|
 |
|
Muteahhit fabrikasi gibi ilce
Arhavi Koprusu'nu gectik. Parantez icinde, koprunun "eski adi" da yaziliydi
"Kapisre."
Ve Arhavi'ye girdik.
Girmemizle birlikte burnumuza bir "koku" geldi. "Fabrikada yeni uretilen cayin" kokusu. Cay uretimi surdukce bu koku hep olurmus. Yilda, 105 gun.
Arhavi "cay kokulu bir guzel ilce."
****
Okuma yazma orani "cok yuksek."
Her ailede mutlaka "bir iki universite mezunu" var.
Alti mahalleli Arhavi'nin her mahallesinden "birkac trilyoner" cikmis.
Ornegin...
Carmiklilar, Arhavili.
Nurettin, Erol, Oguz Carmikli.
Ataturk Baraji'ni yapan Ata Insaat'in sahibi Ertugrul Kurdoglu, Arhavili.
MNG'nin sahibi Mehmet Nazif Gunal, Arhavili. Ozaltinlar, Arhavili.
Nuri, Hayrettin, Nurettin Ozaltin.
Ener Holding'in sahibi Yavuz Batum, Arhavili. Ankara'da muteahhitlik yapan Hayati Cebeci, Ali Yildiz, Naim Ozkazanc ve daha pek cok kisi Arhavili.
Ticaret Odasi Baskani Sadi Yildizcan
- Burada toprak yetersiz... O sebeple insanimiz, buyuk sehirlere gidiyor... Ve buyuk muteahhit oluyor.
- Neden muteahhit?
- En buyuk bes koyumuzden biri Dulgerli koyu... Dulgerli, insaat kalipcisi demektir... Bu koy, muteahhit yetistirir... Arhavi, Turkiye'nin muteahhit fabrikasidir.
****
Karadeniz'de pek cok yerde "silah fabrikasi" var. Arhavi'de de var
Arsan. (Arhavi Silah Sanayii.)
Fabrika'da Atmaca ve Sahin marka tabanca yapiliyor. Tabii "cay fabrikalarini" saymaya gerek yok.
****
Lipton, 1994'ten bu yana Arhavi'de cay uretiyor. Fabrikayi gezdik. Gunde 120 ton yas cay isliyor. Rize'ye 70, Artvin'e 70, Gurcistan sinirina 26 kilometre olan Arhavi "dunyaya cay satiyor."
- Baskan... Nufus kac?
Belediye Baskani Musa Ulutas'in yaniti
- Nufus 15 bin ama... Arhavi disindaki Arhavililer'in sayisi 80 bin.
****
Arhavi disindaki Arhavililer "Arhavi'den kopmamislar." Kimi Kultur Merkezi yaptirmis. (Carmiklilar.)
Kimi okul. (Ozaltinlar.)
Arhavi'de adim basi "modern bir bina."
- Burasi nedir?
- Orhan Carmikli yaptirdi... Diyaliz unitesi... Saglik Bakani'na soyleseniz de burayi calistirsa.
****
Arhavi "modern bir yer."
"Ac ve acikta" insan yok.
"Dayanisma... Yardimlasma" cok ileri boyutta.
Buradan cikan zenginlerin "bir ayaklari Arhavi'de."
Ama butun bunlara ragmen, Arhavi'nin "cok onemli bir sorunu" var. Belediye Baskani Musa Ulutas
- Issizlik ne zaman sona erecek?
Cernobil'in faturasi mi?
Hopa'dan Sarp Sinir Kapisi'na giderken, son yerlesim yeri "Kemalpasa" beldesidir.
Sinira "dort kilometre."
Ogle yemegini Kemalpasa'da yedik.
"Sevket Baba"da. Balik deseniz cok taze, laz boregi deseniz cok guzel.
- Baskan, her sey mukemmel de... Biz rejimdeyiz.
-Yavuz Bey, kusura bakma amaBaslatma simdi rejime... Karadeniz'de rejim olmaz... Karadeniz'in havasi, suyu tam tesekkullu hastanedir... Bir seyin kalmaz.
