|
 |
|
Cirakligini yapmadigin isin agaligini suremezsin
Turkiye'nin denim devi Orta Anadolu'nun Yonetim Kurulu Baskani Fatih Karamanci, uc kusak once iplikle baslayan yatirim hamlesini, dunya devlerine 'anahtar teslim jean' uretimine donusturmenin keyfini yasiyor.
1950'lerde Kayseri'de baslayan uretimle Levi's, GAP, Calvin Klein, Lee, Wrangler, Diesel'e kumas satan grup, markalara artik konfeksiyonla gidiyor. Ve grup, 'cirakligini, ustaligini yaptigi isin agaligini' suruyor
Bugun ABD'ye kafa tutan Mavi'nin de, kendi ulkesinde bir Turk rakibe 'sinirlenen' Levi's'in de, 200 dolar fiyatla satilan Diesel'in de arkasinda ayni makinenin teknolojisi, ayni yikama kazani, ayni iscinin zimpara darbeleri var.
Turkiye'nin denim krali Orta Anadolu, yillardir jean'de modanin belirlenmesinde aktif rol oynuyor. Ayni anda 50 milyon metre kumasi uretme kapasitesine sahip olan sirket, 2000'li yillarda artik kumas devi degil, konfeksiyon devi olma kararinin heyecanini yasiyor. Yilda 36 milyon metre kumas, 11 milyon adet jean ureten Orta Anadolu, Levi's ile ortak kurdugu Corlu'daki fabrikada, bu markanin Avrupa'daki 501 uretiminin yuzde 25'ini gerceklestiriyor.
Karamanci Holding'in tekstil sirketi Orta Anadolu, aslinda Turkiye'de kurulan ilk cok ortakli sirket. 1950'li yillarda Kayseri'de uretime baslayan Sumerbank, girisimci Kayserili aileleri harekete geciriyor. 20 aile biraraya gelerek Orta Anadolu'yu kuruyor. Daha sonra anlasmazliklar olunca Karamanci Ailesi, Orta Anadolu'nun tek sahibi oluyor.
Iplikten dokumaya gecen surecte, dunyada esen ruzgarlarin yonunu onceden tespit etmekle unlenen Orta Anadolu, asil patlamayi denim uretimine girmekle yasiyor. Sonra da Levi's'i ilk kez ABD disinda uretim yapmaya ikna ederek unleniyor.
YENI IDDIA KONFEKSIYON
2000'lere gelindiginde ise sirket artik "Sadece kumasta dev olmak yetmiyor, rekabet edebilmenin sarti tasarim uretebilmek" diyor ve iki yil once 25 milyon dolarlik yatirimla sessiz sedasiz Corlu'da bir jean koyu kuruluyor. Sadece Turkiye degil, Avrupa'da da ilk olan bir konseptle kumas geliyor ve birkac saat icinde tasarimcilarla kesiliyor, yikaniyor, zimparalanip vitrine cikmaya hazir hale geliyor. Iste Orta Anadolu'nun, "Bu, bugunun isi degil. 2005 sonrasi kotalarin kalktigi rekabet ortamina hazirlik" dedigi 'Denimvillage', grubun artik yabanci alicilara kumas kataloguyla degil konfeksiyonla gitmesinin yolunu aciyor.
Istedigin kadar kaliteli uret. Dunyanin 6 milyar metre jean uretiminin yarisini, Cin ve Hong Kong yapiyor. Markalar artik iplikle degil, dikisle bile ugrasmak istemiyor. Iste yeni silah bu! Tasarim yaratmak.
400 milyon dolar cirolu ve 4 bin kisinin calistigi Karamanci Holding, insaat, tekstil-konfeksiyon ve enerji olmak uzere uc ayri alanda faaliyet gosteriyor. Karamanci Holding'in basinda baba Demir Karamanci var. Ogullari M. Fatih ve Murat Karamanci da yardimcilari. Boru sirketi Superlit ve tekstil sirketi Orta Anadolu'nun Yonetim Kurulu Baskani ise, Mehmet Fatih Karamanci. 47 yasindaki Fatih Karamanci, aylar sonra ikna oldugu sohbetimizde, nicin konusmaya yanasmadigini cok esprili bir dille anlatiyor
* Istanbul Gelir Vergisi rekortmenleri siralamasinda sizi 9. sirada gorunce herkes sasirdi. O siralamada, belki de gozonunde olmayan bir tek siz vardiniz. Bu kadar ketum olmak ailede alinmis bir karar mi?
