|
 |
|
EMRE AKOZ
Bilim hurafeden eglencelidir (3)
Gecen gun bilimin hurafelerden daha eglenceli oldugunu yazdik ve bu arada iki girgir mantik sorusundan soz ettik ya... Meger okurlarimizdan Galatasaray Lisesi birinci sinif ogrencisi Seda Meseli de bu tip mantik bilmecelerine merakliymis. Asagida onun gonderdigi soruyu ve cevabini bulacaksiniz. Bildigim kadariyla yeni degil. Ama hatirlamakta fayda var
****
Bir kral ulkesindeki filozoflardan hangisinin daha iyi oldugunu anlamak 3 filozofu sarayina cagirmis. Onlari, en ondeki kimseyi goremeyecek... Ortadaki en ondekini... Ve en sondaki de onundeki ikisini gorebilecek sekilde oturtmus. Sonra eline ucu kirmizi, ikisi siyah olmak uzere bes sapka almis. Bu sapkalari filozoflarin basina gelisiguzel yerlestirmis. Filozoflarin hicbiri kendi kafasindaki sapkayi goremiyormus. Kral uc saniye icinde kendi sapkasinin rengini bilen ve bunu mantikli bir sekilde aciklayabileni altina bogacagini soylemis. Ucuncu saniyenin sonunda filozoflardan biri kafasindaki sapkanin rengini bilmis ve bunu mantik cercevesinde aciklamis. Bu hangi filozoftur ve aciklamasi nasildir?
Karmasik bir akil yurutme
Cevap; Ilk bakista en ondeki filozofun hicbir sapkayi goremedigini ve dolayisiyla da en dezavantajlisi oldugunu dusunebiliriz. Ama en ondeki filozof soyle dusunmektedir
"Eger benim sapkam ve ortadakinin sapkasi siyah olsaydi, geriye siyah sapka kalmadigi icin en sondaki basindakinin kirmizi oldugunu soylerdi. Bunu soylemedigine gore ya ortadakiyle benim sapkalarimizin ikisi de kirmizi ya da birimizinki kirmizi, digerininki siyah. Eger benim sapkam siyah olsaydi, ortadaki kendi sapkasinin da siyah olmasi halinde sondakinin 'kirmizi' diyecegini bilir, ama en sondakinden ses cikmayinca kendi sapkasinin kirmizi oldugunu tahmin edebilirdi."
Bunun uzerine en ondeki, ucuncu saniyenin sonunda sapkasinin kesinlikle kirmizi oldugunu soyler, bunu yukaridaki gibi aciklar ve altinlari kapar.
Biraz uzun ve ilk okumada kavramasi oldukca guc olabilir ama gercekten zekice ve okurlarinizin ilgisini cekebilir.
****
Hadi ben de bir iki yorum yapayim
Not 1 Mesajdaki kral ve filozoflar sahnesini ozetledim. Odulu oldugu gibi biraktim, ceza bolumunu es gectim. Adamcagizlar bir soruyu bilemediler diye niye asiliyorlar canim!
Not 2 Felsefeyle mantik arasinda elbette alisveris vardir. Ancak mantikcilarla filozoflar nihayetinde iki farkli isi yaparlar. Dolayisiyla kralin filozoflar yerine mantikcilari (ve matematikcileri) sinava tabi tutmasi daha 'mantikli' olurdu.
Not 3 Arkadaki filozoflar bir sey soyleyemedigi icin en ondeki soruyu biliyor. Ama ya, ornegin en arkadaki de butun bunlari dusunup, yarismayi kaybedecegini anlayip 'Ya tutarsa' diyerek 'sallama' bir cevap verseydi? Ve bu da dogru ciksaydi! Di'mi?
Not 4 Mantik ve matematik elbette buyuleyici guzellikte sistemlerdir. Sosyoloji okumama ragmen bunun farkindayim cunku uzun yillar satranc oynadim. Ancak 'hayat' cogu zaman o soyut mukemmellige uymaz. Buna iliskin eglenceli bir ornegi yarin verecegim.
Feministler gormesin
Bilirsiniz, reklamlara 'kapitalizmin sanati' diyenler vardir. Bosuna soylenmemis bu laf. Madem sanat zekayi ve bilgiyi kullanarak duygulari harekete gecirme ugrasisi... Eh reklamlar tam da bunu yapiyor. Tabii bazi reklamlar hinzir mi hinzir. Hatta cinsiyetci! Iste yabanci reklamlardan iki kiskirtici ornek. Bunlara bakip da sinir olmayacak feminist pek az cikar herhalde.
Balik kokoreci
Gecen aksam Istanbul Kirecburnu'ndaki balik lokantasi Set'e gittik. Baliklar her zamanki gibi taze ve nefisti. Ama beni asil balik kokereci carpti. Muhtesem bir lezzet. Firsat cikarsa deneyin!
Silte telasi
Iste tatil koylerine iliskin tipik goruntulerden biri. Beton ya da ahsap iskelelerin uzerine bu ozel siltelerden yayiliyor. Gunduzleri millet bunlara yatip gunesleniyor. Ama gunes batmaya basladiginda gorevlileri aliyor bir telas. Hem yemek ve bar masalarina yer acmak, hem de firtinaya yagmura karsi korumak icin silteler kaldiriliyor.
Bu fotografi Fuga Tatil Koyu'nde cekmistim. Birer ikiser tasiyarak kisa surede bu isi kotarmak mumkun olmadigi icin 'beach boy' denilen delikanlilar sekizer onar sirtliyor silteleri. Ustelik bu gordugunuz bir sey degil 'Sadece' 6 silte bulunuyor basinin tepesinde. Tam iki katini tasiyanlar var ama onlarin fotografini cekmek mumkun kismet olmadi.
YINE SU 'YASANAN'
Su 'yasanan' tabirine taktigimi biliyorsunuz. Bir ornek vereyim "Enflasyonda dusus yasandi..." Bu ve benzeri anlatimlara niye itiraz ettigimi bir kez daha aciklamak isterim Enflasyon istatistiki bir durumdur. Yani insanlarin 'yasadigi', 'deneyimledigi' bir sey degildir. Bazi mallarin fiyati artar, bazilari sabit kalir, bazilari duser. Biz butun verileri bir araya getirerek enflasyon adini verdigimiz bir soyutlama yapariz. Enflasyon 'olur'... Fiyatlar 'duser'... Ulke krize 'girer'. Ama enflasyon yasanmaz. Ekonomik kriz yasanmaz.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
