|
 |
|
Boyle giderse, fabrikami Irak'a tasiyacagim
30 ulkeye zeytinyagi ihrac eden Baser Grubu, zeytinyagina findik yagi karistirilarak yaratilan haksiz rekabetten yildi.
Mehmet Baser, "Durust calisan, bu iste uzun sure kalamaz. Kurallar degismezse fabrikami baska yere goturecegim" diyor
1990 yilinda ortagi Colgate icin sabun uretmek amaciyla Yatagan'da kurulu zeytinyagi fabrikasini satin alan Baser Holding, Colgate ile ortaklik bitince fabrikada zeytinyagi uretimine basladi. Basladi baslamasina da, kendini bir anda cok kaygan bir zeminde buldu. Halen 36 bin ton zeytinyagi uretimiyle Cin dahil pek cok pazarda varlik gosteren ve Turkiye icinde de pek cok markete ozel markali yag ureten holdingin Tuketim Grubu Baskani Mehmet Baser, sektordeki bazi oyuncularin yurtdisina yag ihracatinda karisik yag kullanarak haksiz rekabet yarattiklarindan yakiniyor ve Turkiye'yi terketmenin sinyallerini veriyor
"Umudumu kaybetmek istemiyorum ama, uzun vadede hicbir holding bu iste kalamaz. Yagdaki kurallari siyaset belirliyor. Mevcut kurallar degismedikce bu ulkede bu isi yapmaya devam etmemiz zor. Bu tur fabrikalarin Turkiye'de rahat calismasi icin kosullar yetersiz. Simdi Ortadogu'yu inceliyoruz. Onumuzdeki donemde yapabilecegimiz tek sey fabrikayi daha uygun kosullarin oldugu bir baska ulkeye tasimak. Belki Irak'a gideriz, belki de Suriye'ye. Niye Turkiye'de kalalim ki?"
SIKAYET ETMEK BOSUNA
Mehmet Baser, ozellikle findik yagi karistirilarak zeytinyagi ihrac edilmesinin rakip ulke Italyanlar tarafindan ozendirildigini, bunun da ozellikle ABD pazarindaki rekabeti zorlastirdigini anlatarak soyle devam etti
"Italyanlar bana da geldi, reddettim. Su an Turk zeytinyagi sektorunde buyuk, koklu hicbir ihracatci yoktur. Mumkun degil. Sabanci, Koc, nerede? Anadolu Grubu da Kirlangic'i mecburiyetten aldi. Kimi yillar 100-200 milyon dolar ihracat yapilabilecek urunde nicin buyukler yok? Giremezler cunku. Buyukler kagit uzerinde usulsuzluk yapamazlar. Findik yagini zeytinyagi gibi satarak hayali ihracat yapamazlar. Maalesef bu isi yapanlar bir guvenceleri var ki bu kadar rahat yapabiliyorlar. Halen devam ediyor. Ben ABD'de zeytinyagi isi yapan birinden fikir aldim, bana acik acik 'bu isi siz yapamazsiniz' dedi. Yapamayiz bu isi. Mevcut kurallar degismedikce durust calismak zorunda kalan kimse yapamaz. Iste bu nedenle ki ABD pazarindan ciktik iki yil once.
YAZIK OLDU PARAMIZA
* Peki zeytinyagi isine ne kadarlik yatirim yaptiniz?
Yatagan'daki fabrikanin sadece dunya pazarlariyla rekabet edebilmesi icin yapilan revize masrafi 2 milyon dolar. Yazik oldu paramiza. Satmak istesek ne olacak? Su an Turkiye'de o kadar cok yag tesisi var ki kimse almaz.
Bizim amacimiz o tesisi ileride daha iyi para kazanabilecegimiz baska bir ulkeye tasimak.
* Peki siz zeytinyagi isine girerken bu sikintilari bilmiyor muydunuz? Cunku yillardir konusulur bunlar...
