|
 |
|
EMRE AKOZ
Warhol'dan ColaTurka'ya
Bugun reklamlara agirlik veriyoruz...
Gormussunuzdur, ColaTurka'nin farkli reklamlari var. Bunlardan biri de duz bir fon uzerine yerlestirilmis 36 adet (6x6) ColaTurka kutulari...
Daha cok otobus duraklarinda ve gazetelerde yer alan bu reklami Andy Warhol'un 'Campbell Corbalari' resmine benzetenler, ona gonderme yapildigini dusunenler var.
ColaTurka'nin reklamlarini hazirlayanlar gercekten de Andy Warhol'a gonderme yapmis (selam yollamis) olabilirler. Cunku su dunyada Warhol eserlerini bilmeyen tek bir reklamciya dahi rastlamaniz mumkun degil.
Hatirlatalim Amerikali sanatci Warhol 1960'larda marketlerde satilan Campbell domates corbalarinin kutularini tuvale boyle yan yana siralayarak aktarmisti. Warhol'un yaptigi resimlerle, ColaTurka afislerini yan yana koydugunuzda ilk bakista 'ayniymis' hissini veriyor. Ama oyle degil iste! Aslinda boyle bir iliski yok. Bu sadece 'yuzeysel' bir benzerlik. Anlatmaya calisayim...
****
Andy Warhol'un 'pop art' adi verilen calismalari, zamaninda buyuk saskinliga yol acmisti. Peki niye? Cunku Warhol o gune dek yapilmamis, yapilsa dahi sistematik olarak uygulanmamis bir seyi deniyordu.
Warhol'a kadar 'mallar' yani seri uretim sonucu piyasaya surulen sanayi urunleri, 'kendileri olarak' resmedilmedi. Insanlar (tek ya da grup halinde) ve doga (naturmort ya da manzara olarak) tuvallerde yer aldi. Urunler ise meta olarak degil, insanla ya da dogayla iliskisi baglaminda resme girdi. Ornegin resimde tufek vardi ama zaten gordugumuz bir savas tablosuydu.
Iste Warhol bu gelenegi kut diye yikti. Metalari, reklami ve pazarlamayi resme soktu. Markete gittiginizde gordugunuz sira sira, tepeleme yigilmis corba konservelerini tuvale aktardi. Hem de hemen hicbir 'dolayima', 'deformasyona' basvurmadan! Oldugu gibi.
Peki fark nerede?
Fark surada Warhol resim tarihiyle ve sanata iliskin anlayisla (ideolojiyle) hesaplasiyordu. Ona kadar sanat; yuce, ulvi, ustun bir eylem olarak kabul edilmisti. Warhol sanatla reklami, resimle kapitalizmi bir araya getirdi. Ama o hala bir sanatciydi. Cunku resim yapiyordu, reklam degil. Resim satiyordu, 'meta' degil. Yoksa Warhol'dan once de ve sonra da (bugun ColaTurka reklamlarinda yapildigi gibi) urunler ust uste, yan yana dizilerek reklam edildi ya da pazarlandi.
Bilirsiniz Bu teknik artik bizde de sik sik uygulaniyor. Ornegin... Cok satan bir yazarimiz (Orhan Pamuk, Ahmet Altan gibi) yeni bir kitap cikardiginda Remzi Kitabevi'ne bir ugrayin. Kocaman bir 'stand'in o yeni kitapla dolduruldugunu goreceksiniz.
ColaTurka'lari boyle sira sira dizenler Warhol'dan esinlenmis ya da ona selam gondermis olabilir. Ama neticede ortaya cikan benzerlerini bin kere gordugumuz turden bir reklamdir. Warhol ise resim yapiyordu.
****
(Not Hadi bir baska 'yuzeysel' iliski daha... Bilirsiniz sair Cemal Sureyya bir iddia uzerine soyadindaki iki 'y'den birini atmis, Cemal Sureya olarak hayatina devam etmistir. Andy Warhol'un gercek soyadi Warhola'ydi. Bir gun bu ad yanlis yazildi. Sondaki 'a' harfi dusmustu. Andy de o gunden sonra Warhol'u benimsedi.)
Sabah Reklam Servisi'ne acik mektup
Dun uyanir uyanmaz (Cumartesi) gazeteleri aldim. Her zaman yaptigim gibi once Sabah'in tum sayfalarina goz attim. Haberlere, yazarlara baktim. Tabii reklamlara da...
Ardindan sira Milliyet'e geldi. Ayni sekilde ona da baktim. Son sayfasina geldim. Tam birakiyordum ki... Gordum! T-box reklamini gordum. Hemen donup Sabah'i bir kez daha taradim Yok! T-box'in reklami Sabah'ta yoktu. Gazetelere bakmaya devam ettim. Hurriyet'te de karsima cikmaz mi!
Arkadaslar... Biz 'Cumhuriyet' miyiz? 'Zaman' miyiz? Nerede bu guzelim T-box reklami? Isin parasal yonu beni dogrudan ilgilendirmez. Ama iyi bilirsiniz ki reklamin bir tanimi da 'ticari iletisim'dir; yani bir bakima 'haber' sayilir. Dolayisiyla bu 'haber' bizde yoktu. Boyle bir vicdansizligi nasil yaparsiniz? T-box marka 'g-string'lerin besi bir yerde 19 milyon 950 bin liraya satildigini kadin (ve erkek!) okurlara nasil duyurmazsiniz?
Eger bugun (Pazar) de o estetik abidesi reklami gazetemizde goremezsem teessuflerimi yetkili mercilere iletecegim. Imza Bir erkek.
EYVAH, KAMYONETLER!
Istanbul Il Trafik Komisyonu 'ekonominin canlanmasina katkida bulunmak' amaciyla 1 Eylul'e dek kamyonetlerin Bogazici Koprusu'nu kullanmasina izin vermis. Komisyon, 'Okullar kapandi, trafik rahatladi' demis. Bu arkadaslar hic kopruden gecmiyor galiba. Ucret iki milyondan 2 bucuk milyon liraya ciktigindan beri millet sacini basini yoluyor. Cunku 500 bini olmadigi icin herkes para bozduruyor. Uzun kuyruklar oluyor giselerin onunde. Birakin kamyonetleri filan da once otomatik gecis sistemini yayginlastiracak politikalar uygulayin!
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