Bugun hickimseden cekinmeden, halkin icine girip Cicek Pasaji'nda midye tava yemek, bana cok buyuk zevk veriyor. Dolayisiyla, medyatik olacagim diye bu luksumden vazgecmem. Evet ailenin yapisi da, medyatik olmama yonunde. Ben medyatik olmanin bir faydasini da gormuyorum. Cunku ben taninmak istedigim yerlerde zaten taniniyorum. Medyatik olup su an yapamayacagim bir sey de yok. Gelir Vergisi siralamasina gelince, ben yillardir oralardayim zaten, ama ismim hep gizli kaldi. Bu yil enteresan bir olay oldu ve gizli tutmamaya karar verdim. Ayrica ilk 50'de bizim gruptan 4 kisi var.
* Acaba daha goz onunde olsaydiniz, bugunkunden daha cok is yapar miydiniz?
Tam tersi, daha az yapardim. Siz saniyorsunuz ki, Ankara'daki isler medyatik olunca daha rahat yuruyor. Aksine, burokrat kesimi korkar. Bir sey ters gittigi zaman da medyatik bir gruba alet olacak duruma gelir.
* Sadece kurucular degil, Orta Anadolu'da cok taninmiyor. Grubu biraz anlatir misiniz?
Orta Anadolu 1953'te kurulmus. O tarihte aile olarak bizler, yuzde 25 civarinda bir hisseye sahipmisiz. O zaman Turkiye'nin her tarafinda devlet sirketleri kurulurken Kayseri'de kurulan iki sirketten biri. Bir tanesi bizimki, bir tanesi Birlik Mensucat. Kayseri'nin ileri gelen tuccarlarinin kurdugu fabrikalar. Tabii, cok ortakli olmanin faydalari yaninda zararlari da var. Sonucta atil duruma gelmis sirket. 1981 yilinda yeni bir sermaye ihtiyaci gerektiginde, biz de o tarihe kadar cok degisik bir sektordeydik, boru sektorunde. Superlif diye bir sirketimiz vardi. Zaten icinde oldugumuz sirketin tamamini satin aldik. Biraz sansin, biraz da ikna kabiliyetimizin yardimiyla Levi's grubuyla 1983'lerde calismaya basladik. Aile sirketlerinin cabuk karar verebilme, gerektiginde daha fazla risk alabilme rahatligi, bazi gruplarin onune gecmemizi sagladi.
* Levi's'i nasil ikna ettiniz?
Dedik ki, "Bakin biz seninle ayni gemiye biniyoruz. Senin 1 dolarininin degeri ile benim 1 dolarimin degeri ayni degil. Ben basarili olmazsam batarim. Sen 'Turkiye ile olmadi' der ustunu cizersin. Dolayisiyla ben senden daha cok calismak zorundayim." Adamlar ikna oldu. Levi's ilk defa Turkiyeye geliyordu. O kadar basarili olduk ki, baska pek cok markaya da uretim yapmamiza ragmen biz piyasada Levi's ureticisi olarak taninmaya basladik. O tarihlerde Avrupa'daki ilk uc kumas tedarikcisinden biriydik. Simdi Sanko ve Bossa'dan da almaya basladilar.
* Levi's bir donum noktasi miydi?
