli.
- Sema, sen beni gormemis ol, idare et.
****
Onlar sadece Turkiye'nin degil "dunyanin sayili porselen ureticilerinden." Italya, Ingiltere, Fransa, Ispanya, ABD, Kanada gibi ulkelere "kendi markalariyla... Gural'la" girmisler. Ingiltere'nin unlu "Royal Doulton" yemek takimini, Kutahya'da onlar yapiyorlar. Ispanya'nin "Santa Clara"sini da.
Uretimlerinin "yarisi ihracat."
Nafi Gural "master ogrencilerine ders veriyor."
Aslinda bu aile "butun Turkiye'ye bir ders veriyor."
"Dogup, buyudugu topraklara yatirim yapma, istihdam yaratma" dersi.
Dumlupinar'in vefasi
Dumlupinar Universitesi ulkemizin "genc universitelerinden."
26 bin ogrencisi var.
7 fakultesi, 2 yuksek okulu, 14 meslek yuksek okulu, 2 enstitusu, 10 arastirma merkezi.
Rektor, Prof. Dr. Guner Once'ye sorduk
- Hocam, ogretim elemani ne kadar?
- 630... 176'si akademik kariyerli.
- Ama oldukca az.
- Evet... En az 1.300 ogretim elemanimiz olmasi lazim.
****
Siyaset sektoru "YOK soyle mi olsun, boyle mi olsun" diye tartisip, duracagina...
"Bu sorunla" ilgilensin.
Universitelerin "ogretim elemani" sorunuyla.
Dumlupinar Universitesi'nde "Baris Manco'nun cok guzel bir heykelini" gorduk.
Rektor
- Rahmetli, son konserini burada vermis.
Bravo Kutahya.
Bravo Dumlupinar Universitesi.
Vefa denen seyin, Istanbul'da bir "Bozaci tabelasi" olmadigini gosterdiginiz icin.
****
Manco'nun heykelini Gagavuz Turkleri'nden Afanasi Karacoban adli bir heykeltiras yapmis.
Karacoban simdi rektorluk binasinin onune "60 ton agirligindaki bir andezit tasindan" Ataturk heykeli yapiyor.
****
Dumlupinar Universitesi'nin "dev kampusunu" gezdik.
Ogrencilerdeki, Hoca'lardaki heyecani gorduk.
Ve bir de "Ankara'nin, bu universitemizi ne kadar ihmal ettigini."
Carsinin sesi
Kutahya'da "Misir Carsisi"na gittik. Halk arasinda "Pekmez Pazari" da deniliyor. Carsi-pazar "bolum bolum."
"Kuyumcular" var, "manifaturacilar" var, diger esnaflar var. Kuyumcular Carsisi'ndan gecerken "Zerde Kuyumculuk"un sahibi Salih Zerde bizi durdurdu. Bu sirada "konu, komsu... Gelip, gecen" toplandi.
TEK'ten emekli Ali Kuran. Gunaydin Kuyumculuk'tan Ugur Gunaydin. Asil Kuyumculuk'tan Salih Ozmal. Ozcan Kuyumculuk'tan Kadir Ozcan. Ve daha pek cok kisi.
- Ey Kutahyalilar, isler nasil?
Dediler ki
- Kriz sirasinda bosanan, intihar eden oluyordu... Bir oto tamircisi kendini asti... Simdi cok sukur kriz atlatiliyor.
Ve devam ettiler...
Salih Zerde
- Kutahya, emekliler sehri... Yatirim yok.
Ugur Gunaydin
- Moral duzeliyor ama ekonomi tamamen canlanmadi.
Salih Oznal
- Yatirim yapan, isci calistiran bir Gural var.
Carsinin en eskisi Ibrahim Cukur'a sorduk
- Siz ne diyorsunuz?
- Ecevit hukumetteyken birisi, bir laf ediyordu ve piyasalar allak, bullak oluyordu... Simdi boyle bir sey yok... Ama isler hala kesat.
- Kadir bey, secimde kime oy verdiniz?
- AK Parti Kutahya'yi 6-0 aldigina gore... Herkes gibi AK Parti'ye verdim.
- Daha once kime veriyordunuz?
- Menderes'e, Demirel'e, Ozal'a, Turkes'e verdim... Erbakan'a verdim.
"Carsinin duayeni" Cukur "partisiyle evli olmayan... Her secimde oyunu degistiren secmen tipinin" somut ornegi.
