|
 |
|
Doğalgaz soygununda Üçer sorgusu
TBMM Meclis Araştırma Komisyonu'nun hazırladığı raporda, Gama'nın patronu Erol Üçer'in Turusgaz'a ortak olabilmek için taraflara baskı yaptığı vurgulandı
Meclis Yolsuzlukları Araştırma Komisyonu'nun hazırladığı "doğalgaz raporu" yıllarca devam eden vurgunu tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi. Turusgaz'daki oyunlar, Mavi Akım senaryosu, kaybedilen milyonlarca dolar, doğalgaz santrallerine yapılan devlet ödemeleri tek tek ele alındı ve sorumluları belirlendi. Raporun en çarpıcı bölümünü, Turusgaz'ın ortağı Gama'nın patronu Erol Üçer'in, dönemin Cumhurbaşkanı Demirel'in tavassutunu istemesi oluşturdu. Rapordaki başlıklar şöyle
* Rusya, Türkiye'nin istediği ilave doğalgazı (1993) ancak kurulacak bir ortak şirket aracılığıyla verebileceğini bildirdi, Gazprom'un Rusya'daki binasını yapan Gama ile ortak oldu.
* 1993'te Başbakan Çiller'in imzaladığı anlaşma ile 1996'dan sonra gazın 2 milyar metreküp artması kabul edildi.
* Rus tarafı, ortak şirkette, kendisinin yüzde 41, Botaş'ın yüzde 39, Gama-Gazprom'un yüzde 20 hisseye sahip olmasını önermiş, önce yüzde 50 hissede ısrar eden Botaş daha sonra yüzde 35 hisseye razı oldu.
* Ortak şirkette yüzde 11 hisseye sahip olması gereken Gama lehine seyir izlendi ve pay yüzde 20'ye yükseldi.
* Turusgaz'ın, gerek kuruluşunun hukuka uygun olmaması, gerekse ülkeler arasındaki karşılıklılık esasına uyulmaması, fiyat formülünün hile ile değiştirilmesi gözönüne alınarak tasfiye edilmesi gerekir.
* Bir özel firmaya önemli ve sürekli kazanç sağlayan bu ortaklıkta hangi etkenlerin rol oynadığı belirsizdir.
* Mavi Akım, Rus emellerinin Kafkaslar'da sonuç almasını hedefliyor. Türkmen ve Azeri gazı yerine Mavi Akım'a öncelik verildi, Orta Asya stratejisi zarar gördü.
* Türkiye'nin enerji ve gaz talebi yüksek gösterildi.
* Mavi Akım'da gaz alma aşamasına gelindiğinde, Rus tarafı formülde "sehven!" hata yapıldığını ileri sürerek fiyat arttırma çabasına girdi. İstenen formül değişikliği gerçekleştiğinde Rus tarafı bugünkü öngörüyle 15 milyar dolar avantaj elde edecek.
YETKİSİ YOK AMA FİYAT REVİZYONUNA İMZA ATMIŞ
Sorumlu Zeki Çakan
Batı hattından gaz alımı sırasında yapılan fiyat revizyonunda Türkiye'nin çıkarlarının gözetilmediği vurgulanan raporda, bu işten dönemin Enerji Bakanı Zeki Çakan'ın sorumlu tutulması gerektiği vurgulanıyor. Raporda, fiyat soygununun nasıl yapıldığı şöyle anlatılıyor
* Rus gazının teslim basıncındaki düşme nedeniyle satış fiyatında yapılması gereken indirimden doğan 13.2 milyon dolar alacaktan vazgeçilmiştir.
* Fiyat revizyonuna imza atan dönemin Botaş Genel Müdürü (merhum) Hayrettin Uzun ile Gaz Daire Başkanı Gökhan Yardım'ın hiçbir yetkisi bulunmamaktadır.
* Botaş, Temmuz 2000'de fiyat indirimi istemesine rağmen, indirim anlaşmanın imzalandığı Eylül 2002 tarihinden geçerli kılınmış ve 2 yıl 2 ay içinde gerçekleşecek 166 milyon dolarlık indirimden vazgeçilmiştir.
* Fiyat indirimi, seçimlere yetiştirilmesi kaygısıyla düşük tutulmuş (yüzde 6), oysa 1994'teki fiyat revizyonunda Ruslar için yüzde 25 artış sağlanmıştır.
* 10 yılda iki kez fiyat revizyon hakkı varken sadece bir hak kullanılmıştır. Dönemin Enerji Bakanı Zeki Çakan bu işten sorumlu tutulmalıdır.
EROL ÜÇER, ANLAŞMANIN HIZLANDIRILMASI İÇİN YAZI YAZMIŞ
Demirel'den yardım istedi
Raporda, 21 Kasım 1997'de Gama Başkanı Erol Üçer'in Cumhurbaşkanı Demirel'e bir yazı yazarak, anlaşma onayının hızlandırılmasını istediği belirtiliyor. Raporda Üçer'in, "Botaş'ın, Turusgaz'a iştiraki anlaşması, Botaş Yönetim Kurulu'nca önemsiz ve yersiz nedenler öne sürülerek oyalanmakta ve onaylanmamaktadır" diyerek, anlaşmanın onayı için Demirel'in "tavassutu"nu istediğine dikkat çekiliyor. Gama'nın ortaklık konusunda taraflara uyguladığı baskı konusunda ise şöyle deniliyor
* Gama, kurulacak şirketin doğrudan ortağı olması için baskı yaptı. Başlangıçta, yeni şirketin ortağı olması düşünülen Gama, doğrudan ortak yapıldı.
* 31 Mart 1995'te yapılan ana sözleşme değişikliği ile Gama-Gazprom'a ait bazı hisselerin "hamiline" haline dönüştürülmesinin nedeni anlaşılamadı.
* 12 Ocak 1998'de Gama-Gazprom adı Turusgaz olarak değiştirildi ve 18 Şubat 1998'de gaz anlaşması imzalandı. Ancak, 1996'daki anlaşmanın formülü değiştirildi, 1998'deki metinde hile yapıldı. Bu metnin hukuki değeri yok.
Okan MÜDERRİSOĞLU
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
