|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Çifte dopingle nefeslenme payı
Mali piyasalar haftaya iki önemli ve olumlu haberle giriyor. Biri temmuz ayında da enflasyonun gerilemesi. Toptan fiyatlarda üç ay, tüketici fiyatlarında iki ay üstüste gerilemeler ilk kez gerçekleşiyor. Bunun ekonomi üzerindeki olumlu dalgası faizlerden başlayarak görülebilir.
İkinci olumlu haber ise IMF'ye yapılacak borç geri ödemelerinin ötelenmesi. 2004 yılında 9.7 milyar dolar yerine 5.2 milyar ödenecek. Buradan 4.5 milyar dolarlık bir rahatlama var. 2005'te 10.1 milyar dolar yerine 7.8 milyarlık ödemede bulunacak Türkiye. Buradan 2.3 milyarlık ötemele söz konusu. Böylece iki yılda 6.8 milyar dolar daha az ödeme yapılacak.
2004, IMF'ye geri ödemelerin başlayacağı ilk yıl olarak önemliydi. Yıllarca IMF kredisi kullanmış bir ülke ilk kez bu kuruma yüklü bir ödeme yapacaktı. Aynı yıl Türkiye'de yerel seçimler olacak. Bunun kamu harcamalarını artırması ihtimali beklentileri olumsuz etkiliyordu. Dış borç geri ödemelerinin yoğunluğu ile Türkiye'nin 2004'te krize girebileceği senaryoları bile, yabancılar tarafından üretilmişti.
* Faizi düşürür- İşte 2004'teki 4.5 milyar dolarlık borç kaydırması ekonomide karar alıcıları ve mali piyasaları rahatlatabilir.Yaklaşmakta olan 2004 yılını bir kabus olmaktan çıkartır. Hazine faizlerinin düşüşüne yeni bir ivme katabilir. Dolar 1.373 bin lira iken yapılan müdahalenin ardından yükselişe geçmişti. Burada da çıkışı kesebilir ve hatta yeni bir düşüş başlatabilir. Çünkü gelecek yıl Türkiye'den çıkacak döviz 4.5 milyar dolar azalacak. Aynı miktardaki parayı Hazine borçlanmak durumunda kalmayacak, faizler de gevşeyebilecek. Asıl hareketin faizde olacağı tahmin edilebilir.
* İç borçta rahatlık- Hazine faizlerini bir başka etken daha gevşetebilir. O da yılın geride kalan ağustos-aralık döneminde Hazine'nin ödemeler yönünden daha rahat olması. Bitişikteki grafikten izlenebileceği gibi, 7 aylık dönemde 56.7 milyar dolarlık iç borçlanma yapılmasına karşılık önümüzdeki 5 aya düşen miktar bunun tam yarısı olan 28 milyar dolar kadar. 7 aylık dönemde Hazine ödediği iç borçların yüzde 96'sını yeniden borçlanarak sağlarken, önümüzdeki 5 aylık dönemde bu oran yüzde 77'ye düşecek. Faiz oranlarını ise asıl piyasaya yapılacak borç geri ödemeleri ve yeniden borçlanma belirliyor. İşte geçmiş 7 ayda piyasaya yapılan iç borç ödemeleri yüzde 102'den yüzde 80'e inecek.
Bu sırada ABD ile ilişkilerin düzelmesi halinde kullanılacak 8.5 milyar dolarlık kredinin 2004 yılını daha da rahatlatması beklenebilir.
* Faiz dışı fazla kilit- Dış ve iç borç yönünden ekonominin rahatlamasına karşılık, sonucu asıl faiz dışı fazlanın ne oranda tutturulacağı belirleyecek. Çünkü bu oran, hem iç borçların sürdürülebilirliği ve faiz oranları, hem de IMF ile ilişkiler ve beklentilerin yönlendirilmesinde anahtar konumunda. Bitişikteki grafikte ise 7 aylık dönemde 4.8 milyar dolarlık faiz dışı fazla sağlanmasına karışık geride kalan 5 ayda 8.4 milyar dolarlık bir fazla verilmesi gerekiyor. İşte hükümetin asıl sınavı burada.
Dış borç ve iç borçta yakalanan bu fırsat, enflasyonda yakalanan bu düşüş ivmesi ancak faiz dışı fazla hedefinin tutturulmasıyla iyi kullanılmış olacak. Asıl o zaman ekonomide ve mali piyasalarda kalıcı bir iyileşme sağlanabilecek. Aksi taktirde bu fırsat da geçmiştekiler gibi, sadece bir-iki aylık iyileşmeyle sonuçlanıp gidecek.
* Sonuç- "Fırsata egemen olan, hayata egemen olur" Ebner Eschenbach
Mesajlarınız için:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
