|
 |
|
Devlet yiyecek-icecek sektorunu yok sayamaz
Turistik Restoran Yatirimcilari ve Isletmecileri Dernegi'nin kurulmasina onculuk eden Tansever, "Vatandas her yuz liralik harcamasinin 10'unu yiyecek-icecek ve eglenceye harciyor.
Bu buyuklukteki sektoru devlet gozardi edemez. Vergiler yuzde 300'u asinca, urun satilamaz, vergi toplanamaz hale geldi" diyor
Bir sabah uyandiginda babasinin anisina Bogazici Universitesi'ne ogrencilere burs verilmek uzere bagisladigi 100 lot yani yaklasik 120 milyar liralik Cukurova-Kepez hissesinin sifirlandigini ogrendi. Istanbul ve Ankara'da islettigi resroranlarin yani sira IMKB'nin oyunculari arasinda ismi sik sik gecen Baris Tansever, "Buradan IMKB Baskani'na selam gonderiyorum. Bir daha asla parami alamayacaklar! Cunku yeter, inancim bitti" diyor.
Istanbul Bogazi'na bakan en guzel tepelerden birinde yer alan mekani 9 yil once belediyeden kiralayarak restoran isletmeciligine baslayan Tansever, Rahmi Koc'tan, Sakip Sabanci'ya ve is dunyasinin daha nice ismini Sunset adindaki California mutfaginda agirliyor. Soylesi yaptigimiz gun en cok borsada buharlasan paralari icin uzulen 36 yasindaki Tansever, "Bir daha asla restorandan kazandigim parayi borsaya yatirmayacagim" diyor.
* Bogazici Isletme'den mezunsunuz. Niye yemek isine girdiniz?
Universite yillarindan itibaren bu sektorun icindeydim aslinda. Alarko'nun islettigi yillarda Pasha'nin musteri sayisini 30'lardan bir anda 1000'lere cikarmistim. Sonra Celal Capa'yla partiler duzenlemeye basladik. Aslinda restoran isine Bogazici Universitesi'nin sosyal tesislerini isleterek girdim. Sonra Sunset geldi. Cubuklu'da Sunset Marin'i, ardindan da Ankara'da bir Italyan restorani actik.
* Is dunyasinda soyle bir trend var. Biri sikildi mi bakiyoruz bir tane restoran ya da bar acmis...
'Kofteci acma' istegi hemen hemen herkeste var da ondan. Dusunsenize, surada otursak ve iki tane icki icip havaya girsek, soyle der miyiz; 'Hadi fiber optik fabrikasi kuralim!' Onun yerine 'Restoran acalim' deriz. Bu sektor kolay girilebilen bir sektor. Pasta cok buyuk ve gayri safi milli hasila buyudukce daha da buyuyecek. Dusunun uluslararasi mutfak sunan restoranlarin sayisi 10 yil oncesine gore 10'a katlandi. Bizim sektorun kotu tarafi da herkesin bu sektore girebilmesi! Herkes kofteci acabilir, nitekim aciyorlar. Tabii kofte var 2 milyon liraya, kofte var 22 milyon liraya.
* Sunset'in bulundugu konumu korumasini neye bagliyorsunuz?
Bir kere cok guzel bir yerdeyiz. Ama sadece bu yeterli degil. Biz surekli yatirim yapiyoruz. Ozellikle insana yatirim yapiyoruz. Calisanlarimizin hepsini saglik sigortasi yaptirdik. Ekibimiz 9 yildir neredeyse hic degismedi. Bu musteri acisindan cok onemli. Amerikali ascilarla calistik. Onlardan danismanlik aldik. Surekli bir egitim var burada. Bir de kosulsuz musteri mutlulugu uyguluyoruz. Musteri tadini bile begenmezse degistiriyoruz tabagini. Zaten musterimiz de o olgunlukta, bizi istismar etmiyor.
Kosulsuz musteri mutlulugu var. Az pismis istedin, cok pismis geldi. Degistirirler. Tadini begenmedin, yanlis siparis verdin, onu da degistiriyoruz. Biz bu degistirme isinden batmayiz. Zaten musteri o olgunlukta, bizi istismar etmiyor.
* Ankara Migros'ta actiginiz Italyan restorani neden hayal kirikligi oldu?
Orada bir hata yaptim. Itiraf etmem lazim. Soyle dusunun. Istanbul'daki luks Italyan restorani Paper Moon gibi bir kalitede yer yaptim ama Bakirkoy Carousel Alisveris Merkezi'nde actim. Migros Alisveris Merkezi'ne 50 bin kisi geliyor bu cok iyi diye dusundum. Fiyatlari Ankara standartlarina gore dusurdum ama istedigim performans olmadi. Hic kâr etmedim. Bence Ankara'da bir Bilkent var. Bir daha bana Ankara'da yatirim yaptiramazlar. Kizdigim bir konu var, kâr etmesek de devlete her ay mecburen KDV oduyoruz!
* Is dunyasinin unlu simalarinin yemek aliskanliklari nasil?
Acikcasi buraya 'Sen benim kim oldugumu biliyor musun?' turunden konusma yapan musteri gelmez. Beyaz yakalilar cogunluktadir. Cok zengin olmalari da gerekmez. Biliyor musunuz, ornegin Rahmi Koc buraya yemege geldiginde herhangi birinden daha cok para harcamaz. Cunku sagligina dikkat etmesi gerekir, midesi agriyordur vs. gibi sebeplerden zaten az yer ve az oder.
* Bu yaz Turistik Restoran Yatirimcilari ve Isletmecileri Dernegi'ni (TURYID) kurdunuz. Amaciniz nedir?
