|
 |
|
EMRE AKOZ
Bilardo el geometrisidir
Corum Valisi Erhan Tanju okullarda 'incelemelerde bulunurken' yolu Inonu Lisesi'ne dusmus. Bir de bakmis kantinde bilardo masasi var. Ogrenciler saati bir bucuk milyon lira odeyerek bilardo oynuyormus burada. Vali Tanju bunu gorunce kopurmus. "Bari rulet oynatin da daha fazla para kazanin" demis.
Sakin "Niye ogrencilerden para aliyorsunuz; bu oyun niye bedava degil" diye kizdigini sanmayin. Hayir, sinirlenmesinin bununla alakasi yok.
Onun derdi bilardo oynanmasiyla. Vali Tanju'nun zihninde 'bilardo esittir kumar' diye bir denklem var. Zaten bu yuzden "Iyi bari rulet oynatsaydiniz" diyor.
****
Burada tavlayi tartisirken, laf arasinda "Turkler yaptigi isin mantigini, felsefesini, teorisini bilmez" demistim.
Iste yari espri, yari ciddi bicimde ileriye surdugum bu iddiaya nefis bir ornek. Adam vali olmus ama oyun ile kumar arasindaki farki bilmiyor.
O halde ogretelim...
Bilardo kendi basina kumar degildir. Normal olarak iki kisinin becerilerini yaristirdigi bir oyundur.
Ruletten farki sudur Rulette beceri yoktur. Iki kisi, eger isin icinde bir kazanc (ya da kayip) yoksa rulet oynamaz. Cunku rulet 'kendi basina' hicbir zevk vermez. Heyecan, gerilim, yarisma olmasi icin isin icine paranin filan girmesi gerekir.
Bilardo, tavla, satranc ve degerleri... Butun bu oyunlar ise insana haz verir. Cunku, yukarida da belirttigim gibi, oyuncular 'becerilerini yaristirirlar'. Bu oyunlar kendi icinde bir degerdir.
****
Insanlar hemen her seyi kumar oynamanin vesilesi haline getirebilir. Koseyi donen ilk aracin plakasi tek mi, cift mi?.. Derbide ilk golu kim atacak? Ve daha binlerce ornek...
Dolayisiyla her oyun kumar olabilir. Ornegin teorik olarak icinde 'sans' bulunmadigi icin kumarla hicbir alakasi olmadigi sanilan satranc... Siz ne diyorsunuz yahu, ben bugunun parasiyla 100 milyon liradan 'yildirim' (hizli satranc) oynayanlar gordum. Diyelim ki 8-2 kaybettin; vereceksin 600 milyonu!
Bizim valinin kafasiyla hareket ederseniz okullardaki satranc kollarini, kuluplerini filan da kaldirmaniz gerekir. Halbuki, biliyorsunuz, devlet satranci destekliyor Satranc Federasyonu var ve uluslararasi turnuvalar duzenleniyor ulkemizde.
Gelelim bilardoya... Vali Tanju'ya tepki gosteren sampiyon Semih Sayginer'in de belirttigi gibi Turkiye'de bir Bilardo Federasyonu bulunuyor. Yani devlet tarafindan resmen taninmis, faydali bulunmus bir 'zihin ve el' sporudur bilardo. Iyi bilardo oynamak icin muthis bir hesap gucuyle, el-kol becerisini harmanlamaniz gerekir. Bilardo el geometrisidir! Pratige dokulmus matematiktir.
****
Nasil, tavlayi sanstan ibaret sananlar 'kahvehane zihniyetinin' uzantisiysa... Bilardoyu kumar sananlar da 'kut kafa devletcilik' zihniyetinin devamidir...
Soralim Hayattan ve bilimden haberi olmayan... Ilgilendigi, fikir yuruttugu konuyu anlamayan bu tur valileri kim, nerede yetistiriyor? Bu soruyu sormak hakkimiz; malum, kararlariyla hayatimizi etkileyen o valilerin maasi bizim vergilerimizle odeniyor.