Ayrilirken "ey carsi esnafi" dedik
- Son sozunuz nedir?
- Ankara'dakilere soyleyin, gencler issiz... Issizligi giderecek careler arasinlar.
Kutahya anilari
Dunyada "ilk toplu is sozlesmesinin" 1815'te, Ingiltere'de yapildigini biliyorduk.
Oysa 49 yil once, 1766'da Kutahya'da yapilmis. "Anadolu Valisi" Ali Pasa ile, Kutahya'daki "24 cini atolyesinde calisan usta ve iscilerle." "Anlasma metni" elimizde.
"Dunya toplu sozlesme tarihini" yeniden yazmak gerek.
****
Nafi Gural'la "porselen fabrikasini" gezerken... Yeni uretilen "kulplu beyaz bardaklarin" uzerinde, Ataturk'un "nufus cuzdaninin kopyasini" gorduk.
"Gaziantep Valiligi" siparis etmis.
Bardagin uzerinde Ataturk'un "nufusa kayitli oldugu yer" de yazili "Gaziantep."
Ve bir de Ataturk'un su yazisi
"Ben Antepliler'in gozlerinden nasil opmem ki, onlar yalniz Gaziantep'i degil, Turkiye'yi de kurtardilar."
****
Bir Kutahya anisi daha... Emniyet Muduru Sevki Dincal anlatti. Iki hirsiz, otomobille kaciyormus. Polis kovalamis. Hirsizlar, kaza yapmis, yaralanmislar. Hastanede birinin rontgeni cekilirken, digeri hemsirenin cantasindaki parayi calmis... Ve aninda yakalanmis. "Bolgede" hirsizlik yaygin. Ve hirsizlar da "motorize." Bir gun Bursa'da, bir gun Eskisehir'de, bir gun Kutahya'da.
Tefebasi giymeden, asla...
Dugunde, gelin "Tefebasi" giyer.
Kardesler, eltiler "Pullu."
Yengeler, diger akrabalar "Egrimli" ya da "Catkili."
Kayinvalidelere ise "daha agir giymek" yakisir.
Ya "Samur Hirka."
Ya da "Dalli."
Bunlar Kutahya'nin "yerel dugun giysileridir."
"Yuzyillardir" giyilen giysiler.
****
Cocuk dogar dogmaz ailesi "ceyiz sandigini" aliyor.
Sandiga ilk konan ise "gelinlik."
Yani "Tefebasi."
Ve yillar sonra, dugun zamani "Tefebasi, sandiktan cikariliyor."
****
Tefebasi bugun "Halk Egitim Merkezi'nde" yapiliyor.
"Kiz Meslek Lisesi"nde.
Belediyenin duzenledigi kurslarda da.
Iyi bir Tefebasi "bir, iki milyardan" asagi degil.
Tabii Tefebasi'nin "eskileri" de var.
"Ninelerden" kalanlar.
Bunlar "uc milyar... Dort milyar."
****
Kutahya'da diger "dugun kiyafetlerini" yapan 25'in uzerinde atolye var.
Kiminde "pullu" dikiliyor.
Kiminde "samur hirka."
****
Gelin kiza "Tefebasi" alacak parasi olmayan ne yapacak?
"Egrimli" ya da "Catkili" sahibi olmayan kardesler, eltiler ne yapacaklar?
Onlar "Sarraflar Ici" carsisina gidiyorlar.
"Dugun elbisesi" kiralamaya.
****
Esnaftan Ali Temizerler
Dedem de bu isi yapardi, babam da... Simdi ben yapiyorum... Eskiden gelenler, dugun elbisesi alirdi... Simdi yine alan var ama, oldukca az... Daha ziyade kiraliyorlar.
Diyelim ki "dugun, cumartesi."
Elbiseyi "Cumadan aliyorsunuz."
Pazartesi "iade ediyorsunuz."
Kira "bes milyon lira."
****
- Ali bey... Bu elbiseler olmadan dugun yapilamaz mi?
- Ayiptir... Dugun sahibi kucuk duser... Erkek ne giyerse giysin, fark etmez... Ama kadin, mutlaka dugun kiyafeti giyer... Asirlardir boyle gelmis, boyle gider.
Evliya Celebi nasil seyyah olmus?
Ataturk Bulvari'nda once "Evliya Celebi'nin Kutahyali oldugunu biliyor musunuz" yazisini gorduk.
Sonra da "heykelini."
