|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Yilin ikinci yarisina girerken ekonomiye ince ayar gerekli
Ekonomide beklentiler 2001 krizi sonrasinin en yuksek duzeyinde. Belli bir yatirim egilimi basladi. Ihracat artisi iyi. Bugun aciklanacak veriler buyumenin 2003 yilina tasindigini ortaya koyacak. Ancak ithalat patliyor. Faizler reel olarak yuksek. Bu olumsuz gelismelerin varligi 2003 yilinin ikinci yarisina girerken ekonomiye ince ayar cekmeyi gerektiriyor. Bu ince ayarin belli basli nedenleri soyle
* Programa devam mi?- Ilk ince ayar IMF ile iliskilere cekilmeli. IMF ile 5. Gozden Gecirme artik daha fazla geciktirilmeden tamamlanmali. Gozden gecirmenin temmuza sarkmasi 6.'ciyla birlestirilme tehlikesini dogurdu. Agirdan alma durumu devam ederse birlestirme zorunlu hale gelecek. Birinin altindan kalkamayan, kalkmak istemeyen Hukumet cift gozden gecirmeyi nasil basaracak? O zaman IMF ile ipler kopmayacak mi? Iste piyasalarda tedirginligin ve orta vadeli beklentilerin iyilesememesinin nedenlerinden biri bu.
* Cari acik yumusak karin- Ekonomide yeni bir ayari gerektiren ikinci neden, ithalatta meydana gelen patlama ve cari acigin hizla buyumesi. Tipki 2000 yilindaki gibi bir durum soz konusu. Elimizde henuz dort aylik veriler var. Ilk dort ayda 2000'de 5.430 milyon dolarlik dis ticaret ve 3.186 milyon dolarlik cari acik vardi. Bu yilin ayni doneminde 3.135 milyon dolarlik dis ticaret acigi ve 2.962 milyon dolarlik cari acik meydana geldi. Bu gidisle 2000'de olusan 9.8 milyar dolarlik cari acigin altinda kalinsa bile krizi tetikleyecek bir acikla karsi karsiya kalma ihtimali yuksek. Bunun icin ekonominin yavaslatilmasi gerekiyor.
* Butce disiplini- Ince ayara ucuncu bir neden kamuda gelirlerin umulan kadar artmamasina karsilik harcamalarin hedeflenenden fazla olmasi. Butce beklendigi gibi gitmiyor. 5 aylik verilerde butce gelirleri reel anlamda yuzde 7.4 azaldi. Harcamalardaki gerileme ise yuzde 3.6 duzeyinde kaldi. Dogal olarak butce acigi yuzde 3.7 duzeyinde buyudu. Bu nedenle acigi buyutmekten vazgecip azaltmanin onlemlerini almak gerekiyor.
* Faizin dusurulmesi- Butcenin istenildigi gibi iyi gitmemesinin ve IMF ile iliskilerin kararli sekilde surdurulmemesinin sonucu faizler beklendigi oranda dusmuyor. Faizlerin yuksek duzeylerini korumasi hem ic borc stokunun hem butce aciklarinin buyumesine yol aciyor. Hukumetin harcamaci egilimini surdurmesi de, ic borc stokunun ongorulenden daha hizli artmasini beraberinde getiriyor.
* Talebin yavaslatilmasi- Besinci neden enflasyonun dusurulmesinde ortaya cikiyor. O da talep riski. Talebin kipirdanmasiyla tuketici fiyatlari mayis ayindan beri toptan fiyatlarin onune gecmeye basladi. Enflasyondaki bu makas degisikliginin Haziran'da surmesi halinde, Turkiye bir kez daha talebi yavaslatma geregi ile karsi karsiya kalacak.
Talep asil ithalatin ve dolayisiyla cari islemler aciginin kontrol altina alinmasi icin yavaslatilmali.
* Yol ayrimi- Iste bu bes ana nedenden dolayi ekonomi 2003 yilinin ortasinda yeni bir kavsak noktasina daha geldi. Ya IMF ile gozden gecirmeyi tamamlayip, talep kisici onlemlerle ithalati ve enflasyonu dizginleme yoluna gidecegiz ya da sorunlar buyuyerek devam edecek. Sonunda 2001'de oldugu gibi duvara toslayacagiz.
* Onlemse hemen- Ekonomiye ince ayar cekme ve onlem alma konusunda hukumetin herhangi bir bahanesi olamaz. Cunku ortada iki yil once yasanan aci bir tecrube var. Tartisma tum ciplakligi ile kamuoyunun onunde gerceklesiyor. Tek basina bir hukumet isbasinda. Yapmak istedigi zaman her seye gucu yetiyor. Acemiligini uzerinden atti. Ince ayari cekeceksek simdi cekecegiz. Cunku yaz mevsimini kacirirsak sonbahara gelecegiz. Bugun bu ince ayar cekmeyen hukumet hemen secimlerin arifesinde talebi yavaslatmaya yanasmaz. Ustelik onlem simdi alinmali ki, yilin tumu kurtarilabilsin. Sonbahara kalirsa hem bunyedeki hastalik buyur hem de hukumet boyle bir seye yanasmaz. O zaman da gecmis olsun!
* Sonuc- "Su dort seyin kucugu yoktur Hastalik, dusman, ates ve borc" Beydeba
Mesajlariniz icin:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
