|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
8.5 milyarlik AB kredisinin 5 milyar dolarlik etkisi oldu
Basbakan'in 5 Eylul'de ABD'den saglanacak 8.5 milyar dolarlik kredinin yakin bir zamanda imzalanacagini aciklamasinin etkisiyle doviz kurunda sonbaharda beklenen artisin yerini hizli bir dusus aldi. 22 Eylul'de bu kredinin anlasmasi imzalandi. Kredinin kur ve faiz oranlari uzerinde net bir etki yarattigi acik. Bono bilesik faizleri 5 Eylul'de yuzde 38'den 30'un bile altina indi. Kur 1.390'dan 1.353 bin liraya kadar geriledi.
Suphesiz etki kurun ve faizin duzeyi ile sinirli degil. Yani devrede Merkez Bankasi olmasaydi ve eylul ayinda 3.5 milyar dolara yakin bir alim yapmasaydi kur tamamen cokebilir ve belki de dolar 1 milyon liraya dogru inebilirdi. Merkez Bankasi'nin bu yogun mudahalesi ile dolar kuru 1.350 bin liranin altina dusmekten kurtuldu ve bugunlerde 1.400 bin liranin uzerini deniyor. Merkez Bankasi bu alimlari ile tarihinde ilk kez rezervlerini 35 milyar dolara tasidi. 5 Eylul- 3 Ekim tarihlerini kapsayan bir ayda Merkez Bankasi rezervi 4.5 milyar dolar artti.
* Acik piyasa islemleri- Merkez Bankasi'nin Stand-by anlasmasinda yer alan tanima gore hazirlanan bilancosuna gore, bu parasal hareketler IMF kriteri olan para tabaninda sapma yaratilmadan gerceklestirildi. Bunun icin Merkez Bankasi doviz satin alirken piyasaya cikardigi Turk Lirasi likiditesini acik piyasa islemleri yoluyla cekti. 5 Eylul'de 5.9 milyar dolar olan cekilen para miktari 26 Eylul'e gelindiginde 8.8 milyar dolar, 3 Ekim de 8.2 milyar dolar oldu. Doviz satin alinmasi yoluyla piyasaya cikan 4.5 milyar dolar karsiligi TL'nin 2.6 milyar dolarini Merkez Bankasi acik piyasa islemleri yoluyla geri cekti.
Merkez Bankasi bunu yapmaya mecbur, cunku bir yanda IMF hedefleri diger yanda enflasyon duzeyini icin para arzini kontrol etmesi geregi var.
Net ic varliklar ile net dis varliklarin toplamindan olusan para tabanin tutturulmasi icin Merkez Bankasi acik piyasa islemlerini kullaniyor. Banka, bu yolla sistemin kendine getirdigi paraya gecelik bazda faiz oduyor. Bu faizin yillik bilesigi yuzde 33 ve Hazine faizinin uzerinde bir oran. Vadesi de bir gece. Risk ise parayi basan Merkez Bankasi riski, yani yok gibi bir sey.
* Eylul farki- Parayi Merkez Bankasi'na gecelik park edenlerin bugunku tercihi likit kalmaktan ve TL'den yana. Yarin baska bir sey olursa baska bir tercih yapacak veya yapabilecek olmalari durumu zorlastiriyor. Sistemin icinde saatli bomba gibi duruyor. Bu paranin daha uzun vadeli olarak piyasadan cekilmesi gerekiyor. Ayni parayi Hazine'nin cekmesi durumunda ic borc stogu artacak ve bu da faizler uzerinde baski yaratabilecek. Dolayisiyla faizler yukselmesin diye Hazine bu secenege yaklasmiyor. Bu durumda Merkez Bankasi da parasal hedeflerini ve enflasyon hedefini tutturmak amaciyla kendi bastirdigi parayi faiz odemeye devam ediyor. Bu konuda eylul ayinin diger aylardan farki ise odenen faiz tutarinin sicrama gostermis olmasinda. Yani Merkez Bankasi kur duserken daha guclu mudahale etsin demek kolay da, piyasaya cikan TL'yi geri toplamanin belli bir maliyeti var.
* Sonuc- "Tazisiz ava giden tavsansiz eve doner" Turk Atasozu
Mesajlariniz icin:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