Kutahya Gazeteciler Cemiyeti Baskani Ihsan Tuncoglu ile birlikteydik.
Ihsan, "Evliya Celebi Kutahya'nin, Zeryen mahallesinde dogmus" diye anlatmaya basladi
- Kizkardesi cok guzelmis... Manisa Valisi istemis... Babasi ve dedesi vermemisler... Bunun uzerine Vali, kizi kacirmis... Babasi Dervis Mehmet beyle, dedesi Kara Ahmet bey, Istanbul'a gitmisler... Padisah'a Manisa Valisi'ni sikayet etmisler.
- Sonra?
- Padisah, emir buyurmus Manisa Valisi'nin kellesi kesile.
- Sonra?
- Evliya'nin babasi ile dedesi demisler ki. Kellesi kesilmesin... Bize kizimizi geri versin.
- Sonra kizlarini alip, Kutahya'ya donmusler mi?
- Hayir... Istanbul'a yerlesmisler... Evliya da, gezmeye baslamis... Ve seyyah Evliya Celebi olmus.
Evliya Celebi'nin bulundugu yer "Kutahya'nin en islek bolgesi."
Orada biraz "nabiz tutmaya" calistik.
Kiminle konustuysak "is" dedi.
Ozellikle de "gencler... Egitimli gencler."
Kriz ve karpuz
Bedesten, Kutahya'nin gobeginde "15. yuzyildan kalma" bir yapi.
Yarisi "sebze, meyve pazari."
Yarisi "bitpazari." Restore edilse "kapalicarsi" olur, "kultur merkezi" olur, "kongre salonu" olur. Bedesten esnafiyla konustuk. Esnaftan Latif Bayraktar "ben besinci kusagim" dedi. Babasi, dedesi, dedesinin dedesi yine "sebze, meyve satarmis."
Latif
- Tabii onlar urettiklerini satiyormus... Eski bahceler, simdi apartman oldu... Ben alip, satiyorum.
- Isler nasil?
- Kriz, milletin pusulasini sasirmasina sebep oldu... Eskiden bir haftada iki ton karpuz satardim... Simdi bir ton satiyorum... Eskiden musteri evine uc kilo, bes kilo domates alirdi... Simdi bir kilo aliyor.
- Esnaf, siyaset icin ne diyor?
- AK Parti'den cok sey bekliyoruz... DYP, eski hizini kaybetti... Simdi Mehmet Agar'la biraz toparlaniyor... ANAP'i goremiyoruz... Bir zamanlar ANAP dort milletvekili cikarmisti.
- Ya CHP?
- Abi bizim buralarda CHP pek olmaz... Sag partiler oy alir.
Daha sonra esnafla konusunca anliyoruz ki... Kutahya'da "tarikatlar... Cemaatlar" oldukca guclu.
Ve siyasette de "belirleyici."
Hazinenin ustundeki fakirlik
Topragin alti sanki "hazine."
"85 cesit maden" var.
Antimuan... Komur... Gumus... Manyezit... Akliniza ne gelirse. Sicak su kaynaklari var. Tarihi zenginlik var. Dogal guzellik var. Cinicilik var. Ama bunca varligin icinde Kutahya "gelisememis." Ve "servetin uzerine oturan fakir bir kent" olarak kalmis.
Neden? Bu soruya cevap aramak icin Kutahya Ticaret ve Sanayi Odasi'nda, Kutahya ticaretinin onde gelen isimleriyle bir araya geldik. Konusmalari dinleyince de "kentin, yeterince gelismemesinin nedenini" ogrendik.
Devlet, Kutahya'ya "Tugsas'i... TKI'yi" kurmus. "Eti Gumus'u... Kumas'i" kurmus. Ve Kutahyali da "sirtini devlete dayamis." "Girisimci ruh" gelismemis. Kiz babalari "Azot'ta calisana... TEK'te calisana" kiz vermis. Ama devlette "deniz bitince... KIT'ler cokunce... Ozellestirmeler" gundeme gelince... Kutahya "geri, geri gitmeye baslamis."
****
Aslinda Kutahya bir "firsatlar kenti." Kayseri, Gaziantep, Denizli gibi "patlama yapacak potansiyel" fazlasiyla var. Yeter ki "kendi icindeki fidanlari yesertsin, kendi icinden isadamlari cikarsin." Ve sirtini devlete degil... Ve Kutahyalilar, sirtlarini "devlete degil, birbirlerine dayasinlar."
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
