|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Findikta tum hesaplar 2 dolara cikiyor...
Karadeniz turunda gorduk ki, bolge insaninin sorunlarinin cozumu ve Turkiye'nin yilda yaklasik 300-400 milyon dolarlik daha fazla ihrac geliri elde etmesi icin findigin fiyati onemli. Cunku dunya findik ihracatinin yaklasik yuzde 70'i Turkiye'nin elinde. Ancak finansman gucluklerinden, dogru durust bir findik politikasi olmamasindan dolayi, fiyatlari belirlemek son yillarda tamamiyle ithalatcilarin eline gecmis. Ihracatcilarin buyuk kismi ithalatcilarin temsilcileri gibi calisiyor. Turkiye elindeki findigi ucuza Avrupa'ya kaptiriyor. Ornegin, findik fiyatinin yukseldigi 1997'de Turkiye 1 milyar dolarlik ihracat yaparken sonraki yillarda bu rakam 500-600 milyon dolara indi. 10 yillik surede Turkiye'nin kayip rakami 4-5 milyar dolar eder.
* Piyasa duzenleyicisi- Ciftcinin eline gecen rakam kg basina 1 dolarla 4 dolar arasinda degisiyor. Piyasa duzenleyicisine siddetli bir ihtiyac var. Burada Fiskobirlik cok az alimla ve onumuzdeki yillardaki tavrini ortaya koyarak bu piyasa duzenleyicisi gorevini ustlenebilir. Elbetteki ciftcilerin orgutu olan bu kurulusun siyasetcilerin etkisiyle "ucuz findik lobisinin" etkisine girmemesi kosuluyla. 1990'dan bu yana findik taban fiyatlarini her yilin agustos ayi sonu dolar kuru ile dolara cevirdik. 13 yillik ortalama 2 dolara cok yakin cikiyor. Uzun vadeli ortalama fiyati 2 dolar civarinda.
* Piyasanin yapisi- Buna alicilarin bir itirazi yok. Alternatif bir urun aramaya da gerek duymuyorlar. Ustelik findigin en cok kullanildigi sanayi dali cikolatanin uruteminde findik maliyetin yuzde 20'sini olusturuyor. Yani cikolata ureticilerini findik fiyatinin 2 dolar veya 2.5 dolar olmasi pek rahatsiz etmiyor. Findigin son uc yilda dolar bazinda yaklasik yariyariya dusmesi cikolata fiyatlarinda ucuzluk yaratmadi. Baska bir ulkenin 2 dolar civarindan pazara girmesi de soz konusu degil. Bu durumda Turkiye kaderini eline almak icin findikta piyasa duzenleyicisi olmali. 2002'den itibaren taban fiyati aciklanmamasi ve destekleme alimi yapilmamasi, findigin kaderine terketmesini gerektirmiyor. Cunku piyasanin yapisi bozuk. Tamamen alicilardan yana bir piyasa kurulmus.
* Cay-bugday ornek- Trabzon CHP Milletvekili Akif Hamzacebi'nin belirttigi gibi, "findik fiyatinda en iyi hesap, hukumet acisindan en tutarli davranis, caya ve bugdaya verilen yuzde 40'lik artis." Bu da gecen yilki kg basina 2 milyon liralik fiyatin bu yil 2.8 milyon liraya cikmasi demektir. Bugunku 1.4 milyon liralik dolar kuru uzerinden 2 dolarlik fiyata ulasiliyor.
* Uc temel gerekce- Eski Trabzon milletvekillerinden Eyup Asik, boyle bir artisin verilmesinin zorunlu olduguna dikkat cekiyor. Ustelik bu yil findik rekoltesi dusuk. Asik diyor ki, "Findikta uc kazigi birden ciftci kaldiramaz. Hukumetin ona gore findiga bir an once sahip cikmasi, politikasi aciklamasi ve dusuk findik fiyati lobisinin tuzagina dusmemesi gerekir." Ciftcinin ve ulkenin cikarinin nerede oldugu apacik belli. Siyasetcinin cikari da yerel secim oncesinde ciftciyle ayni. Bakalim hukumet ne yapacak?
* Sonuc - "Hileli pazar mideyi bozar" Turk Atasozu
Mesajlariniz icin:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