****
Belediye Baskani Mahir Dudak yemekte "son zamanlarda artan olumlerden" bahsetti
- Ozellikle de gencler oluyor... Kadinlarda meme kanseri... Rahim kanseri... Erkeklerde akciger kanseri... Hangi ilceye gitsem gunde 4-5 cenaze... Son 3-4 yildir iyice artti.
- Neden baskan?
- Kimse bilmiyor.. Halk arasinda "Cernobil patladi... Turkiye gereken onlemi almadi... Ondan" deniliyor... Ne olur yazin da, gelsinler, arastirsinlar.
****
1987 referandumundan hemen onceydi. "Yasakli Demirel'le" Hopa'ya gelmistik.
Guneri Civaoglu, Yalcin Dogan'la sahilde yurumustuk. Gece de Demirel'in odasina birlikte gitmis, "gelecegin parlak kenti Hopa'yi" konusmustuk.
Seneler sonra Hopa'ya "Cumhurbaskani Demirel'le" yine geldik.
"Iste kafamdaki, hayalimdeki Hopa" demisti
- Avrupa'dan ne farki var.
"Bu son geliste" ise...
Gorduk ki "cok fark var."
"Herkes gider Mersin'e" misali, Hopa "tersine, tersine" gitmis.
Ve modern Hopa, cagdas Hopa "bu gerilemeyi hic hak etmemis."
Hopa'ya ne oldu?
Hopa... "Az otesi" Sarp Sinir Kapisi ve Gurcistan... 18 kilometre. Turkiye'den cikacaklar icin "son kapi."
"Giris yapacak olanlar" icin de "ilk kapi." "Sinirdaki ilcenin" hareketli olmasi, ekonomisinin iyi olmasi gerek. Ama ne gezer.
Mahir Dudak bir dert kupu olmus
- Onbes yildir Belediye Baskani'yim, hic bu kadar bunalmamistim.
****
"Eskiden" Hopa'da tek bir otel vardi
Papila. Simdi otelden gecilmiyor
Terzioglu, Feronti, Cihan, Ustabas, Flas... Buyuklu, kucuklu 15 otel.
Ama "sinek avliyorlar."
Doluluk orani yuzde yirmi.
****
- Mahir Baskan... Neler oldu Hopa'ya?
- Uc baraj yapiliyordu... Muratli, Borcka, Artvin... Yavasladi... Kriz oldu, ekonomi daraldi... Karadeniz'e gelen turist gruplari, gunubirligine Batum'a gecseler, o bile Hopa'ya canlilik saglar... Ama Sarp Sinir Kapisi bir sorun... Bizim tarafta bir saat burokrasi, Gurcistan tarafinda uc saat... Bu durumda kim gelir, kim gider?
****
- Yavuz Bey... Hergun insanlar geliyor... Baskanim diyor... Beni ise al... Sigortami ode, yeter... Maas istemiyorum.
Hopa "uzaktan" bakinca, ya da "bir otelin terasindan..."
Sanki modern bir Avrupa kenti.
Gunduz, manzara guzel.
Gece, cok daha guzel.
Ama caddelere, sokaklara dalip da, insanlarla konusunca... Moraliniz bozuluyor.
Zira "issizlik... Daralan ekonomi... caresizlik."
Ve halkin feryadi
- Daha birkac yil oncesine kadar boyle degildik... Bereket vardi... Yavuz Bey, ne oldu bize?
Arhavi'de lider "Kazim Amca"
Kazim Amca, Arhavi'nin "alameti farikasi."
"Sembolu."
"Tarihi eseri."
- Kazim Amca... Yas kac?
- 80.
- Kac yil Belediye Baskanligi yaptiniz?
- 1942'de Belediye olduk... 12 yil, 3 ay, 21 gun Baskanlik yaptim.
- Sonra?
- Oncesi var... Dedem (Osman Bey) 18 sene yapti.
- Baska?
- Husnu amcam 8 yil.
- Baska?
- Babamin kuzeni Ahmet, 4 yil.
- Baska?
