|
 |
|
ÇEAŞ'ın borcunu kim ödeyecek?
ÇEAŞ'ın İmar Bankası'na 43, İmar Bank Off-Shore Ltd'ye ise 387 milyon dolar borcu var. İmtiyaz sözleşmesi iptal edilince, ÇEAŞ'ın borç ödeme kapasitesi de yok edilmiş oldu. Bu borçların nasıl ödeneceği ise mahkemelik olabilir...
Adana, Mersin, Hatay, Antalya ile Kahramanmaraş ve Burdur'un belli merkez ilçelerini kapsayan bölgede faaliyet gösteren Çukurova Elektrik (ÇEAŞ) ve Kepez'in imtiyaz sözleşmesinin iptali Uzan Grubu için kötü günlerin başlangıcı olabilir.
ÇEAŞ'ın bilançolarındaki bazı detaylar bu tespitimizi destekliyor.
Çukurova Elektrik en büyük gelir kaynaklarını kaybetmiş durumda. Aşağıdaki tabloda yer alan Berke, Sır gibi barajlar artık devlet tarafından işletilecek. Başka bir deyişle ÇEAŞ ve Kepez tabela şirketi olarak kaldı.
PAKRAK, UZANLAR'IN
ÇEAŞ'ın kısa vadeli 335, uzun vadeli ise 464 trilyon lira finansal borcu var.
Bu şirketlerden hangi bankaların alacaklı olduğunu ise bilanço dip notlarında görmek mümkün. Buna göre ÇEAŞ'ın İmar Bankası'na 43.7 milyon dolar, İmar Bank Off-Shore Ltd'ye ise 388 milyon dolar borcu var. Kıbrıs Lefkoşa'da 1992 yılında kurulu off-shore bankasının en büyük ortağı (yüzde 86) Pakrak Finance&Trade Corp.
Pakrak, vergi cenneti olmakla ünlü Liechtenstein'da kurulu. Şirketin hissedarları ise Kemal Uzan ve diğer aile fertleri.
Halka açık olmadığı için off-shore bankasının mali yapısına ilişkin verilere sahip değiliz. 10 yıllık geçmişi olan bankanın bu miktardaki alacağın karşılıksız kalma riskinin bankanın rasyolarında yapacağı etkiyi hesap etmek mümkün değil. Ancak, olası tehlikeyi bertaraf etmek için Uzan Ailesi'nin bazı adımlar atmak zorunda kalabilecekleri ve bankaya taze kaynak koymaları beklenebilir. Bu durumda Petkim ihelesinden çekilmek bile söz konusu olabilir.
BORCUN KAYNAĞI
Uzan Grubu'nun kendi bankasından bu kadar yüklü kredi çekmesinin en büyük nedeni ise Berke Barajı'nın inşaatı. Grubun kendi hakimiyetindeki bankalardan bu denli yüksek miktarlarda kredi çekmesi bankacılık kuralları aşısından uygun görülmeyebilir. Ancak Çukurova Elektrik'in faaliyet alanı bakımından kredileri geri ödeyebilecek kapasitede olması BDDK'nın konuyu sorun olarak görmemesine yol açmış olabilir.
Berke Barajı 2002 yılı Şubat ayında devreye sokuldu. 6 yıl süren inşaat dönemi var. Geçen yıl 2 milyar kilovatsaat elektrik üretti. Grubun buradan elde ettiği gelir yaklaşık 360 trilyon lira. Grup artık bu gelirden de yoksun.
Ceyhan Nehri üzerinde, Sır Barajı'nın altında kurulan Berke Barajı'nın 1 milyar dolara mal edildiği açıklanmıştı. Kimi uzman 6 yıllık süre inşa süresini uzun buldu ve maliyet rakamına itiraz etti.
Maliyetlerin şişirildiğine dair Sermaye Piyasası Kurulu, ÇEAŞ hakkında örtülü kazanç aktarımı suçlamasıyla onlarca dava açtı. Ancak hukuki olarak bu iddiayı ispatlayacak bir karar çıkmadı. Ancak Uzanlar'ın çimento sektöründeki ağırlığı dikkate alındığında bu dev tesisin yapımında grup içi sermaye ve mal hareketlerinin belirleyici olduğu görülüyor. Bir bakıma "Kendin pişir, kendin ye" inşaatı. Berke'nin yapımını Baba Uzan'a ait Yapı Ticaret üstlendi. Gerekli kredi İmar Bankası ve İmar Bank Off-Shore Trade'den alındı. Çimentolar ise yine gruba ait Gaziantep Çimento Fabrikası'ndan sağlandı. Yapı Ticaret aynı zamanda (yüzde 18) İmar Bankası'nın da ortağı. Uzan Ailesi, yüzde 17'si halka, yüzde 60'ı 4 bin kişiye ait Çukurova Elektrik'i yüzde 30 oranında hisse ile kontrol ediyorlar.
Sezer'in onayladığı karar resmi gazetede yayınlandı
Bakanlar Kurulu'nun, 1988 ve 1989 tarihli kararnamelerle Çukurova Elektrik ile Kepez Elektrik elektrik üretim, dağıtım, ticaret ve iletim konularında verdiği 70 yıllık imtiyazları yürürlükten kaldırma kararı Resmi Gazete'de yayımlandı.
ÖNEMLİ NOT
Bu sayfada yer alan bilgiler, Çukurova Elektrik ve Kepez olayında kimin haklı olduğuna yönelik soruların yanıtlarını içermiyor. Devlet nihayetinde bu iki şirketin imtiyaz sözleşmesini feshetti. Fesih işleminin haklı veya haksızlığına yönelik tartışmalar sürüyor. Ancak ÇEAŞ'ın elektrik üretim kapasitesi ile ÇEAŞ'ın uygulamalarından yakınan firmaların durumu bilinmiyor. Amacımız, Türk ekonomisinde önemli rol oynayan Uzan Ailesi'nin elektrik piyasasındaki rolünü ortaya koyarken, özellikle Berke Barajı nedeniyle grubun taşıdığı risklere de değinmek. Sayfada Petkim'in özelleştirme ihalesine en yüksek teklifi veren Uzan Grubu'nun özelleştirme sicili de yer alıyor. Özetle bu, önyargılardan arındırılmış, bir durum tespit yazısıdır. Ayrıca konuya ilişkin taraflarca yapılan açıklamalara da sayfada yer verilmiştir.
Yavuz SEMERCİ
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
