|
 |
|
SOLI OZEL
Bir Filistinli
Dunyayi bize anlatan, aciklayan bazi yazarlari ne yazarlarsa yazsinlar okumak geregi hissedebilirsiniz. Yazdiklari artik sizin dusuncenize cok uygun degildir belki. Yillar icinde aciklarini yakalamis olabilirsiniz. Siyaseten cok ters dusebilir, ofkelenebilirsiniz de. Aradan gecen yillarda bir zaman dusuncenize, en azindan bazi konularda butunuyle hukmedecek kadar sevdiginiz yazarla aranizda farkliliklar olusmustur. Siyasi konumunuz ya da fikri durusunuz degismistir. Ya onlar eskimistir ya siz gevsemissinizdir. Ama gene de okursunuz.
Zira garip bir sekilde, yazarla aranizdaki uzun yillarin yerlestirdigi bag, aliskanliklar bunu gerektirir. Kafanizin icinde hep varolan diyalogun surmesi icin ya da yaptiginiz itirazlarla kendi dusuncenizi en azindan kendinize daha iyi anlatabilmeniz icin gereklidir bu okumalar. Kimbilir belki de kendinizle bir zamanki siz arasindaki bagi muhafaza edebilmek icin okursunuz artik uyusmadiginiz yazarlari.
Binlerce yazi yazildi
O yazarlarin sizi de ilgilendiren konularda yeni neler dedigini hep merak edersiniz. Itiraz edeceginizi, hatta kizacaginizi da bilseniz okumak istersiniz yazdiklarini. Kisacasi bir iptila gibidirler. Ve isin dogrusu aslinda her zaman da size soyleyecek bir seyleri vardir. 25 yil once Orientalism (Sarkiyatcilik) adli kitabi yayimlanan Edward Said de bu tur yazarlardan biridir. Ikinci edisyonu yakinlarda cikan bu kitapla Said, Bati disi toplumlarin, ozellikle de, Arap-Islam aleminin emperyalist donemdeki tanimlanisinin, temsil edilisinin Bati'nin iktidar ve hukmetme projesinden bagimsiz anlasilamayacagini vurgulamisti.
Sark ile ilgili Batililarin gerceklestirdigi tum bilimsel calismalar bu baglamda anlasilmali ve ortaya cikan Sark imaji da bu tur bir cabanin eseri olarak gorulmeliydi. Ustelik Bati'nin ustunlugu, Sark'ta yasayanlarin da kendilerine Sarkiyatci gozluklerle bakmalari sonucunu veriyordu. Bu sekilde Sark'in insanlari kendi tarihlerinin ve kaderlerinin oznesi olma sanslarini da yitiriyorlardi. Bati disi toplumlar, Islam ya da Arap dunyasi uzerine yazanlar, genelde emperyalizmi inceleyenler bir sekilde hep Said'e atifta bulundular. Ancak tum devrimci kitaplarin basina gelebilecek talihsizlikten Said'in kitabi da kendini kurtaramadi. Cok keskin cizgilerle sunulan ana tezi mutlaklastirildi.
Temel direk Garbiyatcilik
Bunun, belki de Said'in ongormedigi, ancak engellemek icin gecen 25 yilda pek gayret sarfetmedigi bir sonucu da oldu. Kafalardaki sark modelinin karsiti olarak bir Bati modeli de gelistirildi. Mutlaklastirildi ve seytanlastirildi. Bu Garbiyatcilik Bati Arap Ortadogu'sunun ve siddeti benimseyen Islamci hareketlerin soyleminin temel diregi oldu. Ikinci edisyona yazdigi onsozde Said once Bati'da, ozellikle de ABD'de Irak savasi baglaminda giderek vurgulanan Sarkiyatci soyleme iyice yukleniyor. Daha sonra ise su tespitte bulunuyor "Olaganustu bir gelenek olan Islami ictihadin ya da kisisel yorumlamanin giderek ortadan kalkmasi zamanimizin belli basli kulturel felaketlerinden biridir. Sonucunda da kritik dusunce ve modern dunyanin sorunlariyla kisisel olarak mucadele etme neredeyse ortadan kalkti."
Buna kosut olarak da Said mucadelenin cizgileri ve soylemi saptanirken artik "Amerika", "Bati", ya da "Islam" gibi kollektif kimlikler uretip insanlari bunlara bagli suruler gibi degerlendirme egilimiyle mucadele edilmesini savunuyor. Sonunda Said'in vardigi nokta bireyin merkezde bulundugu bir humanizma ve onun siyaseti oluyor. Bu onsozu okurken insan neden Said muptelasi oldugunu daha iyi anliyor.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
