|
 |
|
SERVET YILDIRIM
Eskisi pul oldu, yenisi geliyor
Maliye Bakani Kemal Unakitan, TL'den alti sifir atilmasi icin teknik calismalarin baslatildigini acikladi. Liradan sifir atilmasi Kasim 2000 krizi oncesinde enflasyonun dususe gectigi gunlerde de gundeme gelmis ve 2001 basindan itibaren yeni liraya gecilecegi mujdesi verilmisti. Gerci o zaman mujdeyi veren Maliye Bakani degil zamanin Merkez Bankasi Baskani Gazi Ercel'di. Soz konusu olan basit bir sifir atmanin otesinde kapsamli bir para reformu oldugu icin bu defa da boylesi bir aciklamanin Merkez Bankasi tarafindan yapilmasi daha dogru ve etkili olurdu, ancak bu noktaya dikkat edilmedi.
Dunyada parasindan sifir atan ilk ulke biz olmayacagiz. Panama ve Ekvator gibi yuksek enflasyon ortaminda pul olan milli paralarindan kacarak baska bir ulkenin milli parasini kullanan bazi ulkeler var ancak yaygin olan yontem, yipranan milli parayi yeni paralarla degistirmek. Iste bizim yapacagimiz da bu. Turkiye gibi kapsamli dezenflasyon programi uygulayan ulkelerin cogu yuksek enflasyondan dusuk enflasyona yeni para birimiyle gectiler. Brezilya'nin daha once yaptigi gibi enflasyonu dusurmeden yeni paraya gecenlerin omru ise durmadan para degistirmekle gecti.
Az sifirli "Yeni Turk Lirasi"yla birlikte bugun ancak orta yas ve uzerindekilerin hatirladiklari madeni kuruslar da piyasaya surulecek. Yasanin kabulu halinde Hazine'ye bagli Darphane'nin madeni paralarin tasarimini yapmasi ve kuruslarin basimi icin ihtiyac duyulan madenlerin siparisini vermesi lazim. Bu calismalar dikkate alindiginda Yeni Turk Lirasi'nin planlanan tarihe yetistirilmesi icin onumuzdeki birkac ay icinde yeni paraya gecis kararinin alinmasi ve Darphane ile Merkez Bankasi banknot matbaasinin calismalara baslamasi gerekiyor.
Sadece onlar degil, ekonomideki diger kurumlarin ve ozel sektorun de Yeni Lira'ya gecis icin hazirliklara baslamalari sart. Banka ve finans kuruluslari yeni para sayma makineleri alacaklar, bilgisayarlarindaki yazilimlari kurusu da taniyacak sekilde degistirecekler ve ATM'lerini yeni paraya gore ayarlayacaklar.
Yeni Lira'ya gecisin ardindan belli bir sure gecis donemi olmali. Yani hem eski hem de yeni Turk Lirasi bir yil veya biraz daha uzun bir sure bir arada dolasimda kalmali. Gecis suresinin sona ermesiyle eski lira piyasadan tamamen cekilebilir ve ardindan para biriminin adi bir sure sonra "Yeni Turk Lirasi"ndan tekrar "Turk Lirasi"na donusturulebilir.
Yeni Lira fikrinin basariya ulasmasi icin enflasyonun ongoruldugu sekilde dusurulmesi ve ekonomik dengelerin tekrar saglanmasi gerekiyor. Eger ekonominin yapisi dusuk enflasyon ve mali disiplini surdurecek hale getirilemezse yeni Turk Lirasi da cok kisa bir sure icinde eskisi gibi pul olur.
NOT Bu yazi 9 Nisan 2000'de Yeni Binyil icin yazdigim makalenin bazi ufak degisikliklerle bugune uyarlanmis seklidir. Goruldugu gibi uc yilda cok fazla bir yol alamamisiz.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
