|
 |
|
REFIK DURBAS
Ormanin azizligi...
Maya hukumdarlari, IS 400 dolaylarinda tanrilarla baglantilarini simgelemek ve saltanatlarini mesrulastirmak icin "Piedras Negras" kentinde piramitler ve meydanlar yaptiriyorlar. Nufus bes bine cikiyor. Dort yuz yil sonra da saldirganlar, zamanin hukumdarini ele gecirince saray, bircok insani barindiracak bicimde bolunecek ve cok gecmeden de halk kenti terk edecektir.
Arkeolog ve hiyeroglif uzmani Stephen Houston, "National Geographic" dergisinde yer alan yazisinda, "Piedras Negras"in, bir baska deyisle, klasik Maya kulturunun IS 800'de kuraklik ya da asiri nufus dolayisiyla degil, sarayin ortadan kalkmasi ve halkin idari hiyerarsiye yonelik inancinin zayiflamasi sonucunda coktugunu belirtiyor. (Bu konuda internette "nationalgeograpfic.com.tr/ngm/0308" adresinden daha fazla bilgi edinebilir.)
****
Mayalar, Amerikan uygarliklarinin en gosterisli ve uzun omurlusu olarak biliniyor. Meksika'nin guney ovalari ile Guatemala ve Honduras'ta buyuk bir uygarlik kurmuslar, ki sirlari hala arastirilmakta...
Brian M.Fagan ise, Oglak Yayinlari arasinda cikan "Eski Dunya'nin Yetmis Buyuk Gizemi" baslikli calismasinda Stephen Houston'un dusuncelerini paylasmakla birlikte Maya uygarliginin cokusune farkli bir acidan bakmakta...
Fagan da Mayalar'in kendilerini manevi dunya ile iletisim kuran araclar olarak "Dunya Agaclari" diye niteleyen buyuk hanedanlar tarafindan yonetildiginin altini ciziyor ve cokuslerini bu krallik turunun cevre kosullari goze alindiginda surdurulemez bir tarimsal ekonomiye dayanmis olmasina bagliyor.
IS 800 yilina gelindiginde nufus fazlasiyla cogalmis ve ac ciftcilerin gidebilecekleri bos arazi kalmamistir. Ayrica Maya ulkesi, drenaji zayif ve pek az surekli akarsuyu olan kirectasindan buyuk bir kita sahanligidir. Sicak ve rutubetli ovalarda yagmurlar duzensizdir.
Simdi buraya dikkat edelim
"Eski caglardan bu yana var olan sik ormanlar kesilerek tarim arazisi acilmistir. Toprak verimsiz oldugu icin de ormanlar yakilarak tarim yapilabilmektedir."
Ve topragin verimini kaybettigi, yani tufani andiran yagmurlarin "agaclari yok edilmis" arazinin ust tabakasini alip goturdugu bir donemde ciftciler, bir de hukumdarlarinin giderek artan urun talepleriyle karsi karsiya kalinca, buyuk bir kuraklik dongusu icine giriyorlar...
Ardindan da kacinilmaz yikim geliyor.
"Maya" gibi bir buyuk uygarligin cokusunde kendilerini "Dunya Agaclari" olarak goren yonetenlerin yaninda "orman"larin yok edilerek verimsiz tarim arazilerine donusturulmelerinin payi daha cok degil mi?
Tarih, ibret alinacak ders yaninda yol da gosteriyor.
Peki, biz ne yaptik ormanlarimizin icin?
Cevabini SABAH Gazetesi okuru Mehmet Aytar veriyor
"70 milyonun hakkini gaspedip orman ve hazine arazilerini isgal edenler zaten hukuka saygisiz hirsizlar olup bu yasa cikti diye niye bedelini odesinler ki? Nasil olsa belediyeler bir sekilde her turlu hizmeti ayaklarina kadar goturuyorlar. Ustelik elektrik ve su da bedava...."
Ormandan calan, kendisinin geleceginden, ulkesinin yarinindan da calmis olmuyor mu?
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
