|
 |
|
Bir ilanin perde arkasi
Pancar ureticilerinin dun gazetelerde tam sayfa ilani yayinlandi. Ilanda siralanan sorular ve sorunlar, herhalde genis kitlelere bilmece gibi geldi.
Oysa Anadolu'nun cigligi o. Ve kacinilmaz bir degisimin, hatta donusumun sancilarini yansitiyor.
Ilanda soyle deniyor "Bazi cevrelerin cabalariyla pancar sekeri kotalari azaltilirken, nisasta kokenli sekerlerin kotasi yuzde 10'dan 15'e cikariliyor. AB'de nisasta kokenli sekerlere taninan kota yuzde 2 iken ulkemizde yuzde 10. Bu yuksek kota sonucu 528 bin ton seker stoku olustu..."
Bu cumlelerin ardindaki kavgayi anlatalim...
Turkiye'de 75 yil boyunca seker pancari uretimi tesvik edildi. Girdi subvansiyonlari yapildi, destekleme alim fiyatlari uygulandi, prim ve tazminat odendi, ithalat kisitlamalari ve yuksek gumruk tarifeleriyle korundu. Kisacasi ne arz-talep dengesi gozetildi, ne de dunya fiyatlariyla orantili maliyet hesabi yapildi. Cunku "ekonomik" degil, "siyasal" tercihti o politikalar.
Her seyin bir sonu var. Pancar ureticileri icin bu tatli donem 2001 kriziyle bitti. Turkiye IMF'nin kapisini calinca "koklu reform" kosuluyla karsilasti. "Her alanda" koklu reform... Tarim dahil...
Kemal Dervis imzali ve 2001 Nisan tarihli ilk Niyet Mektubu'ndan bugune kadar IMF'ye gonderilen tum belgelere bakin; hepsinde "Tarimda yeniden yapilanma" basligi altinda amaclar ve uygulamalarin anlatildigi genis bolumler bulacaksiniz.
Devlet yerine piyasa
Hazine Mustesarligi o donemde hazirladigi, "Tarim sektorunde reform" raporunda, "Bundan boyle tarim politikalari hukumet politikasi degil, devlet politikasi olacak" diyor ve yeni Seker Kanunu'nun ilkelerini siraliyordu
* Seker uretimi ve arzinda istikrari saglamak icin fabrika bazinda 5'er yillik kotalar belirlenecek.
* 2002'den itibaren destekleme fiyati ve alimi yapilmayacak, ilk kotalar dagitilacak.
* Pancar fiyatlari her yil seker fabrikasi isletmeleri ile ureticilerin mutabakatina gore belirlenecek.
* Seker satis fiyatlari, seker fabrikasi isletmeleri tarafindan serbestce tespit edilecek.
* Devlet pancar taban fiyati ve seker satis fiyatina karismayacak. Fabrikalari ozellestirip seker piyasasindan cekilecek. Piyasalar libere edilecek.
Yeni politikalari uygulamakla gorevli Seker Kurumu olusturulmasi da ongoruluyordu.
Bu reforma gerekce olarak bir de ornek veriliyordu "Dunya piyasalarinda sekerin tonu 200-250 dolar, Turkiye'de maliyeti 650-700 dolar. Stoklarin eritilmesi icin maliyetin cok altindaki fiyattan ihracatin Hazine'ye yukledigi gorev zarari 2001'de 400 trilyon lira..."
Izoklikoz ne demek?
Yasa bu ilkelere gore cikti, ancak bir "yenilik" daha vardi Alternatif sekerler de belirli bir kotayla sisteme dahil ediliyordu. Bunlar nisasta kokenli tatlandirici olan glikoz surubundan "Izoklikoz"a kadar gidiyordu. En onemlisi sonuncusuydu. Cunku glikoz, tamamlayici tad, o ise pancar sekerine alternatif sekerdi ve hammaddesi misirdi. Izoklikoz zamanla sekerin yerini alirsa, cok farkli bir tabloyla karsilasilacakti Misir uretimi yetersiz oldugu icin ithalat patlayacakti. Birgun ihtiyaca yetecek uretime ulasilsa bile, bunun katma deger ve istihdami, yok edilen seker pancari sektorunun yaninda devede kulak kalacakti.
Iste simdi o gunlere geldik. Seker pancarinin maliyeti 100 bin lira, alim fiyati 88 bin 800 lira. 2003 pancar uretim kotasi 13.5 milyon tondan 10.3 milyon tona dusuruldu, fabrikalara "Sakin gecen yildan fazla seker uretmeyin" talimati verildi.
Buna karsilik nisasta bazli uretim kotasi yuzde 50 artisla 234 bin tondan 351 bin tona cikariliyor. Bu da nisasta kokenli seker ureten fabrikalarin (cogu yabanci sermaye) daha yuksek kapasiteyle calismalari, ona bagli olarak daha cok misir ithal edilmesi, ozellestirme kapsamindaki pancar sekeri fabrikalarinin durma noktasina gelmesi, pancar ureticilerinin de baska alanlara itilmesi demek.
Kuresellesmeye uyum saglamak cok zor!
Mesajlariniz icin:
esafak@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
