|
 |
|
SOLI OZEL
Dis politikamiz
Turkiye'nin dis sorunlar gundemi uzun suredir pek degismedi. Ancak bu gundemi tanimlayan baglam son on uc yilda, ozellikle de son bes yilda cok degisti. Ulke yalnizca toplumu ve siyaseti donusturen derin travmalar yasamakla kalmadi. Turkiye'nin dis siyasetini tasarladigi ve uyguladigi uluslararasi iliskiler sistemi donustu.
Anadolu yarimadasi gibi tarih icinde hemen hep merkezi konumda bulunmus ve bu nedenle de kendisini cevreleyen kosullardan cok etkilenmis bir cografyanin siyaseti cevrede olup bitenlerden mutlaka etkilenir. Ayni zamanda bu siyaset cevreyi de etkiler. Bu nedenle Turkiye'nin cevresi tumuyle yeniden tanimlanirken Turkiye'nin ic duzenlemelerinin yerinde saymasi mumkun degildir. Buna kalkismak ulkeyi daraltir. Toplum krizlerden basini alamaz hale gelir.
Turkmenler'le iliskimiz...
Su anda yasanan bazi sikintilarin da kokeninde Turkiye'yi yonetenlerin Soguk Savas'tan bu yana yasanan buyuk donusume uyum saglamaktaki isteksizlikleri yatiyor. Bir bakima bu isteksizlik Turkiye'nin stratejik cikarlarini tanimlarken kullanilan perspektifin bir sonucu. Yeni sartlara ve baglama uyum saglamanin ayni zamanda Turkiye icinde de cok farkli iktidar dengelerine gidilmesini gerekli kilmasi da bir diger etken.
Eger bu degerlendirme dogruysa Turkiye'nin Kibris gibi, kuzey Irak gibi kemiklesmis meselelerine yaklasimini degistirmesi de sart oluyor. Zira bu meselelerde eski tavirlarda ve onceliklerde israr etmek Turkiye'nin ic yapisini cok daha kirilgan hale getirebilir. Hic kuskusuz bu gibi konularda yeni uretilecek siyasetlerde belli olcude risk paylari da olacaktir. Ancak risk almayan bir ulke de uluslararasi siyasette etkin bir aktor olamaz kolay kolay.
Mesela, kuzey Irak'ta Turkiye'nin cok yakin zamana kadar Bagdat'la iliskilerine kurban ettigi Turkmenler'le bugun yakindan ilgilenmesi haklidir. Ancak bunun siyasetinin etnik milliyetcilik veya askeri/stratejik parametrelerle degil, insan haklari temelinde olusturulmasi daha dogrudur. Bu sekilde Turkiye, Irak'taki tum topluluklarin haklarinin guvencede olmasi talebinde saglam zemine basmis sayilabilir. Ustelik Turkiye icinde etnik kimlige vurgu yapilmasi kabul edilmezken Irak'ta etnik temelli kimlik tanimlamalarini savunmak da pek tutarli bir davranis sayilamaz.
Yeni siyaset gerekli
Toplumsal hafizadan kolayca silinmeyecek Suleymaniye rezaletinden sonra Disisleri Bakanligi'nin hazirladigi yeni Irak siyasetinin devreye sokulmasi gerekir. Bunun da ilk adimi herhalde kuzey Irak politikasinin sivil kontrole gecmesidir. Bolgenin ve Irak'in Turkiye acisindan stratejik oneminin yalnizca askeri acidan degil ekonomik acidan da tanimlanmasi gerekecektir. ABD'nin Turkiye'nin KADEK ile ilgili kaygilarini dikkate alan bir cizgi izlemesi, Turkiye'nin de guney komsusunun ABD oldugu idrakiyle hareket etmesi iliskilerin normallesmesini kolaylastiracaktir.
Bu arada da Turkiye'nin ekonomi ve siyasette kendi ic donusumunu tamamlamasi onumuzdeki yillarda sekillenecek bir bolge ve dunya duzeni icinde basat bir aktor olmasinin onunu acacaktir.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