Evet, ondan sonra Lee geldi. Wrangler geldi. Italyanlar geldi. Diesel, Replay ve Calvin Klein. Yani Levi's ile calisabiliyor olmak bir garanti oldu. Sanki bir standart olustu. Turkiye'de de Mavi Jeans geldi. Mavi'nin ilk reklami hatirlayin. ABD'li jean devi, "Onlar da Kayseri'de uretiyor, biz de" diyerek isyan ediyordu. O reklam Levi's'a gonderme yapiyordu aslinda, ama bizi yukari cikaran bir reklam oldu. Kayseri'de bizden baskasi kot kumasi ureten yok ki. Mavi'ye de veriyoruz kumas, Levi's'a da. Sonra 'joint-venture' anlasmasi yaptik, Corlu'da bir konfeksiyon fabrikasi kuruldu. Corlu'daki Denimko, Avrupa'nin 501 uretiminin yuzde 25'ini yapar ve yuzde 100 ihracata calisir.
* Siz kumas devi olarak buyudunuz, simdi sirada konfeksiyon mu var?
Toplam konfeksiyon yatirimimiz 3 bin kisinin calistigi bir uretime oturdu. Uc sirketimiz var, Denimko, Levi's ve Corlu Beyazkoy'deki Denimvillage. Ucunun toplam uretimi Turkiye'deki en buyuk denim konfeksiyonunu olusturuyor. Denimvillage, 30 bin metrekare kapali alanda 1250 iscinin calistigi bir fabrika. Blue jean yaratma merkezi. Eskiden biz Orta Anadolu olarak yabanciya gittigimizde kumas koleksiyonumuzla giderdik. Adam bizden kumasi alip Macaristan'da, Polonya'da diktirirdi. Simdi ben adama pantolon goturuyorum.
* Corlu'daki fabrikayi 2005 sonuna hazirlik olarak mi kurdunuz yani?
Tabii, eger cag atlayacaksak konfeksiyona yonelmek gerek. Kayseri'deki fabrikada pamuk girer kumas cikar. Avrupa'da bu uc ayri fabrikadir. Yani iplik, indigo (dokuma) bir de son islem. Ucu de bunlarin Avrupa'da ayri fabrikadir, bizimki entegre. Sonra Corlu'ya gelir kumaslar, musterinin sectigi dizaynda cizilir ve Corlu'daki fabrikada dikilir. Bugun Italya'daki adam eger daha once kumasini, dizaynini belirlemisse, hic stok tutmaya ihtiyac duymadan bir telefonla 1 hafta sonra dukkaninda mali gorebilir. Iste bunu fiyati ne olursa olsun bir Hindistan, bir Cin yapamaz. Paranin degerli oldugu yerde de kimse stok tutmak istemez.
Dunya jean devlerini Kayseri'de agirlayacak
Karamanci Grubu, son 50 yilda benimsedigi 'ortalarda gozukmeme' prensibini, Orta Anadolu'nun 50. kurulus yildonumu nedeniyle bu yil bozmak zorunda kalacak. Istanbul ve Kayseri'de iki ayri etkinlikle 50. yilini kutlayacak olan grup, ozellikle Kayseri'de buyuk surprizler yapmaya hazirlaniyor. Eylul ayinda Kayseri'deki 100 bin donumluk fabrikada dunya jean patronlarina "iste sizin kumasiniz bu teknolojiyle uretiliyor" demeye hazirlanan grup, Ekim'de de Istanbul'da bir tanitim yemegi yapacak. Ve onlari, 50. yilin zorlamasiyla sadece dunya degil, aslinda ondan once Turkiye tanimis olacak.
Gozu 16'lik kizlarda ama 'isi geregi'
* Jean'da moda nereye gidiyor?
Bugun jean modasini 16 yas grubu kizlar tespit eder. Esimle papaz olacagim bir gun, hep onlarin ne giydigine bakiyorum. Cunku o yas grubu cocukla genc kizlik arasindadir, dolayisiyla birkac yil sonra gercek alicidir. Mesela artik delik desik blue jean'larin modasi bitiyor. Simdi ne oluyor? Su anda en tepede olan sey degisik efektli, ayni jean'in uzerinde farklilik yaratmak. Italya'dan devamli haber geliyor. Bizim havada dolasan ekibimiz var, surekli gezen, fuarlara gidip haber getiren. Jean, Eylul'den sonra cikisa gececek ve 3 yil cikista olacak.
Esen EVRAN
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
