|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Kâr realizasyonu icin "biraz da sen dusun"
Bono uzun suredir en yuksek kâri sâglayan yatirim araci. Bu yilin 8 aylik doneminde enflasyondan arindirilmis getirisi yuzde 23. Dolar ile euronun reel kaybi ise yuzde 23. Yani dovizini satip bonoya yatanlarin 8 aylik kayiptan kacinma ve reel kâri yuzde 46 gibi cok yuksek duzeyde. Bu kadar kârdan sonra acaba bonoda satisin zamani mi?
* Kur endeksi ne diyor?- Belki kâr realizasyonu icin ikinci bir gerekce daha ileri surulebilir. Doviz kuru, Irak Savasi haric, son bir yildir dusuyor. Reel Efektif Doviz Kuru, TL'nin tarihi yuksek seviyelerinde olduguna isaret ediyor. Agustos ayinda TUFE bazli Reel Efektif Doviz Kuru 147.1 ile 2001 krizindeki 148.1'lik duzeyine vardi. Bunun ideali 100 duzeyinin etrafinda seyretmesi. Reel kur endeksi elbette krizin tek ve en onemli gostergesi degil. Ama kurun dustugunun bir gostergesi. Kur elbette boyle devam etmeyecek, duzeltmesini bir gun yapacak ama bunun zamanlamasi piyasaya ve baska sartlara da bagli.
* Kavsak noktasi - Ticaretin asil kurali dusuk fiyattan almak ve yuksek fiyattan satmak olduguna gore, bonodan cikip dovize girmenin zamani mi?
Oyle ya bu iki faktorun yaninda, onumuzde siyaseti dalgalandiracak bir DEHAP karari, Irak'a asker gonderme tezkeresi, orman arazilerinin satisi surecinde referandum olasiligi, 2004 Butcesi ve IMF ile 6. Gozden Gecirme gibi sinavlar var. Bunlarin her biri mali piyasalar icin yuksek bir risk de olabilir.
Turkiye siyasi ve ekonomik olarak yeni bir kavsak noktasina geliyor. Elbette mali piyasalar da. Uc ihtimal soz konusu olabilir. Ya mali piyasalar ayni seyrini surdurecek, ya daha kotu olacak, ya da daha iyi. Hukumetin esikleri arka arkaya basariyla gecmesi veya gecememesine bagli olarak mali piyasalar iyilesebilir de, kotulesebilir de.
* Farkli senaryonuz var mi?- Bu kavsak noktasindan once hareket etmek farkli bir senaryo yazmayi gerektiriyor. Sok bir gelisme veya atlanacak esiklerde basarisizlik bekleniyor olmasi lazim. Cunku reel kur endeksinin bu duzeyine karsilik kriz sartlarinin olusmasi icin baska nedenlerin ve birden cok faktorun bir araya gelmesi gerekiyor.
* Bitisikteki tablodan da gorulebilegi gibi, kriz icin cari acigin milli gelirin yuzde 3.5 ve ustunde olmasi lazim. Diyelim ki, cari acik 9 milyar dolara gitti ve bu sart yerine geldi. O zaman bu acigin finansmani onem kazaniyor. 2003 yilinin gecmis krizlerden bir farki, ulkeye sermaye girisinin olmasi ve bunun cari acigi finanse etmesi. Buyume, kredilerde artis olmadan gerceklesiyor. Ulkeye, kaynagi tam belirlenemeyen bir sermaye girisi var. Sirketlerin, gecen yil Basbakan'in rahatsizlanmasiyla baslayan siyasi belirsizlik, secim ve Irak Savasi surecinde yurtdisina cikardiklari fonlari yeniden yurticine soktuklari belirtiliyor. Kriz icin bunun tersine donmesi gerekiyor.
* Grafikte yer aldigi gibi, kriz sartlarindan biri de, Hazine faizlerinin cok dusuk veya negatif olmasi. 1980'de eksi 38 olan faiz 1993'de yuzde 13 olarak gorunuyor. Ancak 93'un son aylarinda Hazine'nin siyasi baskilarla faizi dusurmek icin arka arkaya 7 bono ihalesini iptal ettigini unutmayalim. 2000 yilinda da, Hazine faizi eksi yuzde 11 duzeyindeydi. Bugun ise reel faiz yuzde 20 dolayinda seyrediyor. Reel faizin bu duzeyi dovize yonelmeyi onledigi gibi dovizden cozulmeyi tesvik ediyor. Bu durumda reel faizlerin duzeyi ve Hazine'nin borclanmasini surdurmesi onemli bir veri olarak alinmali.
* Tabloda dikkati ceken bir baska veri, gecmis bir kac yil arka arkaya kurlarin dusebildigi. Bugunku farki ise dususun daha yuksek duzeyli olmasi.
Kisaca bonoyu satmanin veya dovize donmenin zamani mi sorusunun kolay, kestirme ve tek bir yaniti yok. Tabloya bak ve biraz da sen dusun.
* Sonuc- "Her seyin bir zamani vardir" Shakespeare
Mesajlariniz icin:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
