|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Yılın ikinci yarısına girerken ekonomiye ince ayar gerekli
Ekonomide beklentiler 2001 krizi sonrasının en yüksek düzeyinde. Belli bir yatırım eğilimi başladı. İhracat artışı iyi. Bugün açıklanacak veriler büyümenin 2003 yılına taşındığını ortaya koyacak. Ancak ithalat patlıyor. Faizler reel olarak yüksek. Bu olumsuz gelişmelerin varlığı 2003 yılının ikinci yarısına girerken ekonomiye ince ayar çekmeyi gerektiriyor. Bu ince ayarın belli başlı nedenleri şöyle
* Programa devam mı?- İlk ince ayar IMF ile ilişkilere çekilmeli. IMF ile 5. Gözden Geçirme artık daha fazla geciktirilmeden tamamlanmalı. Gözden geçirmenin temmuza sarkması 6.'cıyla birleştirilme tehlikesini doğurdu. Ağırdan alma durumu devam ederse birleştirme zorunlu hale gelecek. Birinin altından kalkamayan, kalkmak istemeyen Hükümet çift gözden geçirmeyi nasıl başaracak? O zaman IMF ile ipler kopmayacak mı? İşte piyasalarda tedirginliğin ve orta vadeli beklentilerin iyileşememesinin nedenlerinden biri bu.
* Cari açık yumuşak karın- Ekonomide yeni bir ayarı gerektiren ikinci neden, ithalatta meydana gelen patlama ve cari açığın hızla büyümesi. Tıpkı 2000 yılındaki gibi bir durum söz konusu. Elimizde henüz dört aylık veriler var. İlk dört ayda 2000'de 5.430 milyon dolarlık dış ticaret ve 3.186 milyon dolarlık cari açık vardı. Bu yılın aynı döneminde 3.135 milyon dolarlık dış ticaret açığı ve 2.962 milyon dolarlık cari açık meydana geldi. Bu gidişle 2000'de oluşan 9.8 milyar dolarlık cari açığın altında kalınsa bile krizi tetikleyecek bir açıkla karşı karşıya kalma ihtimali yüksek. Bunun için ekonominin yavaşlatılması gerekiyor.
* Bütçe disiplini- İnce ayara üçüncü bir neden kamuda gelirlerin umulan kadar artmamasına karşılık harcamaların hedeflenenden fazla olması. Bütçe beklendiği gibi gitmiyor. 5 aylık verilerde bütçe gelirleri reel anlamda yüzde 7.4 azaldı. Harcamalardaki gerileme ise yüzde 3.6 düzeyinde kaldı. Doğal olarak bütçe açığı yüzde 3.7 düzeyinde büyüdü. Bu nedenle açığı büyütmekten vazgeçip azaltmanın önlemlerini almak gerekiyor.
* Faizin düşürülmesi- Bütçenin istenildiği gibi iyi gitmemesinin ve IMF ile ilişkilerin kararlı şekilde sürdürülmemesinin sonucu faizler beklendiği oranda düşmüyor. Faizlerin yüksek düzeylerini koruması hem iç borç stokunun hem bütçe açıklarının büyümesine yol açıyor. Hükümetin harcamacı eğilimini sürdürmesi de, iç borç stokunun öngörülenden daha hızlı artmasını beraberinde getiriyor.
* Talebin yavaşlatılması- Beşinci neden enflasyonun düşürülmesinde ortaya çıkıyor. O da talep riski. Talebin kıpırdanmasıyla tüketici fiyatları mayıs ayından beri toptan fiyatların önüne geçmeye başladı. Enflasyondaki bu makas değişikliğinin Haziran'da sürmesi halinde, Türkiye bir kez daha talebi yavaşlatma gereği ile karşı karşıya kalacak.
Talep asıl ithalatın ve dolayısıyla cari işlemler açığının kontrol altına alınması için yavaşlatılmalı.
* Yol ayrımı- İşte bu beş ana nedenden dolayı ekonomi 2003 yılının ortasında yeni bir kavşak noktasına daha geldi. Ya IMF ile gözden geçirmeyi tamamlayıp, talep kısıcı önlemlerle ithalatı ve enflasyonu dizginleme yoluna gideceğiz ya da sorunlar büyüyerek devam edecek. Sonunda 2001'de olduğu gibi duvara toslayacağız.
* Önlemse hemen- Ekonomiye ince ayar çekme ve önlem alma konusunda hükümetin herhangi bir bahanesi olamaz. Çünkü ortada iki yıl önce yaşanan acı bir tecrübe var. Tartışma tüm çıplaklığı ile kamuoyunun önünde gerçekleşiyor. Tek başına bir hükümet işbaşında. Yapmak istediği zaman her şeye gücü yetiyor. Acemiliğini üzerinden attı. İnce ayarı çekeceksek şimdi çekeceğiz. Çünkü yaz mevsimini kaçırırsak sonbahara geleceğiz. Bugün bu ince ayar çekmeyen hükümet hemen seçimlerin arifesinde talebi yavaşlatmaya yanaşmaz. Üstelik önlem şimdi alınmalı ki, yılın tümü kurtarılabilsin. Sonbahara kalırsa hem bünyedeki hastalık büyür hem de hükümet böyle bir şeye yanaşmaz. O zaman da geçmiş olsun!
* Sonuç- "Şu dört şeyin küçüğü yoktur Hastalık, düşman, ateş ve borç" Beydeba
Mesajlarınız için:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
