|
 |
|
BM'de Gul ne yapacak?
Disisleri Bakani Abdullah Gul yarin baslayacak Birlesmis Milletler Genel Kurulu'nda capraz ates arasinda kalacak.
Konu malum; Irak. Bir yanda BM'nin de isin isine girmesini ama iplerin kendi elinde olmasini isteyen ABD ile onu destekleyen Ingiltere ve 40 kadar koalisyon uyesi.
Diger yanda yetkinin ABD'den Gecici Konsey ve Bakanlar Kurulu'na gecmesini, BM'nin ancak Bagdat'in cagrisiyla "Mavi bereliler" gondermesini savunan Fransa, Almanya ve Rusya cephesi...
Keskin ayriligin ne kadar yumusatilabildigi yarin BM Genel Sekreteri Kofi Annan, ABD Baskani Bush ve Fransa Cumhurbaskani Chirac'in Genel Kurul'da yapacaklari konusmalarda gorulecek...
Turkiye bu kavgada safini belli etmedi. Cunku kendi icinde bolunmus durumda. Hukumet "Asker gondermek icin BM'den karar cikarsa iyi olur ama sart degil" gorusunde. MGK'daki havaya bakilirsa, asker de ayni cizgide.
Buna karsilik Sezer, CHP ve en etkin sivil toplum orgutu TUSIAD karsi cephede bulustu. Onlara gore, BM karariyla saglanacak uluslararasi mesruiyet, asker gondermenin olmazsa olmaz kosulu.
Saf tutma cesareti
O nedenle Gul'un 26 Eylul'de BM Genel Kurulu'nda yapacagi konusmanin onemi bir hayli artti. Bakalim suya sabuna dokunmayan dileklerle mi yetinecek, yoksa buyuk, cesur, kararli ve kendine guvenen bir devletin temsilcisinden beklenen bir tercih mi ortaya koyacak?
Kavganin Turk kamuoyunun henuz pek ilgi gostermedigi bir yonu daha var; ABD ile "Yasli Avrupa"nin duellosu, BM'yi temellerinden sarsiyor. Bush yonetiminde etkin Neo-Con'lar, "21'nci yuzyilin tehditlerine duyarsiz veya caresiz BM ne ise yarayabilir" diyerek orgutun varligini sorgulamaya basladilar. Irak sorununda uzlasmaya varilamazsa ya da ABD'nin getirecegi karar tasarisini Fransa veto etmeye kalkarsa, BM'nin tepeden tirnaga yeniden yapilandirilmasina neden olacak gelismelerin dugmesine basilabilir.
Zaten BM Genel Sekreteri Annan da, ufuktaki bu kara bulutlari gordugu icin alarm zillerini calmaya basladi. 8 Eylul'de aciklanan raporunda, 1945'te kurulan kollektif guvenlik sisteminin 21'inci yuzyilin yeni tehditlerini goguslemekte yetersiz kaldigini itiraf eden Annan, BM'de koklu reformlar yapma zamaninin geldigini bildirdi. Onerilerini de siraladi
Guvenlik Konseyi artik 21'nci yuzyilin jeopolitik gerceklerini yansitmiyor. Kararlarinin mesru olabilmesi icin yeni gucleri de temsil edecek bicimde tekrar tasarlanmali. Bu cumleyi biraz acalim.
Guney ulkeleri Guvenlik Konseyi'nde Avrupa'nin fazla agirligi olmasindan (15 uyenin 4'unu veriyor, Rusya ve Dogu Avrupa da hesaba katilirsa 6'ya cikiyor) yakiniyor. Kuzey ulkeleri ise Japonya, Almanya ve Hindistan'in daimi uyeligi hak ettiklerini belirtiyor ama onlara veto hakkina karsi cikiyor. Ayrica yari daimi uyelik (ornegin ikiser yillik donemlerle gorev yapmak), vetosuz daimi uyelik, bazi ulkelerin (ornegin Japonya) digerlerine gore daha sik Guvenlik Konseyi'nin gecici uyeligine secilebilmeleri gibi formuller de var.
Istanbul temsilcisi
Veto hakkinda da gorusler farkli. Guney ulkeleri kaldirilmasini istiyor, ABD siddetle karsi cikiyor, Fransa ve Kofi Annan kuvvete basvurma ya da mueyyide koyma gibi konularla sinirlandirilmasini oneriyor.
Daha devrimci oneriler de ortaya atiliyor; BM'de devletlerin yani sira; megapollerin, sivil toplumun, cokuluslu sirketlerin de temsil edilmesi gibi. Benimsenirse, BM'ye Istanbul, -kimbilir- Koc ve Sabanci da temsilci gonderecek.
Gul, BM'deki bu ilk deneyinde orgutun gelecegini belirleyecek iste bu tur tartismalara da tanik olacak.
Turk Disisleri'nin de BM'nin gelecegiyle ilgili vizyonunu ogrenmek isterdik dogrusu...
Mesajlariniz icin:
esafak@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