'Kadinlara Mahsus Gazete'
Gecenlerde Kadikoy Carsisi'nda dolasirken bir sahafta Munir Suleyman Capanoglu'nun kaleme aldigi, 'Basin Tarihine Dair Bilgiler ve Hatiralar' adli kitabi gordum. 1962'de yayimlanmis. Hemen aldim. Gercekten ilginc bilgiler var kitapta. Gecmisle bugunu karsilastirma acisindan cok yararli.
Ornegin su siralarda kadin gazeteciler filan tartisiliyor. Bu konuda fikir yurutenlerden bazilari, "Calistilar, cabaladilar; nihayet ust konumlara geldiler" diyor. Bunu okuyunca akliniza ne gelir? Soyle bir tarihsel cizgi "Eskiden basinda hic kadin yoktu... Derken bu meslege girenler oldu... Engellerle karsilastilar... Ve bunlari asarak zirveye yuruduler... Yayin yonetmeni filan oldular..."
Bu yaklasimin diger bir uzantisi da soyle "Kadina haklarini veren Cumhuriyet'tir... Osmanli'da kadinlar ikinci sinif insandi... Kadin gazetecilerin yukselisi Cumhuriyet sayesindedir..."
****
Halbuki bu anlatim kesinlikle yanlistir!
Biraz abartarak da olsa sunu dahi soyleyebiliriz Kadinlarin gazetecilik mesleginde yukselmelerini Cumhuriyet engellemistir!
Durun! Hemen itiraz etmeyin. Gelin Capanoglu'na kulak verelim. "Turkiye'de Ilk Kadin Dergisi" baslikli bolumde bakin neler diyor
"Simdi de var. Ama sayilari o kadar kabarik degil. II. Abdulhamit devrinde ve mesrutiyet yillarinda kadin yazarlarimiz, sair hanimlarimiz pek coktu."
Boyle dedikten sonra donemin kadin yazarlarini ve yayindan sorumlu kadinlarini sayiyor Fatma Aliye, Leyla, Nigar binti Osman, Makbule Leman, Halide Edip, Ihsan Raif, Mufide Ferit hanimlar...
Kadinlar icin cikan 'Hanimlara Mahsus Gazete' ki mudiresi Sadiye hanimdir. Ondan once de imtiyaz sahibi Arife hanim olan 'Sukufezar' isimli kadin dergisi vardir.
Bu gazete ve dergilerin genel amaci 'kadinlarin haklarini ve menfaatlerini' korumak ve gelistirmekti. Munir Suleyman Capanoglu daha bircok kadinin ve yayinin adini sayiyor kitapta.
****
Ozetle Bence kadin ve basin dedigimizde cizgisel bir gelisim tarihinden soz etmek mumkun degil. Abdulhamit'in ulkeyi modernlestirme cabalari sirasinda kadinlar basina giriyor. 1908'de Ikinci Mesrutiyet'in ilaniyla bu surec hizlaniyor.
Ancak Cumhuriyet yonetimi, kadini kendisine bagli bir guc olarak kullanmaya kalkisiyor. Secme ve secilme gibi haklar veriyor ama kadin devlet kadrolari disinda kendine yer bulamiyor. Ogretmen, hemsire, doktor, avukat, akademisyen filan oluyorlar ancak son derece 'serbest' ve 'bireysel' bir meslek olan basindan uzak kaliyorlar. Yani Cumhuriyet'in olumlu hamleleri, kendi olumsuzlugunu da yaratiyor.
(Not Farkindayim; konu kisa kaldi; yine doneriz.)
AKIL NE, ZEKA NE?
Sirasi gelir, arkadaslarla "zeka" ve "akil" arasindaki farki konusuruz. Benim bu iki kavrama iliskin kendimce tanimlarim vardir. Ayni tarifi yapan pek az kisi gordum su hayatta. Meger Radikal yazari Turker Alkan tam da boyle dusunurmus "Akil kisilikle, toplumsal degerleri ozumsemekle, felsefi ve ahlaki olcutlerle ilgili bir vaziyet alistir. Bir bakima, 'Akil, toplumsal, psikolojik, felsefi boyutlari olan zekadir' diyebiliriz. Zeka problem cozme yetenegiyse, akil o yetenegin kullanilis bicimidir." Altina imzami atiyorum.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
