|
 |
|
MEHMET ALTAN
Dış basın da İkinci Cumhuriyetçi...
Kanada'da toplanarak dünya tarımını görüşen Dünya Ticaret Örgütü toplantısı; darbeci generallerini yirmi beş yıl sonra yargılamaya karar veren Arjantin; gerçekleştirilen IMF anlaşması ve Merkez Bankası Başkanı Süreyya Serdengeçti'nin yapısal bir değişim yaşayan Türkiye gerçeğinin ekonomik çevrelerce anlaşılmadığını belirten sistematik açıklamaları; bunlar kafamda dönüp dolaşan yazı konularıydı...
Etkili İngiliz dergisi The Economist'in son sayısındaki Türkiye üzerine yazının tam metin çevirisini Radikal'de okuyunca, önceki konuların hükmü kalmadı...
The Economist'in Türkiye analizi, yıllardır Ankara'nın ve onun uzantısı statükocuların inkar ettiği gerçekleri büyük bir açıklıkla sergiliyordu. Avrupa Birliği süreci, gerçek bir Türkiye resminin çekilmesine imkan verdi. O resim, değişim karşıtlarının sunmaya çalıştığı resim değil...
****
Türkiye Cumhuriyeti'nin resmi ideolojisi olan Kemalizm hakkında İngiltere'nin önemli dergisi The Economist şunları yazıyor
".... bir yıl içinde AB'yle üyelik müzakerelerine başlanması konusunda hayati bir kararın alınacak olması, hükümeti zorlu bir sınavla yüz yüze bırakıyor; Atatürk'ün 80 yıl önce saltanatı devirip bugüne kadar öyle ya da böyle ayakta kalan laik ve otoriter bir devlet kurmasından beri belki de en ciddi sınav bu.
Fakat büyük yenilikçi Atatürk'ün mirasının bizzat kendisi, süregiden modernleşmenin freni haline gelmiş durumda ve yeniden tarif edilmesi veya bir kenara bırakılması gerekiyor, ki çok değil, 10 yıl öncesine kadar bunu söylemek, kutsal kabul edilen bir şeye saygısızlık anlamına gelirdi."
****
The Economist, 7. Uyum Paketi çerçevesinde "askeri egemenliği" de tartışıyor.
Derginin tespitleri şöyle
"Bu hafta çıkarılan (AB'ye uyum süreci çerçevesinde yedinci yasa paketiydi bu) ve Türkiye'yi müstakbel AB ortaklarıyla aynı hizaya getirmeyi amaçlayan reform yasaları, birçok başka şeyin yanı sıra, generallerin hakimiyetindeki Milli Güvenlik Kurulu'nun yapısını da değiştiriyor ve onu tümüyle bir danışma organı haline getiriyor.
Önceki hükümet AB Uyum Yasalarını uygulamaya başlamıştı, fakat Erdoğan'ın ekibi tempoyu ciddi şekilde yükseltti. Meclisin bir sonraki çalışma döneminde, hala büyük ölçüde Atatürk'ten esinlenen ve son olarak 1982'de generaller tarafından elden geçirilen Türk Anayasası'nın eksiklerini giderme zorunluluğu da gündeme gelebilir. Böyle bir gelişme en ciddi sarsıntıları yaratmaya aday."
***
Tüm dış dünya gibi The Economist de Türkiye'de yasaların çağdaşlaştırılması ile uygulanması arasındaki büyük sapmanın farkında. Dergi, buranın nasıl bir "bürokratik cumhuriyet" olduğunu olağanüstü bir netlikle vurguluyor
"Ve tabii ki yılların 'devlet zihniyetinin' ve 'eski tüfeklerin' (bürokrasi, yargı ve asker) yasalar ne derse desin, bireysel haklara saygı gösterip göstermeyeceği sorunu var...
... Türklerin birçoğu kitapta ne yazdığının pek umursanacağı düşüncesinde değil, çünkü onlara göre generaller ve yargıçlar bir kere kafaya koymuşsa bir şekilde kitabı çiğnemenin yolunu bulur. Kuşkucu bir yabancı gözlemcinin deyişiyle 'ülkede hukukun değil hükmedenin üstünlüğü söz konusu hala'."
****
AB üyesi Portekiz'in 23., AB üyesi Yunanistan'ın 24. sırada olduğu Birleşmiş Milletler Yaşam Kalitesi Endeksi'nde Türkiye 96. sırada. Bu, bizim insana yönelik zihniyetimizin hangi konumda olduğunu belgeliyor. Bu başarısızlığı gidermek, toplumsal tıkanıklığı açmak için cumhuriyetin demokratikleştirilmesini, sivilleşmeyi, insana yönelik bir anlayışı önerenlere Ankara on yıldır olmadık muameleleri reva gördü.
AB süreci, tüm bunları söyleyenlerin AB standardında bir Türkiye istediklerini inkar edilemez bir biçimde berraklaştırıyor. Yoksa, The Economist de tahlilinde baştan aşağı "İkinci Cumhuriyetçi" bir yaklaşımı benimsemezdi.
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
