|
 |
|
YAVUZ SEMERCI
Horzum-hortum ve tunelleme
Hortumlama, hortumcu deyimleri nereden ve nasil turedi? Bati'da buna benzer deyimler var mi?
Turkiye'de normal gibi gorulen pek cok ticari faaliyet aslinda "hortumculuk" olarak degerlendirilemez mi?
Birinci soruya yanit vermek icin bu kelimeyi ilk kez kosesinde kullanan Necati Dog ru'ya kulak vermemiz lazim.
Turgut Ozal ve temsil ettigi siyasal gorusun Turkiye'yi hizla degistirdigi 1980'li yillarda ekonomi basini, tarihinde gorulmemis bir olayla karsilasir. Kemal Horzum adinda bir isadami, Emlak Bankasi'ndan, usulsuz islemlerle 100 milyon dolar kredi alir ve yurtdisina kacar. Olay, gunlerce basinin gundeminde kalir. Ve Necati Dogru, Milliyet'teki kosesinden olayi yorumlarken, "horzumlama-hortumlama" deyimini uretir.
Dogru'ya bu kelimeyi nereden turettigini sordum. Iste yaniti
"Turkiye ilk kez buyuk capli yolsuzluk ve hayali ihracat olaylari ile karsilasiyordu. Horzum denilen bir isadami Emlak Bankasi'ndan buharlastirdigi paralarla kaybolmustu. Sayfalarimizda ve koselerimizde konuyu isliyorduk. O gunlerdi sanirim. Gazeteci arkadasim Melih Asik ile Frankfurt'a gitmistik. Sehrin hayvanat bahcesini geziyorduk. Bir fil vardi. Ziyaretciler ellerine para koyuyor, fil hortumu ile parayi cekiyor, ardindan da yani basinda duran buyuk bir sandiga birakiyordu. Horzum olayi ile filin yaptigini birbirine benzettim. Yani para bir hortum kanaliyla yer degistiriyordu. O nedenle horzumlama-hortumlama dedim."
Peki paranin yerini degistirerek, kisisel menfaat saglamak olarak da tanimlanan hortumun Bati'daki karsiligi nedir?
Sorumun yanitini finans dunyasinin saygin isimlerinden SPK eski Baskani Ali Ihsan Karacan'in yazdigi "Denemeler" adli kitabinda buldum. Amerika'da bu tip olaylar "tunnelling" kavrami ile aciklaniyor. Karacan "hortumlama" deyimi ile es anlamli kullanilan bu kavrami Turkce'ye "tunelleme" olarak cevirmis.
Sozu ona birakiyorum
"Bu deyimler (hortum-hortumcu) ile bir sirketin kaynaklarini hukuka ve/veya hukukun duzenledigi iliskilerin ozune aykiri bir bicimde kendi kisisel kullanimina aktarma eylemi ve bu eylemi yapan kisiler kastedilmektedir. Sorunun topluma magazinsel bicimde takdimi nedeniyle ekonomik yasamin tumunde karsilasilabilecek bir olgu, tek bir sektore has imis gibi gosterildi."
Peki tunelleme nedir?
Kitapta yer alan birkac ornegi aktarayim
"Sirket sahibi, sirketin kaynaklarini kendi yararina islemlerle firmadan kendi cikari icin transfer edebilir. Varlik satislari, kontrol eden pay sahibinin cikarlarini kollayan transfer fiyatlamasi ile yapilan sozlesmeler, yoneticilere asiri ucret ve odemeler, sirket varliklarinin teminat verildigi kredi garantileri, sirketin olanaklarina el koyma ve benzerleri de tunellemenin aldigi bicimlerdir.
Ayrica patronlarin sulandirici pay ihraclari (Turkiye hisse sulandirma kavramini Motorola'nin Telsim'e yonelik iddialarindan ogrendi), azinliklarin ruchan haklarini dondurma, insider trading, devralmalar veya baska finansal islemler gibi azinliktaki pay sahiplerinin haklarini zedeleyici islemlerle her hangi bir varlik koymaksizin sirketteki payini artirma."
Borsaya bakin.
Halka acik sirketlerin pek cok anli sanli patronuna bakin.
Sirketler arasindaki fon aktarmalarini, borsada hisseleri once haraketlenen ve ardindan nedeni aciklanan olaylari inceleyin...
Hortumcu kavramini yeterince kullanamadigimiz ortaya cikiyor...
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