1990 yilinda tesisi sabun uretmek icin Baser Kimya aldi. O zaman Colgate'in butun markalarinin satis ve pazarlamasi da Baser'deydi. Daha sonra Colgate Haci Sakir'i aldi, o tesiste sabun uretmeme karari aldik biz. Sabunla ilgili ekipmanlar Calgate'nin cesitli tesislerine gitti. Baser'in elinde de yag tesisi kaldi. Yoksa hayatta girecegimiz bir sektor degil, alnimiza yazilmis iste.
Biz hicbir sey yapmak istemedik, ama aile buyukleri fabrika olursa mutlaka baca tutmeli, tuttureceksiniz dediler. Biz orada once misirozu yagi yaptik, aycicek yaptik. Onlari hep ihracata calistik.
Turkiye herhalde dunyanin en pahali aycicek yagini yiyen ulustur. Trakya Birlik'in hantalligindan kaynaklanir bu. O isi surdurmekten vazgectik. Bu pazardaki kurallari, siyasetin bulastigi bir sistem belirliyor. Bu, bizim rekabet gucumuzu asiyor. Ne kadar guclu, yaratici olursak olalim oyle. Biliyorsunuz ki onumuzdeki yilin yeni mahsul fiyatlari sizin fabrikanizi batirabilir ya da kaldirabilir. Boyle bir belirsizlik ortaminda bulunmak istemedik. Ondan sonra zeytinyagina konsantre olduk. Butun dunyayi inceledik. Cok buyuk isik gorduk. ABD'deki tuketim 40 bin tonlardan 200 bin tona cikmis. Japonya'da her yil ikiye katlaniyor. Dogu Avrupa ikiye katlanarak gidiyor. Cunku refah seviyesi arttikca insanlar doktora daha sik gidiyorlar ve recetelerin degismez urunu zeytinyagidir.
Biz aralarinda Cin, Vietnam, Japonya ve Guney Afrika'nin da oldugu 30 ulkeye ihracat yapiyoruz. Oralara deterjan, teskstil ihrac etme sansimiz yok. Ama zeytinyaginda var. Maalesef Turkiye'de oynanan cirkin oyunlar yuzunden butun yaglarimiz once Italya'ya gider, karisik durumda. O yaglar paketlenir ve dunyaya ihrac edilir. Italya'daki zeytinyagi uretimi 200 bin ton, tuketim 500 bin ton. Birakin ihracati, italyanlarin kendisine yetecek yagi yok, ama kagit uzerinde bakarsaniz dunyanin en buyuk ihracatcisi onlar.
DETERJAN DA KIRLENDI
* Peki ya deterjan piyasasi. O piyasa rahat mi?
Deterjanda da sorunlar var. Orada da haksiz rekabet var. Krizin etkisiyle eski aliskanliklar patladi. Kayitdisi satislar Rami'ye kadar girdi. Pek cok markali ureticinin mali faturasiz satiliyor. Yuzde 45 yabanci ortakli bir sirket Baser Kimya. P&G, Unilever gibi sirketler tek bir faturada bile usulsuzluk yapamaz. Bundan dolayi kendi ulkesinde ceza yerler. Sikayette bulunduk, ama diyorlar ki belge getirin. Kamyonda diyelim ki 20 milyarlik mal var, bunun faturasi 5 milyar olarak kesiliyor. Nasil rekabet edeceksiniz?
'Kuzenler konsorsiyumu vardi'
Abdurrahman, Okkes ve Ali Baser'in Adana'da kurdugu Baser Grup, bugun 400 milyon dolar ciroya sahip. Ikinci kusak Baser'ler de oldukca kalabalik. Iste o yuzden de iki Baser'in ayni grupta calismasi engellenmis. Grubun kurumsallasmasi icin yillar once Mc Kinsey'den destek alinmis. Mc Kinsey uzmanlari, gruplaki ikinci kusak Baser'lerin kalabalikligini gorunce, "Burada kuzenler konsorsiyumu var. Durumunuz vahim. Ve bu seviyede olan sirketlerin bir nesil sonrasinda yasama yuzdesi yuzde 4'tur" demisler.
Iste ondan sonra grupta profesyonellesme baslamis.
2002'de herseye ragmen yuzde 30-40 duzeyinde buyuyen grup, bu yil da buyume hedefliyor.
Esen EVRAN
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