- Yegenim Vasfi 8 yil.
****
Yas 80 ama, Kazim Kurdoglu "cok saglikli."
- Yavuz Bey... Ben Cezmi Or'la birlikte kosardim.. Yerli at, arkamdan yetisemezdi.
- Rejim falan yapiyor musunuz?
- Ne rejimi... Ramazanda iftarda, 35 lokma tatlisi yerim... Bazan 12 porsiyon asure.
- Sonra?
- Sonra, marsandiz gibi yurur, eritirim.
****
- Kazim Amca... Siyaset?
- Ak Parti icin kesin ve keskin konusamiyorum... Bir yil gecmesi lazim.
- Hemsehriniz Mesut Bey icin ne diyorsunuz?
- Bir kase icinde, bir cesit corba olur... Koalisyon dedigin ise farkli bir corba... Herkes, baska tarafa cekti... Sonra da hic geregi yokken, erken secim diye tutturdular.
****
Kazim Amca'dan mesajlar...
Ankara'ya mesaj
- Devlette savurganligi onleyin.
Vatandasa mesaj
- Adamin corba icecek kasigi yok, ama cebinde Marlboro var... Ayiptir... Evinin nafakasini bosa harcama.
Ve herkese son mesaj
- Cocuklarinizi okutun.
- Kazim Amca siz okuttunuz mu?
- Uc cocugumu da okuttum... Dokuz torunum var... Ucu muhendis... Geriye kalanlardan biri Ingiliz Dili ve Edebiyati okuyor, digeri Amerikan Dili ve Edebiyati... Otekiler, universite cagina gelmediler... Yavuz Bey... Arhavi demek universite demektir.
Hopa Limani'da kapasite dustu
Hopa'da bir "Mersinli'ye" rastladik.
Ve kucaklastik.
Hopa-Mersin 1150 kilometre.
- Hemsehrim... Burada ne isin var?
- Yavuz Bey... Ben Hopa Limani Isletme Muduruyum.
"Liman Muduru" demek...
Sadece Hopa'da degil, "bolgede" cok onemli bir isim demek.
- Limanda durum nedir?
- Yuzde 20 kapasiteyle calisiyoruz.
Hopa Limani gibi "dev bir eser" eger yuzde 20 kapasiteye kadar dusmusse...
"Bolge ekonomisi icin" baska sey soylemeye gerek yok.
Limana "Baku-Ceyhan boru hatti icin" malzemeler geliyor... Sibirya'dan komur geliyor. Rusya, Irak'a "malzeme" gonderecek.
O bekleniyor.
"Hopa aciklarinda" petrol aranacak.
Umutlar "ona baglaniyor."
Mersinli, Hopa Liman Muduru Bulent Akbas da bos zamanlarinda Karadeniz'e bakarak "resim yapiyor."
Limanin icinde "hayvanat bahcesi" kuruyor. Hopalilar "geliyor, geziyor, vakit geciriyor" ve soylene soylene gidiyorlar
- Eskiden bu liman boyle miydi?.. Gemiler gelir, gemiler giderdi... Ekonomi diriydi... Ama kriz geldi, Hopa'nin belini buktu.
Kenan Sonmez'in projeleri
Kenan Sonmez "Hopa'nin evladi." Gecen donem, Bursa milletvekiliydi.
Hopa, oylesine goc vermis ki
Bursa'daki Istanbul'daki Hopalilar, "Hopa nufusundan kat, kat fazla."
Kenan Sonmez dedi ki
- Hopali'nin, Hopa'da kalarak karnini doyurmasi icin proje uretmek zorundayiz.
Proje bir "master plan."
"Hopa-Batum demiryolunu" acmak.
Hopa, Rize ve Trabzon'u "Asya'nin dunyaya acilan kapisi" yapmak.
Sonmez
- Bunlar olursa, bolgede sanayi dogarIssizlik kalmazSokaklardaki genclerle konustunuz mu?.. Neler diyorlar?
Konustuk elbette.
Her uc gencten ikisi issiz. Her iki issizden biri universite mezunu.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