Ne olursa olsun bu sektor cok buyuk. Oyle dendigi gibi Reina ve Laila'ya giden 3 bin kisi arasinda donmuyor. Aksam Balikci Hasan'da yemegini yiyeni de gece hayatina dahil ediyorsak sayet, en az 250 bin kisiden bahsediyoruz. Sektorumuzun buyumesinin en buyuk sebebi de sosyolojik. Eskiden insanlar daha az disarida yemek yiyordu, simdi daha cok yiyor. Eskiden sulalece yasiyorduk, simdi kucuk cekirdek aileler seklinde yasiyor ve disarida sosyallesiyoruz. TURYID'in 65 uyesi var su anda ve amacimiz, surekli buyuyen bu sektorun buyuklugunu rakamlara dokmek. Yarattigi katma degerle ilgili raporlar hazirlamak ve bunu Ankara ile paylasmak. Hep fiktif konusmalar yapiliyor, ciddi istatistikler yok. Gayri safi milli hasilanin yuzde 10'u kadar bir buyuklugu olan sektorun ciddi sorunlariyla ilgili cozumler uretecegiz.
IMKB Baskani'na buradan selam, bir daha parami alamaz!
* Siz borsanin taninmis yatirimcilarindansiniz. Unal Tarim esinizin babasi degil mi ?
Evet, kayinpederim ama hissem yok.
* Borsayla araniz nasil?
Ben de 'zede' oldum ve biraktim. Yemin ettim, bir daha da borsaya girmeyecegim. En az 15 yildir borsayla ilgileniyordum, yani para kazanmaya basladigimdan beri. Turkiye'de bu sektorun buyuyecegine inaniyordum. Amerika bunun uzerine kurulmamis miydi? Turkiye'de de bu olacak diye dusundum ve hep burada olalim istedim. Simdi kanaat getirdim ki bu is Turkiye'de mumkun degil.
* Zede oldugunuz icin mi fikriniz degisti?
O da son darbe oldu. Turkiye'nin felsefi bir problemi var. Ankara'dakiler sermaye piyasasini hic anlamiyor. Onlar icin varsa yoksa para piyasalari, bono, faiz, doviz. Turkiye'nin ihtiyaci da bu degil mi? Borc almak zorundayiz cunku. Bunun icin de faizin kac oldugu cok onemli. Ozellestirmenin altyapisi hicbir zaman dogru durust hazirlanmamis. Cukurova-Kepez magduru oldum. Sifir oldu. Devlet Uzanlar'la bizi ayni kefeye koydu.
* Borsa seruveniniz bitti mi yani?
Bundan sonra herhangi bir bankanin, sirketinin hissesini hayatta almam. Sen gelsen desen ki surada altin hisse var. Al desen almam. Bitti benim icin. Benim lokantamdan para kazanip oralarda batirmaya tahammulum yok artik. Tamam Uzanlar'la sorun yasaniyor, iyi ama benim gibi kucuk yatirimcilarin ne gunahi var? Ayrica ben Uzanlar'dan hisse almamisim ki. 40 yil once devlet eliyle bu hisseler cok ortakli hale getirilmis. Sen devlet, 1993 yilinda 810 milyon dolar uzerinden satmis, cekip gitmisssin. Biz yuzde 15'i olusturan kesimi yani kucuk yatirimciyi da ortada birakmissin. Devletin bir politika yapmasi lazim. Ozellestirme yapmak istiyorsa, imtiyazli sirketlerle ilgili ciddi bir calisma yapmasi lazim.
Hepsine, basta da IMKB Baskani'na buradan selam soyluyorum. Artik benden para alamaz. Cunku yeter. Inancim bitti. Memlekette pozitif deger yaratmanin cok zor oldugunu dusunuyorum. Ben artik isime bakiyorum.
Kaliteli turist kaliteli icki istiyor!
* Dunya standartlarindaki urunlerin dunya fiyatlarindan sunulmasini savunuyorsunuz. Biraz daha acar misiniz bu konuyu?
Herkes kaliteli turist istiyor ama kaliteli turist de kaliteli hizmet istiyor. Size cok carpici bir ornek verecegim. Iyi bir konyak markasi olan Hennesy XO Duty Free'de 80 Euro'ya yani 120 milyon liraya satiliyor. Iceride Tekel bunu kaca satiyor biliyor musunuz? 705 milyon liraya.
* Fiyatlari boyle yuksek olunca icen de olmuyordur herhalde?
Simdi bu fiyatta oldugu zaman satilamaz, ticareti yapilamaz hale geliyor. Kadehi 50-60 milyon liraya cikiyor. O zaman kaliteli turist bunu istediginde ya yok diyeceksin ya da devlet seni kacakciliga tesvik ediyor. Biz de bu yuzden bulundurmuyor ve satmiyoruz. Alkollu iceceklerde yuzde 270'e yakin OTV var, gumruk vergileri var. Herkes Petrus sarabinin fiyatini konustu gecenlerde. Ya kardesim, siz bu sarabin medeni ulkelerdeki fiyatini biliyor musunuz? Oyle 3 milyar liraya falan satilmiyor! Cok daha ucuz.
Satilmayan malin vergisi toplanamaz. Satilacak fiyatlarda olmali ki vergisi olsun. Mesela puro. Ya, benim bilmedigim Turkiye'nin gizli bir puro tarlasi mi var da koruyoruz. Puroda sacma sapan vergi var. 'Puro icen parasini odesin' mantigindalar. Ne oluyor biliyor musun? Puro icenler zaten yurtdisina seyahat eden kesim olduklarindan, kendi purolarini duty free'den aliyor, devlet de boylece hic vergi toplayamiyor.
Selale KADAK
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
