|
 |
|
SERVET YILDIRIM
Yeni bir tahkim mi?
Devlet Bakani Ali Babacan'in hafta basindaki sozleri bize tahkimi animsatti. Babacan, Milliyet'ten Ahmet Erhan Celik ile yaptigi soyleside kamu kuruluslarinin devlete olan borclarini odemesi konusunda bir calisma baslattiklarini soylemis ve "Bir mahsuplasma sistemi dusunulebilir" demis.
Her ne kadar Babacan "Calistigimiz model bir tahkim filan degil. Cok daha farkli ve akilci bir model" dese de "mahsuplasma" aklimiza tahkimi getiriyor cunku kendisine bagli Hazine'nin literaturunde tahkimin "kamu mali yonetiminde borclarin karsilikli mahsubu mekanizmasini duzenleyen tahkim kanunlariyla" ozdeslestigi yer aliyor.
Tahkimler bir ise yariyor mu?
Turkiye 1960 ila 1993 arasinda 13 kez kamu kuruluslarinin birbirlerine olan borclarina yonelik tahkim yapti. En son gerceklestirilen 1993 tahkiminde ic borc stokunun yarisi kadar bir tutar tahkime tabi tutularak silindi.
Onceki uygulamalar tahkimlerin cok fazla bir seye yaramadigini gosteriyor. Aksine 1993 tahkiminin hemen ardindan ciddi bir krizle karsilastik. Krizi tetikleyen ise tahkimin yukunu Merkez Bankasi ile birlikte sirtlayan Hazine'nin piyasadan borclanamamasi olmustu.
Kamu kuruluslari arasindaki "mahsuplasma" basit bir muhasebe islemi olarak gorulebilir ancak aslinda derin etkilere yol acabilecek bir uygulamadir. Hazinenin nisanda cikardigi kamu borc yonetimi raporunda, kamu kuruluslarinin borc ve alacaklarinin karsilikli mahsubunun ardindan bakiyelerin Hazine'ye yonlendirildigine dikkat cekilerek soyle deniliyor "Bu durumda, gereken finansman kaynagini esas olarak ic ve dis piyasalardan borclanmak suretiyle temin eden Hazine kamu sektorunden alacakli, ozel sektore borclu duruma dusmektedir."
Hazine'nin dedigi acik "Tahkim falan yapmayin cunku sonucta bu isin faturasi ve yuku bize biniyor." Eger tahkim gibi bir niyet varsa bunun hazineye getirecegi yukun karsilanmasi icin butceye yeterli odenek konulmali. Bu durumda faiz disi fazla hedefine ulasmak icin baska bir yerden kesinti yapmak gerekecegi de unutulmamali. Yani, tahkim ile belediyeler gibi kuruluslari rahatlatmak istiyorsaniz ya butce gelirlerini artiracaksiniz ya da harcamalari kisacaksiniz.
Eger tahkim yapilir ancak butceye odenek konulmazsa ne olur? Cevabi yine borclanma raporunda var "Butceye odenek konmaz ise, zaten odeme guclugu nedeniyle tahkime tabi tutulan bu alacaklar icin kamudan tahsilat yapamayacak olan Hazine'nin piyasalara olan borcunu odeyebilmek icin yeniden borclanmasi bir zorunluluk haline gelecek, borc stoku buyuyecek, borcun surdurulebilirligi endiselerine bagli olarak Hazine'ye borc vermek riskli hale gelecek, dolayisiyla faizler uzerindeki risk primleri artacak ve bu durum genel ekonomik dengeleri de olumsuz yonde etkileyecektir."
Iste basit bir mahsuplasma olarak gorulen tahkimin sonucta Turkiye'yi goturebilecegi nokta.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
