|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Türkiye'nin iş yapma düzeni benzin istasyonlarında saklı
Apartman, işyeri, düğün salonu ile iç içe, yan yana, üst üste akaryakıt istasyonu açma işi acı sonuçlarından birini verdi. Ankara'daki patlamada 229 kişi yaralandı. 10'larca araç, işyeri ve konut tahrip oldu. Şimdiye kadar hemen her yıl şehir içinde bu tip patlamalar gerçekleşti. Ancak ilk kez bu kadar fazla yaralıyla sonuçlanıyor.
Şehir içinde akaryakıt istasyonu elbette açılır. Ancak dünyadaki örneklerinde olduğu gibi. Düğün salonu altında, okul yanında, apartman altında değil. Etrafında belli bir boşluk bırakılması koşulu ve birbirinden en az 2 kilometrelik mesafeyle akaryakıt istasyonları kurulabilir.
* Neyin göstergesi- Bu son olay, Türkiye'de siyaset yapma tarzının göstergesidir.
Yine bu olay Türkiye'de kamu yönetimine, ya da yönetimsizliğine güzel bir örnektir. Kısaca Türkiye'nin düzeni veya düzsensizliğini yansıtması açısından iyi bir örnekti.
Bu, son olay, benzin istasyonu sayısının gereksiz yere şişirildiğini, şehir içinde isteyenin bedelini ödedikten sonra istediği yere akaryakıt istasyonu açabildiğini, bunların bazılarının ruhsat almadan işlerine devam ettiğini ortaya koydu.
Sorun dünkü Bakanlar Kurulu'nda görüşüldü. Hükümet konunun ciddiyetini kabul etti ve yeni bir kanun çıkartarak sektöre çeki düzen vereceğini açıkladı.
* Fiyatlar neden düşmedi- Akaryakıt istasyonlarına verilecek bu çeki düzen mutlaka fazlalığı da kapsamalı. Sadece güvenlik boyutunda kalmamalı. Çünkü sayı çok olunca yine kamu kesimine veya halkın sırtına yeni yükler bindiriyor. Son olarak dağıtım ve bayi payları 2 cent artırıldı. Doların gerilemesine ve petrol fiyatlarının düşmesine rağmen Türkiye'de akaryakıt fiyatları bir türlü düşürülemedi. Bunda devletin aldığı vergileri artırmanın payı büyük. Ancak bir de, dağıtıcı şirket ve bayi payı var. Hem vergiler arttı hem bayi payları. Sonuçta dolar 1.700'lerdeyken ve petrol fiyatları 30 doların üzerindeyken benzine tüketicinin ödediği fiyat ile doların 1.400'lere, petrol fiyatlarının da 23 dolara indiği zaman ödediği fiyat pek değişmedi. Artık enflasyon da düşüyor.
* Almanya'dan beş kat maliyetli- Hazine'nin hazırladığı bir rapor Türkiye'deki akaryakıt istasyonları konusundaki gerçeği gözler önüne seriyor. İstasyon başına Türkiye'de 551, Almanya'da 3.196, İngiltere'de 2.408, Fransa'da 2.077, ABD'de 1.289 araç düşüyor. Bu bakımından Almanya, Türkiye'nin 5.7 katı düzeyinde.
Tabii dağıtım şirketi ve akaryakıt bayi kârı bununla ters orantılı çalışıyor. Dağıtım ve bayilik işi Türkiye'de 9 cent'e (bu 11 cent'e çıkarıldı) yapılırken, Almanya'da 2.4 cent düzeyindeydi. Yani Türkiye'de akaryakıta aracılık etme işi Almanya'dakinin 4.5 katı düzeyine varıyor. Akaryakıt istasyonu sayısı 5.7 kat fazla, buna karşılık sektörde rekabet yok ve aracılık faaliyeti Almanya'nın 4.5 katı fazlasına yapılıyor. İngiltere'de bu rakam 2.3 cent.
* Çözüm nerede?- Almanya benzini düşük maliyetle tüketiciye ulaştırmanın yolunu bitişikteki tablodan izlenebileceği gibi, akaryakıt istasyon sayısını azaltarak bulmuş. Şimdi sıra Türkiye'de. 21 bankasını toprağa gömen ve mali sektörüne çekidüzen veren Türkiye, akaryakıt sektöründe aynı yapılanmayı başarmalı. Yoksa eski tarz siyaset yapma, eski tarz ekonomi politikası, her istasyonun bir KİT gibi kamu sırtından beslenmesi ve şehirlerdeki büyük tehlike devam edecek.
* Sonuç- "Ne dedik, ne olduk, cümlemiz bir hendeğe dolduk" Türk Atasözü
Mesajlarınız için:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
